Ο επιστήμονας μπορεί να μετακινήσει τη γη;
Ποιο χρέος του Επιστήμονα απέναντι στην ανθρωπότητα;
Η διορατική αρχή του Αρχιμήδη «δός μοι πα στῶ καί τά γᾶν κινάσω» «Δως μου μέρος να σταθώ, ώστε με ένα μοχλοβραχίονα να κινήσω ακόμα και την γη» έδωσε έμπνευση στους επιστήμονες της NASA και συγκεκριμένα στην ομάδα του δόκτορος Γκρεγκ Λόγκλιν, του ερευνητικού κέντρου Ames, να δηλώσουν ότι βρήκαν τρόπο να σταματήσουν την υπερθέρμανση του πλανήτη. Θα τον μετακινήσουν σε ένα πιο ψυχρό σημείο του διαστήματος, πιο ασφαλές, κατευθύνοντας με δύναμη κομήτες για να μεταβάλλουν την τροχιά της γης! «Το μόνο που χρειάζεται να κάνουμε είναι να τοποθετήσουμε ένα χημικό πύραυλο σε έναν αστεροειδή ή σ’ ένα κομήτη και να τον πυροδοτήσουμε την κατάλληλη στιγμή» δήλωσε ο επιστήμονας. Ένα τέτοιο σχέδιο θα μπορούσε όμως να μεταβάλλει τις ισορροπίες στο ηλιακό σύστημα και να μετατρέψει την φιλομάθεια και την περιέργεια σε αλόγιστη δύναμη καταστροφής.
Το φαινόμενο Dunning-Kruger και ο πνευματικός άνθρωπος - Πνευματικά - Ενωση Ορθοδοξων Δημοσιογραφων
Η υλοποίηση τέτοιων φιλόδοξων σχεδίων εξαρτάται από την προαίρεση των επιστημόνων. Ο επιστήμονας ως φιλομαθής και φιλοπερίεργος είναι ταυτόχρονα απ’ την φύση προικισμένος να αναζητά το «υψηλότερο». Η πορεία του μέσα απ’ τους αιώνες υπήρξε μια συνεχής προσπάθεια για αναζήτηση της αλήθειας, διείσδυση στα μυστικά της κοσμογονίας και λογικής προσπέλασης όλων αυτών που φάνταζαν στα μάτια του μυστηριακά και εκθαμβωτικά. Έτσι σήμερα μιλάμε για το θαύμα της επιστήμης με την αξιοποίηση τριών βασικών μεθόδων: της παρατήρησης, του πειράματος και του μαθηματικού συλλογισμού.
Οι φυσικοί φιλόσοφοι έκαναν την πρώτη απόπειρα ερμηνείας του κόσμου, δείγμα ανικανοποίητου και ανήσυχου ανθρώπινου πνεύματος που δεν έμενε στην επιφανειακή θεώρηση των πραγμάτων, αλλά προχωρούσε βαθύτερα σε μια προσπάθεια αποκάλυψης και ερμηνείας των φυσικών φαινομένων. Αυτή η εγγενής τάση του εἰδέναι και της συνεχούς αναρρίχησης στην πυραμίδα της δημιουργίας υπήρξε και η κινητήρια δύναμη που ενίσχυε την ατέρμονη προσπάθεια του ανθρώπου για απόκτηση και προέκταση της γνώσης. Από κάθε αναμέτρηση με το μυστηριακό και ακατάληπτο, νικητής έβγαινε ο νους του ανθρώπου. Ο νους σε συνεχή εγρήγορση, αφομοίωνε δημιουργικά τα νέα στοιχεία και τα χρησιμοποιούσε σαν εφαλτήριο και έναυσμα για περαιτέρω επέκταση της σκέψης.
Τα θεωρητικά πορίσματα των επιστημών εφαρμοσμένα στην τεχνολογία όχι μόνο βελτίωσαν το βιοτικό επίπεδο του ανθρώπου και τον καταξίωσαν στο βάθρο της δημιουργίας, αλλά διεύρυναν και τους πνευματικούς του ορίζοντες. Τα επιτεύγματα της ιατρικής, της βιοτεχνολογίας, της αεροναυπηγικής, οι δυνατότητες των ηλεκτρονικών υπολογιστών γκρέμισαν το πλέγμα δεισιδαιμονίας και αβεβαιότητας που στένευε τον άνθρωπο. Έτσι διανοίχθηκαν οι προοπτικές, ώστε ο επιστήμονας να γίνει δημιουργός.
Ποια η ευθύνη του επιστήμονα;
Ο επιστήμονας συμπυκνώνει διπλή την ευθύνη, του ανθρώπου και του φορέα της δύναμης – της γνώσης. Η γνώση είναι δύναμη και η δύναμη είναι ευθύνη. Και η δύναμη προϋποθέτει σεβασμό στην αλήθεια και στον συνάνθρωπο. Ο επιστήμονας παραμερίζει την μισαλλοδοξία και την εγωπάθεια. Αναγνωρίζει ότι η επιστήμη είναι αποτέλεσμα συλλογικής προσπάθειας, δεν έχει πατρίδα, δεν στρατεύεται κάτω από σημαίες. Ο επιστήμονας είναι ο ανιδιοτελής υπηρέτης του πνεύματος. Έχοντας συνείδηση του κοινωνικού του ρόλου και κυρίως της δύναμης που απ’ την θέση του κατέχει, εκλαϊκεύει την γνώση, προσπαθώντας να «φωτίσει» όσο γίνεται περισσότερους. Είναι σαν κι αυτόν που «βαδίζει νύχτα κρατώντας ένα φως, όχι όμως εμπρός του για να βλέπει ο ίδιος αλλά πίσω του για να βλέπουν οι άλλοι»!
