To «Χαίρε» των Μυροφόρων
Η πνευματική εμπειρία της Αναστάσεως μέσα από τις Μυροφόρες και την Υπεραγία Θεοτόκο, του Αρχιμ. Μακαρίου Τσιμέρη.
Η Κυριακή των Μυροφόρων κατέχει μια ξεχωριστή θέση μέσα στον λειτουργικό χρόνο της Εκκλησίας, διότι αποτελεί την κατεξοχήν φανέρωση της δυναμικής της Αναστάσεως μέσα στην ανθρώπινη αδυναμία.
Δεν πρόκειται απλώς για ιστορική ανάμνηση των γεγονότων μετά την Ανάσταση, αλλά για θεολογική αποκάλυψη του τρόπου με τον οποίο ο Θεός ενεργεί μέσα στην καρδιά του ανθρώπου: όχι με επιβολή, αλλά με αγάπη· όχι με θόρυβο, αλλά με σιωπηλή παρουσία.
Οι Μυροφόρες γυναίκες, όπως τις παρουσιάζει το Ευαγγέλιο, ενσαρκώνουν αυτήν ακριβώς τη στάση. Ενώ οι μαθητές παραμένουν κρυμμένοι «διά τον φόβον των Ιουδαίων», εκείνες εξέρχονται «όρθρου βαθέος» για να προσφέρουν τα μύρα τους στο σώμα του Χριστού.
Η πράξη τους δεν είναι απλώς έκφραση ευσέβειας, αλλά πράξη υπαρξιακής πίστεως. Δεν γνωρίζουν ακόμη την Ανάσταση, δεν έχουν βεβαιότητα, αλλά πορεύονται μέσα στην αγάπη. Και ακριβώς αυτή η αγάπη τις καθιστά δεκτικές της θείας αποκαλύψεως.
Στο πλαίσιο αυτό, η πατερική θεολογία –και ιδιαιτέρως η διδασκαλία του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά προχωρά σε μια βαθύτερη ερμηνεία των γεγονότων της Αναστάσεως.
Ο Άγιος, ερμηνεύοντας όχι μόνο το γράμμα αλλά και το πνεύμα της Γραφής, υπογραμμίζει ότι η πρώτη που αξιώθηκε να δει τον Αναστάντα Χριστό ήταν η Υπεραγία Θεοτόκος.
Αν και τα Ευαγγέλια δεν αναφέρουν ρητώς αυτήν τη συνάντηση, η εκκλησιαστική συνείδηση, φωτισμένη από το Άγιο Πνεύμα, αναγνωρίζει ότι μια τέτοια εμπειρία είναι θεολογικά αναγκαία.
Η Παναγία δεν είναι ένα απλό πρόσωπο της ιστορίας της σωτηρίας· είναι το κατεξοχήν πρόσωπο της συνεργίας μεταξύ Θεού και ανθρώπου.
Είναι εκείνη που με το «γένοιτό μοι κατά το ρήμα σου» άνοιξε τον δρόμο της Ενανθρωπήσεως. Είναι εκείνη που έζησε το μυστήριο του Χριστού όχι εξωτερικά, αλλά ενδοϋπαρξιακά, ως μητέρα και ως δούλη Κυρίου.
Η παρουσία της κάτω από τον Σταυρό αποκαλύπτει το βάθος της θεολογικής της στάσεως. Δεν αποσύρεται, δεν επαναστατεί, δεν κατανοεί πλήρως το μυστήριο, αλλά μένει.
Η παραμονή αυτή αποτελεί την ύψιστη μορφή πίστεως: πίστη χωρίς αισθητή επιβεβαίωση, πίστη που παραμένει ακόμη και όταν όλα φαίνονται να καταρρέουν.
