Ο τα παρόντα χρησίμως λυσιτελών
Αὐτή ἡ ἐπίτιτλη διατύπωση τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ εὐχολογίου γιά τήν ἀρχή κάθε νέου ἔτους, ἄλλοτε κατανοητή, σήμερα ἀκατανόητη, ἐμφανίζει ἐμᾶς τούς ἀνθρώπους περίπου “διαγνῶστες” τοῦ Θεοῦ!
Ἀναγόμεθα προσευχητικά στόν Θεό μέ μιά ἀδιάσειστη σιγουριά καί Τόν ἐπικαλούμεθα μέ μιάν ἐξίσου ἀνάλογη βεβαιότητα -χωρίς νά τό διερμηνεύουμε μέ ἄλλες ρητές ἐπικλήσεις στή συγκεκριμένη (προσ)ευχή- βασισμένοι στήν κοινή βαθιά μας αἴσθηση ὅτι ὁ Θεός ὁδηγεῖ τήν παροῦσα ὄψη τῆς ζωῆς μας μέ μιάν ὠφελιμότητα γιά μᾶς.
Εἶναι μιά ὑπόθεση πίστεως (κάτι σάν ὑπόθεση ἐργασίας); Εἶναι μιά ἐπικλητική ἀναφορά καλοπροαίρετης λατρευτικῆς διαθέσεως; Ἤ μήπως κάτι ἄλλο βαθύτερο, θεϊκότερο;
Ἕνας σκεπτικιστής θά ἔσπευδε νά ἰσχυρισθεῖ ἁπλουστευτικά μέ ψευδαίσθηση παγγνωσίας ὅτι πρόκειται γιά μιά εὔλογη θρησκευτική φαντασίωση.
Ἕνας ἀδιάφορος (ἀγιάτρευτη ἴωση τῆς νεωτερικῆς καί μετανεωτερικῆς ἐκκοσμίκευσης) οὔτε κἄν θά τοῦ ἔδινε σημασία διερωτήματος.
Ἡ βεβαιότητα ἐξ ἀντιθέτου τῆς Ἐκκλησίας, ἀκουμβώντας σέ διαιώνιες ἱστορικές τεκμηριώσεις μέχρι τούτη τήν στιγμή, θά μᾶς πληροφοροῦσε ὅτι ἔχουμε καί ἐδῶ ἄλλη μιά χαρακτηριστική ἔκφραση τῆς βιβλικῆς βεβαιότητος καί τῆς βιβλικῆς ἀναφορᾶς στόν Θεό τῆς αὐτ-αποκάλυψης, εἴτε στούς δικαίους καί τούς πατριάρχες, εἴτε στούς προφῆτες καί τόν λαό.
Ἐξ αὐτοῦ συναντοῦμε στίς βιβλικές θεωνυμίες (τῆς Παλαιᾶς καί τῆς Καινῆς Διαθήκης) τήν ἐπίκληση τοῦ Θεοῦ ὡς Θεοῦ τῶν πατέρων, ὡς Θεοῦ τῶν ἱστορικῶν ἐμφανειῶν, ὡς Θεοῦ τῶν ἱστορικῶν εὐεργεσιῶν πρός τόν λαό Του καί τῶν τιμωριῶν πρός τά λοιπά εἰδωλολατρικά ἔθνη.
Κατανοοῦμε λοιπόν πώς δέν γινόμεθα “ἐκ μηδενικῶν δεδομένων” “διαγνῶστες” τοῦ Θεοῦ μέ τήν συγκεκριμένη ἐπίκληση τοῦ Θεοῦ, ἀλλά εὐλαβικοί καί πιστευματικοί διαμνημονευτές πλήθους ἐνδο-ϊστορικῶν ἐμφανειῶν, ἀποκαλύψεων, εὐεργεσιῶν, παιδαγωγικῶν τιμωριῶν.
Ὅταν προσευχόμε-νοι εὐλαβικά ἀναγνωρίζουμε στόν Θεό ὅτι “τά παροντα χρησίμως λυσιτελεῖ”, εἴμεθα “ἐπιγνώμονες” τοῦ Θεοῦ, “ἐπιγνώμονες” τῶν ἀποκαλύψεων τῆς παρουσίας Του. Καί ἔτσι ἐπικλητικά Τόν παρακαλοῦμε: “ἐσύ πού ὅλα τά ρυθμίζεις σέ μᾶς τέλεια, χρήσιμα, ἐπωφελῶς γιά μᾶς, ὅπως μόνον ἐσύ γνωρίζεις, βοήθησέ μας καί τώρα πού σέ παρακαλοῦμε καί εὐλόγησε τήν νέα χρονιά μας”.
Ἡ ἐκκλησιαστική ἐπικλητική παράδοση καί ὅλη ἡ λατρευτική παρακαταθήκη -τό γνωρίζουμε ἐξ ἐπιστήμης καί διαμετεχόμενης πείρας- διαμορφώθηκε θεολογικά στήν πίστη τοῦ ἀκτίστου Θεοῦ καί τήν χαριτομετοχή τοῦ κτιστοῦ κόσμου.
