Η Ιερά Εξέταση. Ιστορική πορεία, γεγονότα και τα σκοτεινά της σημεία

ΙΕΡΑ ΕΞΕΤΑΣΗ, ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΜΙΑΣ ΒΙΑΙΟΤΗΤΑΣ

Αγαπητοί αναγνώστες, η ιστορία της Εκκλησίας περιλαμβάνει στιγμές πνευματικής ακμής, αλλά και περιόδους όπου η πορεία της απομακρύνθηκε από το αρχικό της μήνυμα. Μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις αποτελεί η Ιερά Εξέταση, ένας θεσμός που δημιουργήθηκε με σκοπό την προστασία της πίστης, αλλά στην πράξη συνδέθηκε με μηχανισμούς καταστολής και φόβου.

Η εξέταση αυτής της περιόδου δεν μπορεί να γίνει επιφανειακά. Απαιτεί τεκμηρίωση, αναφορά σε συγκεκριμένα γεγονότα και προσεκτική ανάγνωση των πηγών. Οι ημερομηνίες, τα πρόσωπα και οι μαρτυρίες αποκαλύπτουν μια πραγματικότητα που δεν επιτρέπει ωραιοποιήσεις και καλαίσθητες αναλύσεις.

Πώς όμως και πότε έγινε η αρχή αυτού του ..."μηχανισμού"?
Το 1184, με το διάταγμα Ad abolendam, ξεκινά μια πιο οργανωμένη προσπάθεια αντιμετώπισης αιρέσεων στη Δύση. Οι τοπικοί επίσκοποι καλούνται να εντοπίζουν και να ανακρίνουν όσους αποκλίνουν από τη διδασκαλία της Εκκλησίας.

Η κρίσιμη καμπή έρχεται το 1231, όταν ο Πάπας Γρηγόριος Θ΄ ιδρύει επίσημα την Ιερά Εξέταση. Η αρμοδιότητα περνά κυρίως σε μοναχικά τάγματα, όπως οι Δομινικανοί.

Η νέα αυτή δομή δεν περιορίζεται στη θεολογική συζήτηση. Εισάγει διαδικασίες ανάκρισης, καταγγελιών και τιμωριών.

Σύμφωνα με σωζόμενα έγγραφα της εποχής, οι κατηγορούμενοι συχνά δεν γνώριζαν τους κατηγόρους τους, ενώ η υπεράσπιση ήταν περιορισμένη.

    Ήδη από την αρχή διαμορφώνεται ένα πλαίσιο όπου η έννοια της δικαιοσύνης τίθεται υπό αμφισβήτηση.

Το 1252 αποτελεί σημείο καμπής. Ο Πάπας Ιννοκέντιος Δ΄ εκδίδει την παπική βούλα Ad extirpanda, με την οποία επιτρέπεται η χρήση βασανιστηρίων για την απόσπαση ομολογιών.

Αν και τίθενται περιορισμοί (να μη χάνεται η ζωή ή το σώμα του κατηγορουμένου), οι μαρτυρίες δείχνουν ότι στην πράξη οι περιορισμοί αυτοί συχνά παραβιάζονταν.

Ο χρονικογράφος-περιηγητής της εποχής, περιγράφει τα εξής...

«Οι κραυγές των ανακρινόμενων αντηχούσαν στα πέτρινα κελιά, και η ομολογία ερχόταν όχι από την αλήθεια, αλλά από τον πόνο.»

Η χρήση βασανιστηρίων εισάγει μια θεμελιώδη αντίφαση αγαπητοί αναγνώστες,  η αναζήτηση της «αλήθειας» βασίζεται πλέον στον εξαναγκασμό.

Να συνεχίσουμε το ταξίδι .....
 Η Ισπανική Ιερά Εξέταση (1478). Η  Θρησκεία και κράτος σε πλήρη ταύτιση.
Το 1478, οι Φερδινάνδος και Ισαβέλλα ιδρύουν την Ισπανική Ιερά Εξέταση, με την έγκριση του πάπα.

Σε αντίθεση με προηγούμενες μορφές, αυτή λειτουργεί σε στενή σύνδεση με το κράτος. Κύριος στόχος ήταν οι conversos, Εβραίοι που είχαν βαπτιστεί Χριστιανοί, αλλά θεωρούνταν ύποπτοι για κρυφή τήρηση της παλιάς τους πίστης.

