Προϋποθέσεις ἁρμονικῆς συμβιώσεως
Ο π. Διονύσιος Τάτσης αναλύει τη σχέση ισχυρών και αδυνάτων, θυμίζοντας τα λόγια του Χρυσοστόμου για την ανάγκη πνευματικής αφύπνισης και αμοιβαίου σεβασμού.
Τοῦ Πρωτοπρεσβυτέρου π. Διονυσίου Τάτση
Στὴν κοινωνία ὑπάρχουν οἱ πλούσιοι καὶ ἰσχυροί, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ πιστεύουν ὅτι σ’ αὐτοὺς ἀνήκουν ὅλα τὰ ἀγαθὰ τοῦ τόπου καὶ γιὰ τὸ λόγο αὐτὸ πρόθυμα ἐπιδιώκουν τὴν ἀναρρίχησή τους σὲ θέσεις ἐξουσίας, γιὰ νὰ σταθεροποιήσουν τὰ συμφέροντά τους καὶ νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν ὑλοποίηση τῶν μελλοντικῶν τους σχεδίων. Τὸ λαὸ τὸν βλέπουν μὲ περιφρόνηση καὶ τὸν θεωροῦν εὐάλωτο, γιατί εἶναι βέβαιοι γιὰ τὴν ἀποτελεσματικότητα τῆς δημαγωγίας, τῆς προπαγάνδας καὶ τῶν ἔργων ἐντυπωσιασμοῦ, ποὺ ἡ ἀξία τους εἶναι ἀσήμαντη.
Ὑπάρχουν ὅμως καὶ οἱ πολλοὶ στὴν κοινωνία, ποὺ δὲν ἔχουν ἄφθονα ὑλικὰ ἀγαθὰ καὶ φυσικὰ οὔτε τὴ δύναμη νὰ ἐπηρεάσουν τοὺς ἰσχυροὺς γιὰ δικές τους ὑποθέσεις. Ἐργάζονται, ὅταν ἔχουν τὴ δυνατότητα, κοπιάζουν γιὰ τὴν ἐξασφάλιση τῶν ἀναγκαίων τῆς ζωῆς καὶ συχνὰ θεωροῦνται ἀπὸ τοὺς πλούσιους ἀνίκανοι καὶ μὴ ἀποτελεσματικοί.
Σὲ μιὰ δημοκρατικὴ καὶ δίκαιη χώρα ἡ μεγάλη αὐτὴ διαφορὰ δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχει καὶ ἡ ἐπικοινωνία μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων πρέπει νὰ εἶναι ἁρμονική. Νὰ ἀμβλύνονται οἱ διαφορὲς καὶ νὰ ὑπάρχει ἀλληλοσεβασμός. Αὐτὸ ἐπιτυγχάνεται, ὅταν οἱ ἰσχυροὶ στοχαστοῦν ὅτι ἔχουν ἀνάγκη ἀπὸ τὶς ὑπηρεσίες τῶν ταπεινῶν καὶ περιφρονεμένων, ὅπως καὶ οἱ ἀνίσχυροι ἔχουν ἀνάγκη ἀπὸ τοὺς ἰσχυρούς. Οἱ πρῶτοι δὲν εἶναι σὲ ὅλα ἰσχυροί. Ἔχουν ἀνάγκη ἀπὸ τὴν ἐργασία τῶν τεχνιτῶν καὶ ἐργατῶν. Χωρὶς αὐτούς, παρὰ τὶς δυνατότητες ποὺ ἔχουν, θὰ ἀντιμετώπιζαν πλῆθος δυσκολιῶν καὶ ἡ ζωή τους θὰ ἦταν ἀνυπόφορη. Καὶ βέβαια καὶ οἱ ἀδύνατοι ἔχουν ἀνάγκη ἀπὸ τοὺς ἰσχυρούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐργοδότες τους. «Ὁ Θεὸς ρύθμισε ἔτσι τὰ πράγματα, ὥστε πολλὲς