Η ιεροκατηγορία, τι αναφέρουν οι Άγιοι πατέρες
Πόσο μεγάλη είναι η αμαρτία της ιεροκατηγορίας? Τι δεν γνωρίζουμε γι αυτό το θέμα;
Μας στέλνει επιστολή, ένας ιερέας, ο Παπάς ενός μικρού ορεινιύ χωριού, των Ιωαννίνων και μας λέει τα εξής..
"Αδελφοί μου,
συνεχίζω να σας μιλώ όχι για να ελέγξω, αλλά γιατί η καρδιά μου βαραίνει. Και δεν είμαι μόνος. Μαζί μου μιλούν οι Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας, άνθρωποι φωτισμένοι, που έζησαν Τον Θεό όχι θεωρητικά αλλά με αίμα, δάκρυα και προσευχή. Εκείνοι γνώριζαν καλά ότι η ιεροκατηγορία δεν είναι απλώς κακή συνήθεια, αλλά αρρώστια της ψυχής.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέει ότι τίποτα δεν παγώνει τόσο την καρδιά του ανθρώπου όσο η περιφρόνηση των θείων. Δεν χρειάζεται, λέει, να βλασφημήσεις φανερά, αρκεί να συνηθίσεις στο ιερό χωρίς φόβο Θεού. Αυτό είναι λόγος βαρύς. Γιατί μας δείχνει ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι η φανερή ασέβεια, αλλά η συνήθεια. Να ακούμε τα άγια και να μην συγκινούμαστε. Να βλέπουμε και να μη βλέπουμε.
Ο Άγιος Βασίλειος ο Μέγας μας προειδοποιεί ότι όποιος μεταχειρίζεται τα ιερά με επιπολαιότητα, αργά ή γρήγορα χάνει και τον σεβασμό προς τον άνθρωπο. Και έχει δίκιο. Όταν μικραίνει ο Θεός μέσα μας, μικραίνουν όλα. Η ιεροκατηγορία δεν μένει στον ναό, περνά στην οικογένεια, στη γλώσσα μας, στον τρόπο που κοιτάμε τον άλλον.
Ο Άγιος Παΐσιος, πιο κοντά στη δική μας εποχή, μιλούσε με πόνο για την ασέβεια που παρουσιάζεται σαν εξυπνάδα. Έλεγε ότι ο διάβολος δεν φοβάται τόσο τον άνθρωπο που αμαρτάνει και μετανοεί, όσο εκείνον που χλευάζει τα άγια και δεν καταλαβαίνει ότι αρρωσταίνει. Γιατί εκείνος ο άνθρωπος, έλεγε, δεν νιώθει ανάγκη σωτηρίας.
Αδελφοί μου, οι Πατέρες δεν μιλούν σκληρά για να μας συντρίψουν, αλλά για να μας προφυλάξουν. Και μας δίνουν, έστω έμμεσα, συμβουλές ζωής. Μας λένε, πρόσεχε πώς μιλάς για τον Θεό. Όχι μόνο τι λες, αλλά και πώς το λες. Πρόσεχε πώς μπαίνεις στον ναό. Μπες σαν να μπαίνεις σε τόπο αγιασμένο, όχι σαν να περνάς από μια πλατεία. Πρόσεχε πώς κάνεις Τον Σταυρό σου. Καλύτερα μία φορά με επίγνωση, παρά δέκα μηχανικά.
Μας λένε ακόμη, πρόσεχε τα αστεία σου. Όχι όλα τα αστεία. Εκείνα που παίζουν με τα άγια. Γιατί σιγά-σιγά σκοτώνουν τη συστολή της ψυχής. Πρόσεχε τι βλέπεις και τι μοιράζεσαι. Μην αφήνεις τον χλευασμό να περνά από τα μάτια σου στην καρδιά σου. Πρόσεχε πώς μιλάς στα παιδιά. Γιατί εκείνα μαθαίνουν από εμάς αν ο Θεός είναι κάτι ιερό ή κάτι αδιάφορο.
Οι Άγιοι Πατέρες μας θυμίζουν και κάτι ακόμη, που συχνά ξεχνάμε. Ότι η μεγαλύτερη μορφή ιεροκατηγορίας είναι η ασέβεια προς τον άνθρωπο. Ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος λέει πως όποιος δεν σέβεται τον αδελφό του, δεν μπορεί να σέβεται αληθινά τον Θεό. Κάθε άνθρωπος είναι εικόνα Θεού. Όταν τον πληγώνεις, όταν τον εξευτελίζεις, όταν τον χρησιμοποιείς, τότε αγγίζεις το ιερό με βρώμικα χέρια.
Και όμως, παρ’ όλα αυτά, οι Πατέρες δεν μας αφήνουν χωρίς ελπίδα. Μας λένε, αν κατάλαβες, είσαι ήδη στον δρόμο. Αν πόνεσες για την ασέβειά σου, αυτό είναι αρχή σωτηρίας. Ο Θεός συγχωρεί τα πάντα, όταν η καρδιά μαλακώνει. Εκείνο που δεν θεραπεύεται εύκολα είναι η αδιαφορία.
