30 Μαΐου: Μνήμη του Παλαιών Πατρών Γερμανού
Το ιστορικό υλικό φωτίζει τη διαδρομή του από τη Φιλική Εταιρεία έως την ευλογία των όπλων και την εκδημία του στο Ναύπλιο.
Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός, μορφή της Επανάστασης του 1821 και μέλος της Φιλικής Εταιρείας, συνδέθηκε ιστορικά με την έναρξη του Αγώνα στην Πάτρα. Στις 22 Μαρτίου 1821 βρέθηκε στην Πάτρα, όπου στην πλατεία του Αγίου Γεωργίου ευλόγησε τα όπλα των αγωνιστών, ενώ εκοιμήθη στο Ναύπλιο στις 30 Μαΐου 1826.
Ο κατά κόσμον Γεώργιος Κόζης, όπως αναφέρεται στο ιστορικό υλικό, γεννήθηκε στη Δημητσάνα και φοίτησε αρχικά στη σχολή της πατρίδας του και κατόπιν στο Άργος. Στη συνέχεια χειροτονήθηκε διάκονος με το όνομα Γερμανός, ενώ το 1806 εξελέγη μητροπολίτης Παλαιών Πατρών και επέστρεψε στην Πελοπόννησο, όπου έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στην παιδεία και ειδικά στη σχολή της Δημητσάνας.
Το 1818 μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και αφοσιώθηκε στην προετοιμασία της Επανάστασης. Στη μυστική συνέλευση της Βοστίτσας, από τις 26 έως τις 30 Ιανουαρίου 1821, διατύπωσε επιφυλάξεις για την άμεση έναρξη του Αγώνα και εισηγήθηκε, σύμφωνα με τα απομνημονεύματά του, να αναζητηθούν ασφαλέστερες πληροφορίες για τις διεθνείς διαθέσεις. Κατά την πολιορκία του φρουρίου των Πατρών απευθύνθηκε και προς τους προξένους των Μεγάλων Δυνάμεων ζητώντας την εύνοια και την προστασία των κρατών τους.
Αργότερα έλαβε μέρος στην Α’ Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου και στάλθηκε στην Ιταλία με τον Γεώργιο Μαυρομιχάλη για την αναζήτηση ηθικής και υλικής συνδρομής υπέρ της ελληνικής υπόθεσης. Επέστρεψε στην Πελοπόννησο το καλοκαίρι του 1824, επιχείρησε να συμβάλει στην εκτόνωση των εμφύλιων αντιπαραθέσεων και το 1826 προήδρευσε στις εργασίες της Γ’ Εθνοσυνέλευσης στην Επίδαυρο, πριν από την εκδημία του στο Ναύπλιο.
Η ΕΟΔ είχε αναφερθεί στην 205 χρόνια από την Ανεξαρτησία της Ελλάδας: Στη Ν. Υόρκη η Προεδρική Φρουρά λίγες ημέρες νωρίτερα, καταγράφοντας έναν ακόμη τρόπο με τον οποίο η μνήμη της ελληνικής παλιγγενεσίας παραμένει ενεργή στον δημόσιο και εκκλησιαστικό λόγο.
Στο ίδιο ιστορικό πλαίσιο, ιδιαίτερη αξία αποδίδεται και στα «Απομνημονεύματα» που άφησε πίσω του, καθώς καλύπτουν τα πρώτα χρόνια του Αγώνα έως το τέλος του 1822. Το υλικό αυτό παρουσιάζει τον Παλαιών Πατρών Γερμανό όχι μόνο ως εκκλησιαστικό παράγοντα, αλλά και ως πρόσωπο που συνδέθηκε άμεσα με κρίσιμες αποφάσεις της προεπαναστατικής και επαναστατικής περιόδου.
