Σεραφείμ Ρόουζ: Ο Ντεϊσμός και η εξορία του Θεού από τον κόσμο
Στο πλαίσιο των μαθημάτων επιβίωσης για τον Δυτικό πολιτισμό, εξετάζεται πώς ο Διαφωτισμός μετέτρεψε τον Θεό σε έναν «απόμακρο ωρολογοποιό», ανοίγοντας τον δρόμο για τη ριζική αμφισβήτηση του Χριστιανισμού.
Η ΕΟΔ συνεχίζει να δημοσιεύει τις 13 διαλέξεις του π. Σεραφείμ Ρόουζ σε μετάφραση του Γεώργιου Τρακάκη, Επιστήμονα Υλικών Δρ. Επιστήμης και Τεχνολογίας Πολυμερών, Πάτρα. Ένα Ορθόδοξο Μάθημα Επιβίωσης: κατανοώντας την αποστασία του Δυτικού πολιτισμού μέσα από την Ορθόδοξη πίστη.
Διάλεξη 5 - Ο ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ ΙI - Α' ΜΕΡΟΣ:
Ντεϊσμός
Καταρχάς, υπήρξε το κίνημα του Ντεϊσμού, το οποίο είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό φαινόμενο ολόκληρου του 18ου αιώνα. Η βασική ιδέα του Ντεϊσμού είναι ότι ο Θεός υπάρχει, αλλά είναι ουσιαστικά άνευ σημασίας. Δηλαδή, ο Θεός δημιουργεί τον κόσμο και κατόπιν αποσύρεται. Από εκείνη τη στιγμή και έπειτα, ο κόσμος δεν έχει πλέον καμία σχέση με τον Θεό. Ο ίδιος ο Νεύτων πίστευε ότι δεν μπορούσε να υπολογίσει τα πάντα με απόλυτη ακρίβεια, όπως για παράδειγμα τις τροχιές των κομητών και παρόμοια φαινόμενα. Είχε έτσι την ιδέα ότι το σύμπαν μοιάζει με ένα μεγάλο ρολόι, το οποίο ο Θεός κατασκεύασε, αποσύρθηκε και κατά διαστήματα χρειάζεται να επανεμφανίζεται για να το διορθώνει, να το «κουρδίζει» ξανά. Αργότερα όμως οι αστρονόμοι είπαν ότι αυτό δεν είναι αλήθεια. Υπάρχει, όπως υποστήριξαν, μια ενοποιημένη θεωρία που μπορεί να εξηγήσει τα πάντα, συμπεριλαμβανομένων των κομητών και όλων των φαινομενικά ακανόνιστων κινήσεων. Έτσι, ο Θεός είναι αναγκαίος μόνο στην αρχή. Ο Θεός δημιουργεί και αυτό είναι όλο. Ο Θεός καθίσταται πλέον εξαιρετικά αόριστος. Κατά συνέπεια, τα θαύματα και η προφητεία αρχίζουν να τίθενται υπό αμφισβήτηση, και πολλοί συγγραφείς ήδη αρχίζουν να τα χαρακτηρίζουν απλώς ως δεισιδαιμονίες. Σε αυτό το σημείο οι Γάλλοι γίνονται πιο ριζοσπαστικοί από τους Άγγλους.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Ντιντερό, ο οποίος (αν και δεν το δημοσίευσε, αλλά το έγραψε σε ιδιωτική επιστολή· δεν είχε ακόμη φτάσει η εποχή που θα μπορούσε να δημοσιεύσει κάτι τέτοιο) λέει:
«Η χριστιανική θρησκεία είναι, κατά τη γνώμη μου, η πιο παράλογη και η πιο φρικτή στα δόγματά της· η πιο ακατανόητη, η πιο μεταφυσική»
—η λέξη “μεταφυσική” γίνεται εδώ αρνητικός όρος—
«η πιο περίπλοκη και σκοτεινή και, κατά συνέπεια, η πιο επιρρεπής σε διαιρέσεις, αιρέσεις, σχίσματα και αιρετικές αποκλίσεις· η πιο επιβλαβής για τη δημόσια γαλήνη, η πιο επικίνδυνη για τους ηγεμόνες λόγω της ιεραρχικής της δομής, των διωγμών της και των πειθαρχικών της μέτρων· η πιο άχρωμη, η πιο ανιαρή, η πιο γοτθική»
—και αυτό επίσης είναι αρνητικός όρος, δηλαδή Μεσαίωνας—
«και η πιο ζοφερή στις τελετές της· η πιο παιδαριώδης και αντικοινωνική στην ηθική της, όχι σε ό,τι έχει κοινό με την καθολική ηθική, αλλά σε ό,τι της είναι ιδιόμορφο και τη συνιστά ευαγγελική, αποστολική και χριστιανική ηθική, η οποία είναι η πιο μισαλλόδοξη από όλες. Ο Λουθηρανισμός, απαλλαγμένος από ορισμένα παράλογα πράγματα, είναι προτιμότερος από τον Καθολικισμό· ο Προτεσταντισμός (Καλβινισμός) από τον Λουθηρανισμό· ο Σοκινιανισμός από τον Προτεσταντισμό· και ο Ντεϊσμός, με ναούς και τελετές, από τον Σοκινιανισμό».
Παρατηρούμε ότι διατηρεί ακόμη κάποια μορφή θρησκείας· επιθυμεί τον Ντεϊσμό με ναούς και τελετές, διότι τον θεωρεί ωφέλιμο για τον λαό.
Ο Βολταίρος κινείται στο ίδιο πνεύμα και φτάνει μάλιστα να λέει: «Écrasez l’infâme» — συντρίψτε το επαίσχυντο πράγμα, δηλαδή τον Χριστιανισμό. Και συνεχίζει:
«Κάθε άνθρωπος με λογική, κάθε καλός άνθρωπος, οφείλει να αντιμετωπίζει τη χριστιανική αίρεση με αποστροφή. Το μεγάλο όνομα του Ντεϊστή, το οποίο δεν τιμάται επαρκώς, είναι το μόνο όνομα που αξίζει να φέρει κανείς. Το μόνο Ευαγγέλιο που πρέπει να διαβάζεται είναι το μεγάλο βιβλίο της Φύσεως, γραμμένο από το χέρι του Θεού και σφραγισμένο με τη σφραγίδα Του. Η μόνη θρησκεία που πρέπει να ομολογείται είναι η θρησκεία της λατρείας του Θεού και της αγαθότητας του ανθρώπου. Είναι εξίσου αδύνατο αυτή η καθαρή και αιώνια θρησκεία να παράγει κακό, όσο είναι αδύνατο ο χριστιανικός φανατισμός να μην το παράγει».
Νωρίτερα η ΕΟΔ έγραψε ότι «Ο κόσμος οδεύει προς την καταστροφή λόγω ΑΙ», προειδοποιεί πρώην στέλεχος της Google.