Γι’ αυτό σας παρακαλώ, όχι σαν εντολή αλλά σαν παράκληση, κρατήστε λίγο σεβασμό μέσα σας. Όχι επιδεικτικό. Αληθινό. Μάθετε να σωπαίνετε μπροστά στο ιερό. Να μη μιλάτε εύκολα. Να σκέφτεστε πριν ειρωνευτείτε. Να θυμάστε ότι ο Θεός είναι Πατέρας και όχι αντικείμενο κριτικής.
Αν το κάνουμε αυτό, τότε η ιεροκατηγορία θα αρχίσει να υποχωρεί από τη ζωή μας. Και στη θέση της θα έρθει κάτι που οι Άγιοι γνώριζαν καλά, ο φόβος Του Θεού που δεν τρομάζει, αλλά φωτίζει. Που δεν σκλαβώνει, αλλά ελευθερώνει. Και τότε, ίσως ξαναβρούμε αυτό που χάσαμε μια καρδιά που ξέρει να σέβεται, να αγαπά και να ζει αληθινά.
Τέλος, ας σταθούμε με φόβο Θεού και αγωνία σε μια μορφή ιεροκατηγορίας που γίνεται όλο και πιο συχνή στις μέρες μας. Τις κατηγορίες, τα σχόλια και τον χλευασμό των λαϊκών εναντίον των ιερέων. Όχι μόνο η λεκτική βλασφημία, αλλά και η γενίκευση «όλοι οι ιερείς είναι ίδιοι», η κακοπροαίρετη κριτική για λάθη, παραλείψεις ή ανθρώπινες αδυναμίες, μπορεί να γίνει αληθινά επικίνδυνη.
Οι Άγιοι Πατέρες, όπως ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, μας διδάσκουν ότι ο κληρικός φέρει το μυστήριο Του Θεού και όχι μόνο την προσωπική του ανθρώπινη πτώση, η αδικαιολόγητη κατηγορία εναντίον του γίνεται, στην ουσία, επίθεση εναντίον του ιερού και του Χριστού. Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης προειδοποιεί ότι η προφορική κατηγορία μπορεί να κατευθύνει την ψυχή σε πνευματική τύφλωση, γιατί όποιος σκανδαλίζει ή βρίζει τον λειτουργό, δημιουργεί δυσπιστία και αδιαφορία για τα μυστήρια στους γύρω του. Ο Άγιος Παΐσιος τονίζει ότι ακόμη και η παραμικρή ειρωνεία, όταν γίνεται συνήθεια, γεμίζει την καρδιά με κυνισμό και σκληραίνει τη συνείδηση του λαού. Οι μορφές της ιεροκατηγορίας δεν περιορίζονται σε έντονα λόγια, περιλαμβάνουν τη χλεύη στα κοινωνικά μέσα, τη διασπορά φημών, την υποτιμητική κριτική και την απαξίωση του ιερατικού έργου, ακόμη και με «λογικούς» ή «καλοπροαίρετους» τρόπους.
Γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή και διάκριση από όλους μας, όταν βλέπουμε αδυναμία ή σφάλμα σε έναν κληρικό, πρώτα ας προσευχηθούμε γι’ αυτόν, ας κλάψουμε για την αμαρτία και όχι να τον λιθοβολήσουμε δημόσια. Όπως λέει ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος, «το μίσος και η κρίση του πλησίον γυρίζει σαν δόρυ στον ίδιο τον κατηγόρο», δηλαδή η ψυχή εκείνου που κατηγορεί χωρίς αγάπη κινδυνεύει να πέσει σε ακόμη βαριά μορφή ιεροκατηγορίας. Ο σεβασμός στο ιερατικό αξίωμα δεν σημαίνει να καλύπτουμε αμαρτία ή κακή διαγωγή, αλλά να αναγνωρίζουμε ότι ο ιερέας είναι φορέας μυστήριου και ότι η κρίση μας πρέπει να συνοδεύεται από προσευχή, ταπείνωση και ευθύνη για την ψυχή μας και των άλλων. Αν καταφέρουμε να φυλάμε τα λόγια μας, να μην γενικεύουμε, να μην χλευάζουμε και να θυμόμαστε ότι η κριτική μας πρέπει να γίνεται με αγάπη και διάκριση, τότε η ιεροκατηγορία θα υποχωρήσει και ο λαός θα μπορέσει να δει μέσα από τα λάθη των ανθρώπων την αγιότητα των μυστηρίων. Και τότε, ίσως, οι καρδιές όλων θα μαλακώσουν, η εμπιστοσύνη θα ξαναγίνει ζωντανή και οι κληρικοί θα μπορούν να λειτουργούν χωρίς φόβο, ενώ οι πιστοί θα μάθουν να σέβονται όχι μόνο το πρόσωπο αλλά και το έργο που εκπροσωπεί τον Θεό ανάμεσά τους."
Προηγουμένως η ΕΟΔ έγραψε: https://eeod.gr/news/85874-mvlosi-prti-aita-thantou-pagkosmos-to-2025-kat-pou