Ὁ κόσμος δέν ὑφίσταται ὡς τυχαιότητα, ἀλλά ὡς ἀποτέλεσμα. Ὁ κόσμος δέν εἶναι αὐτόκτιστος καί γι᾽ αὐτό δέν μπορεῖ νά τελειοῦται αὐτονομημένος. Ἡ σύσταση καί ἡ λυσιτελής πορεία τοῦ κόσμου εὑρίσκεται στήν προαιώνια, ἄχρονη καί καθοριστική σκέψη τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ (βλ. ἅγ. Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ, “Περί τῆς ὀρθοδόξου πίστεως”, Ι, 9).
Μέ αὐτήν τήν αἴσθηση, προχωροῦμε στήν ἐπίκλησή Του γιά τό ξεκίνημα κάθε χρονιᾶς.
Ἐμεῖς οἱ ἐν χρόνῳ ὑφιστάμενοι εἴμεθα πλάσματα τοῦ Θεοῦ, κι ὅλος μας ὁ βίος, ὅπως καί συλλογικά ὅλος ὁ χρόνος τῆς ἐνιστορίας τοῦ κόσμου εἶναι ἕνα δῶρο τοῦ Θεοῦ, ἕνα ἀπόλυτα θεόγνωστο δῶρο, στό ὁποῖο μετέχουμε καί τό διαχειριζόμεθα μέ ἐλευθερία γνώμης.
Κατά τήν δαψιλόδωρη πρός ἐμᾶς βουλή τοῦ Θεοῦ, ἡ θεοκτισία μας δέν ἐπάγεται ἀνελευθερία ἐπιλογῶν, ἀκόμη κι ἄν αὐτές μᾶς ἀλλοτριώνουν ἀπό τοῦ Θεοῦ.
Μᾶς διατηρεῖ μέ ἕναν ἀνεξιχνίαστο τρόπο μετόχους τῆς οὐσιοποιοῦ καί σοφοποιοῦ χάριτός Του, κι ὅμως μᾶς ἀφήνει νά μεθέξουμε ἤ ὄχι στήν καθαρτική-φωτιστική-θεοποιό χάρη Του.
Ὁ χρόνος μας (ἀτομικά καί συλλογικά) εἶναι κι αὐτός ἕνα συναφές πρός τήν κτιστότητά μας δῶρο τοῦ Θεοῦ, ἡ διάρκεια δοκιμασίας τῆς ἐλευθερογνωμίας μας.
Ὁ χρόνος εἶναι ἡ διάρκεια τῆς δικῆς μας διαμετοχῆς στήν “λυσιτελή οἰκονομία” τοῦ κόσμου μας καί τοῦ “εἶναι” μας ἀπό τήν φιλανθρωπία τοῦ Θεοῦ.
Ὡστόσο, ἡ παροντική γνωμική αὐτοδιαχείριση τοῦ κόσμου μέ χίλιες δυό ἐκδοχές αἰχμαλωτίζει τίς προσδοκίες ὅλων μας, προσδοκίες καί προσπάθειες μιᾶς ὁλόκληρης ζωῆς, δημιουργικότητας, ἐπιστημοσύνης, νοήματος.
Σπουδαῖοι καί ἰσχυροί, εἴτε μετρίων γνώσεων καί ἀνήμποροι, στόν παρόντα κόσμο ἀναζητᾶμε τό ἅπαν! Ἐξαπατώμεθα ὅμως καί αὐταπατώμεθα. Οἱ προδομένες κοσμικές ἐλπίδες τό διαλαλοῦν, ὅπου γῆς.
Ὁ κόσμος εἶναι μόνο τό πεδίο τοῦ βίου καί τῆς ἀθλήσεως ὅλων μας. Καί ἀναδύεται ἐπιτέλους ἡ θέα τοῦ κόσμου ὡς δώρου τοῦ Θεοῦ. Ἑνός κόσμου πού γι᾽ αὐτό ἀκριβῶς τόν ἔφτιαξε ὁ Θεός ἐκ μή ὄντων, γιά νά γίνει τόπος καί χρόνος διαλόγου ζωῆς τοῦ Θεοῦ καί τῶν ἀνθρώπων.
Μέ τόν τρόπο τοῦ Χριστοῦ, τοῦ ἐνανθρωπισμένου Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καί Σωτήρα μας. Τό παρόν εἶναι ἡ ὄμορφη εὐκαιρία, γιά νά γίνει τόπος καί χρόνος καί τρόπος μιᾶς ζωῆς-διαλόγου μέ τό Θεό.
Μιᾶς ζωῆς-κοινωνίας μέ τό Θεό. Μιᾶς ζωῆς-μεθέξεως τοῦ Θεοῦ. Αὐτό κατεργάζεται ὁ Χριστός διά τῆς Ἐκκλησίας.
Καλή κι εὐλογημένη ἡ νέα χρονιά.
† Ὁ Γουμενίσσης, Ἀξιουπόλεως καί Πολυκάστρου Δημήτριος
Προηγουμένως η ΕΟΔ έγραψε για την πρωτοχρονιά και τους άθεους.