Κατά τον Παλαμά , αυτή ακριβώς η τελειότητα της πίστεως καθιστά την Παναγία πρώτη μάρτυρα της Αναστάσεως. Δεν είχε ανάγκη να μεταβεί στο μνήμα, διότι η βεβαιότητα της Αναστάσεως είχε ήδη αρχίσει να φωτίζει την καρδιά της. Ενώ οι Μυροφόρες πορεύονται από την αγάπη προς τη γνώση, η Θεοτόκος βρίσκεται ήδη μέσα στη γνώση διά της αγάπης.
Η συνάντηση της Παναγίας με τον Αναστάντα Χριστό δεν περιγράφεται με αισθητές εικόνες, αλλά βιώνεται ως μυστήριο κοινωνίας.
Πρόκειται για μια εμπειρία που υπερβαίνει την ιστορική καταγραφή και ανήκει στον χώρο της θεώσεως. Εκεί, όπου η ανθρώπινη φύση, καθαρμένη και φωτισμένη, καθίσταται δεκτική της ακτίστου χάριτος.
Η θεολογική σημασία αυτού του γεγονότος είναι βαθιά. Η Ανάσταση δεν αποκαλύπτεται πρώτα στην εξουσία, ούτε στη λογική, αλλά στην καθαρότητα της καρδιάς.
Η Παναγία, ως η κατεξοχήν «κεχαριτωμένη», γίνεται ο πρώτος χώρος της αναστάσιμης φανερώσεως. Έτσι, επιβεβαιώνεται ότι η σωτηρία δεν είναι απλώς ένα γεγονός που συμβαίνει «έξω» από τον άνθρωπο, αλλά μια πραγματικότητα που βιώνεται «εντός» του.
Η Κυριακή των Μυροφόρων, λοιπόν, λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ της ιστορίας και της εμπειρίας. Οι Μυροφόρες γυναίκες μας δείχνουν τον δρόμο της πορείας: την αγάπη που δεν διστάζει μπροστά στο σκοτάδι. Η Παναγία μας αποκαλύπτει το τέλος αυτής της πορείας: τη θέα του Αναστάντος μέσα στην καθαρότητα της καρδιάς.
Για τον σύγχρονο άνθρωπο, ο λόγος αυτός παραμένει εξαιρετικά επίκαιρος. Ζούμε σε έναν κόσμο όπου η βεβαιότητα αναζητείται μέσω αποδείξεων και η αλήθεια περιορίζεται στη λογική επαλήθευση.
Ωστόσο, η Ανάσταση του Χριστού δεν προσφέρεται ως αντικείμενο απλής γνώσεως, αλλά ως πρόσκληση σχέσεως. Και αυτή η σχέση προϋποθέτει καρδιά ανοιχτή, ταπεινή και αγαπώσα.
Αν θέλουμε, λοιπόν, να προσεγγίσουμε το μυστήριο της Αναστάσεως, καλούμαστε να γίνουμε κι εμείς «μυροφόροι» της ζωής μας: να προσφέρουμε τον κόπο, τον πόνο, την αγάπη μας στον Χριστό, ακόμη και όταν δεν βλέπουμε το αποτέλεσμα.
Και ταυτόχρονα, να μαθητεύσουμε στη σιωπηλή πίστη της Παναγίας, η οποία δεν ζητεί σημεία, αλλά ζει την παρουσία του Θεού ως βεβαιότητα ζωής.
Τότε, και μόνο τότε, η Ανάσταση θα πάψει να είναι ένα γεγονός του παρελθόντος και θα γίνει προσωπική εμπειρία. Θα γίνει φως μέσα στο σκοτάδι μας, ειρήνη μέσα στην ταραχή μας, ζωή μέσα στον θάνατό μας.
Και μέσα σε αυτήν τη σιωπηλή αλλά πανίσχυρη βεβαιότητα, η καρδιά του ανθρώπου θα μπορέσει να ψιθυρίσει όχι απλώς ως λόγο, αλλά ως βίωμα το αιώνιο μήνυμα της Εκκλησίας:
Χριστός Ανέστη.
Άγιος Νικόδημος ο Μυροφόρος και κρυφός Μαθητής του Κυρίου