φορὲς τὰ μεγάλα νὰ ἔχουν ἀνάγκη ἀπὸ τὰ μικρά», λέει ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος. Ἀλήθεια, ἕνας βασιλιὰς πόσο εὐτυχισμένος μπορεῖ νὰ εἶναι χωρὶς τοὺς ὑπηκόους του, πού τοῦ προσφέρουν ὑπηρεσίες; Καὶ φυσικὰ οἱ ὑπήκοοί του πῶς θὰ ἔνιωθαν χωρὶς προστασία τοῦ βασιλιᾶ; Ὁ ἅγιός μας, γιὰ νὰ δείξει ὅτι οἱ ἰσχυροὶ ἔχουν ἀνάγκη τοὺς ἀδύνατους, ἀλλὰ καὶ τὸ ἀντίθετο, ἀναφέρει δύο παραδείγματα: «Πολλὲς φορὲς μιὰ κολόνα ποὺ σαλευόταν, τὴ στήριξε μία μικρὴ πέτρα ποὺ τοποθετήθηκε στὴ βάση της καὶ τὸ τεράστιο πλοῖο, ποὺ μεταφέρει ἀναρίθμητους ἀνθρώπους καὶ πράγματα, τὸ διευθύνει ἕνα μικρὸ πηδάλιο καὶ αὐτὸ τὸ προφυλάσσει ἀπὸ κινδύνους».
Κανένας ἄνθρωπος πάνω στὴ γῆ δὲν μπορεῖ νὰ ἰσχυριστεῖ ὅτι εἶναι αὐτοδύναμος καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκη ἀπὸ τὴν ὑπηρεσία καὶ βοήθεια τῶν ἄλλων. Ὅλα τὰ ἀγαθά, ὑλικὰ καὶ πνευματικά, ἀποκτῶνται μὲ τὴν ἐπικοινωνία καὶ συνεργασία μὲ τοὺς ἄλλους. Γι’ αὐτὸ χρειάζεται νὰ τρέφουμε καλὰ συναισθήματα γιὰ τοὺς ἄλλους καὶ ὅταν ἀκόμα μᾶς ἀπογοητεύουν μὲ τὴν προκλητικὴ συμπεριφορά τους. Πρέπει νὰ ὑπάρχει στοὺς ἀνθρώπους ἀμοιβαία ἀναγνώριση τῆς προσφορᾶς τους, μετριοπάθεια, ἀνοχή, ὑπομονή, ἀλλὰ καὶ εὐγνωμοσύνη σ’ἐκείνους ποὺ προσφέρουν καὶ εὐεργετοῦν.
Ὅλα αὐτὰ βέβαια προϋποθέτουν πνευματικὴ καλλιέργεια, τὴν ὁποία δυστυχῶς δὲν διαθέτουν οἱ περισσότεροι ἄνθρωποι. Χρειάζεται πνευματικὴ ἀφύπνιση καὶ ἀλλαγὴ προτεραιοτήτων στὴ ζωή τους. Αὐτὸ δὲν γίνεται μὲ τὴ βοήθεια τῶν εἰδικῶν ἐπιστημόνων, οὔτε μὲ τὴν ψήφιση νόμων ἀπὸ πολιτικούς, ποὺ δὲν ἀνησυχοῦν γιὰ τὴν ὑποβάθμιση τῆς κοινωνίας καὶ τὴ γενικότερη ὀλισθηρὴ πορεία τῆς πατρίδας καὶ τὴν ἐξαθλίωση τῶν πολιτῶν. Οἱ ἄνθρωποι πρέπει νὰ πιστέψουν στὸ Θεὸ καὶ νὰ δεχτοῦν τὶς ἐντολές, ποὺ θὰ τοὺς ὁδηγήσουν σὲ φωτεινοὺς δρόμους, πέρα ἀπὸ τὴν ἁμαρτωλὴ ἱκανοποίηση τῶν παθῶν τους καὶ τὴν ἀπληστία τῶν ὑλικῶν ἀγαθῶν. Καὶ τὸ δύσκολο αὐτὸ ἔργο πρέπει νὰ τὸ πραγματοποιήσει πρωτίστως ἡ Ἐκκλησία μὲ ἄξιους καὶ ἀφοσιωμένους κληρικούς.