Τότε γίνεται λειτουργός και όχι επαγγελματίας. Δεν καπηλεύεται την γνώση, αλλά απλόχερα και συνειδητά την προσφέρει. Λειτουργεί με γνώμονα την εντιμότητα, την μεγαλοψυχία, τον αλτρουισμό, την αρετή. Τότε μόνο προσεγγίζει τη σοφία, γιατί ξέρει ότι «πᾶσα ἐπιστήμη χωριζομένη ἀρετῆς πανουργία καί οὐ σοφία φαίνεται». Αφοσιωμένος στην υπηρεσία του συνανθρώπου γίνεται πρότυπο συμπεριφοράς, «τηλαυγής φάρος» που προστατεύει από ιδεολογικούς υφάλους και ανήθικους σκοπέλους. Βλέπει με ταπεινοφροσύνη στο άπειρο της ανθρώπινης γνώσης, έχοντας συναίσθηση του πεπερασμένου, των ανθρώπινων δυνατοτήτων. Ξέρει άλλωστε ότι η επιστήμη πάντοτε κάνει λάθη.
Ο επιστήμονας πρέπει να είναι πνευματικός άνθρωπος;
Σήμερα ειδικά, στην εποχή των συγκεχυμένων σκοπών, αυτός που μπορεί να διαφυλάξει το ανθρώπινο πρόσωπο απ’ τα συμφέροντα, την καπηλεία και την χειραγώγηση είναι ο πνευματικός άνθρωπος– επιστήμονας. Εφαρμόζει το δόγμα «η επιστήμη για τον άνθρωπο κι όχι η επιστήμη για την επιστήμη». Ανάλογα με το πως θα διοχετεύσει την γνώση, δημιουργεί ελπίδα ή εφιάλτη. Το σημερινό κλίμα ανασφάλειας, έχει πολλαπλασιάσει τους εφιάλτες που δεν είναι μονάχα ο πυρηνικός όλεθρος αλλά και τα βιολογικά όπλα. Η κορύφωση της καπηλείας της γνώσης συμβαίνει μέσω της παραγωγικής κλωνοποίησης. Έχει ήδη δημιουργηθεί ποντίκι με ένα τις εκατό ανθρώπινο εγκέφαλο! Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει επίσης μεγάλη απειλή για την ανθρωπότητα.
Ο Elon Musk, διευθύνων σύμβουλος των εταιριών Tesla, SpaceX, Neuralink δήλωσε ότι η τεχνητή νοημοσύνη είναι μεγαλύτερος κίνδυνος για το μέλλον της ανθρωπότητας από την πυρηνική απειλή και ότι σε είκοσι χρόνια από σήμερα η τεχνητή νοημοσύνη θα ξεπεράσει την συνολική νοημοσύνη της τότε ανθρωπότητας! Τα λόγια του επιβεβαίωσε το κράτος της Σαουδικής Αραβίας που είναι το πρώτο παγκοσμίως το οποίο παραχώρησε υπηκοότητα στη Σοφία, ρομπότ με τεχνητή νοημοσύνη!
Όμως η επιστήμη επιβάλλεται να υπηρετεί την βελτίωση των συνθηκών ζωής από όλες τις απόψεις – οικονομική, βιολογική, ψυχική, πνευματική, ατομική, κοινωνική – χωρίς να απειλεί την ελευθερία του ανθρώπινου προσώπου. Η επιστήμη οφείλει να διασφαλίζει την ειρήνη, την δικαιοσύνη, τα ανθρώπινα δικαιώματα και να μην επιτρέπει τον εξ’ αποστάσεως έλεγχο των ανθρώπων με συστήματα εποπτείας και παρακολούθησης. Η επιστήμη μπορεί να ελαττώσει την δυστυχία όλων των ανθρώπων κι όχι να αυξήσει την ευτυχία ενός έστω μεγάλου αριθμού ατόμων, που θα έχει την οικονομική ευχέρεια να ελέγχει τα προηγμένα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, αφού ο ανθρώπινος πόνος βαραίνει περισσότερο απ’ την ανθρώπινη ευτυχία.
Δεν χρειάζεται ο σύγχρονος άνθρωπος να κάνει μεγαλεπήβολα σχέδια για να μετακινήσει τη γη ή να οραματίζεται μια κοινωνία ανέσεων χάρη στην τεχνητή νοημοσύνη. Αρκεί να μετακινήσει τον εαυτό του λίγο πιο κοντά στον συνάνθρωπο και να καταφέρει να συνεννοηθεί μαζί του. Εξάλλου, δεν ωφελεί τον άνθρωπο να «ανοίγει δρόμους επικοινωνίας στο σύμπαν και να προγραμματίζει τα ρομπότ» αν πρώτα δεν έχει καταφέρει να συνεννοηθεί με τους συνανθρώπους του στη γη. Διαύλους επικοινωνίας μπορεί να ανοίξει ο επιστήμονας ως πνευματικός άνθρωπος αποτρέποντας να δημιουργηθεί ένας « ψηφιακός πύργος της Βαβέλ». Η επιστήμη μπορεί να αποτελέσει αποτελεσματικό τρόπο εξήγησης και αντιμετώπισης των ανθρώπινων προβλημάτων υπηρετώντας το κοινωνικό συμφέρον. Τότε η επιστήμη από «κουτί της Πανδώρας» θα πάρει το πραγματικό της σχήμα, «κέρας της Αμάλθειας».