Το 1483 διορίζεται πρώτος Μεγάλος Ιεροεξεταστής ο Τομάς ντε Τορκεμάδα.

Οι πηγές αναφέρουν πως υπήρχαν μαζικές συλλήψεις και κατασχέσεις περιουσιών, δημόσιες τελετές καταδίκης (auto-da-fé)
Μια μαρτυρία από χρονικό της εποχής αναφέρει πως...

«Ο φόβος απλώθηκε σαν σκιά. Κανείς δεν ήξερε πότε θα κατηγορηθεί, ούτε από ποιον.»
 

Η Ιερά Εξέταση μετατρέπεται πλέον σε εργαλείο κοινωνικού και πολιτικού ελέγχου.

Κατά τον 15ο και 16ο αιώνα, η δράση της Ιεράς Εξέτασης εντείνεται.

Οι κατηγορίες περιλαμβάνουν,αίρεση, βλασφημία και «αποκλίνουσα» συμπεριφορά
Οι διαδικασίες χαρακτηρίζονται από μυστικότητα, έλλειψη διαφάνειας και  περιορισμένα δικαιώματα υπεράσπισης.
Ο ιστορικός Henry Kamen σημειώνει ότι η απειλή της καταγγελίας δημιουργούσε ένα κλίμα αυτολογοκρισίας.

  Η κοινωνία διαμορφώνεται υπό τον φόβο, όχι την ελευθερία.

Η φοβερή υπόθεση του Τζορντάνο Μπρούνο (1600)
Ο Μπρούνο, φιλόσοφος και στοχαστής, κατηγορήθηκε για αιρετικές ιδέες.

Μετά από πολυετή φυλάκιση, καταδικάστηκε και εκτελέστηκε το 1600 στη Ρώμη.

Σύμφωνα με καταγεγραμμένη φράση του πριν την εκτέλεση είναι η εξής:

«Ίσως φοβάστε περισσότερο εσείς να εκδώσετε αυτή την απόφαση, παρά εγώ να την δεχθώ.»
Η υπόθεση αυτή αναδεικνύει τη σύγκρουση μεταξύ εξουσίας και ελεύθερης σκέψης.

 Η δίκη του Γαλιλαίου (1633)

Το 1633, ο Γαλιλαίος οδηγείται ενώπιον της Ιεράς Εξέτασης.

Η υποστήριξή του στο ηλιοκεντρικό σύστημα θεωρείται επικίνδυνη.

Υπό πίεση, αναγκάζεται να αποκηρύξει δημόσια τις θέσεις του.

Η υπόθεση αυτή αποτελεί σύμβολο της σύγκρουσης επιστήμης και θεσμικής εξουσίας.

Φτάνουμε στην παρακμή και στο τέλος...(18ος–19ος αιώνας)
Κατά τον 18ο αιώνα, οι ιδέες του Διαφωτισμού αρχίζουν να επηρεάζουν την Ευρώπη.

Η Γαλλική Επανάσταση (1789) προωθεί έννοιες όπως,ελευθερία, ανθρώπινα δικαιώματα και ανεξιθρησκία
Το 1834, η Ισπανική Ιερά Εξέταση καταργείται οριστικά. Η ιστορική πορεία της Ιεράς Εξέτασης αναδεικνύει σοβαρές παρεκκλίσεις όπως....

Η χρήση βίας για την επιβολή της πίστης
Η σύνδεση θρησκείας και πολιτικής εξουσίας
Η καταστολή της ελευθερίας σκέψης
Η απομάκρυνση από το πνεύμα του Ιησούς Χριστός
Η μελέτη αυτής της περιόδου δεν έχει στόχο την απλή καταδίκη, αλλά την κατανόηση.

Η Ιερά Εξέταση παραμένει ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα του πώς ένας θεσμός μπορεί να παρεκκλίνει όταν συνδυάζει πίστη και εξουσία χωρίς όρια.

Η ιστορία της λειτουργεί ως προειδοποίηση.

Όχι μόνο για το παρελθόν, αλλά και για το μέλλον.

Προηγουμένως η ΕΟΔ, έγραψε: https://eeod.gr/news/86866-apofseis-1is-synedras-dis-mins-aprilou

Εγγραφείτε στην μεγάλη ομάδα μας, στο VIBER

Читайте также