Νέες ενδείξεις εκκλησιαστικών ζυμώσεων πίσω από την ένταση με τη Μόσχα
Οι κινήσεις σε Ρώμη και Μαυροβούνιο, οι επαφές με το Φανάρι και τα ερωτήματα για τις ευρύτερες εκκλησιαστικές εξελίξεις. Θα υπάρξει νέα Αυτοκεφαλία;
Η πρόσφατη ανακοίνωση της Ρωσικής Υπηρεσίας Εξωτερικής Κατασκοπείας (SVR) σε βάρος του Οικουμενικού Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίου προκάλεσε αίσθηση, περισσότερο λόγω του ύφους της παρά εξαιτίας του ίδιου του περιεχομένου της.
Σε κάθε περίπτωση, αν και η ανακοίνωση είναι καταδικαστέα, δεν μπορεί να θεωρηθεί αποκομμένη από τις εξελίξεις που, με διακριτικό αλλά σταθερό τρόπο, συντελούνται στον εκκλησιαστικό χώρο.
Πολλοί έσπευσαν να τη συνδέσουν αποκλειστικά με τη γνωστή ρητορική αντιπαλότητα μεταξύ Μόσχας και Φαναρίου.
Ωστόσο, οι πρόσφατες κινήσεις που καταγράφονται στο Μαυροβούνιο και στη Ρώμη δείχνουν ότι στο παρασκήνιο διαμορφώνονται δεδομένα που χρήζουν πιο προσεκτικής αξιολόγησης.
Η παρουσία του αποκαλούμενου «Μητροπολίτη» Μπόρις Μπόγιοβιτς της αυτοανακηρυγμένης Ορθόδοξης Εκκλησίας του Μαυροβουνίου στο Βατικανό καταγράφηκε αρχικά ως μία ακόμη επίσκεψη.
Εντούτοις, φωτογραφικό υλικό που είδε το φως της δημοσιότητας δείχνει τον Μπόρις να συναντά και τον Αρχιεπίσκοπο Φινλανδίας κ. Ηλία, ιεράρχη υπαγόμενο στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, γεγονός που προσθέτει μια παράμετρο δύσκολο να αγνοηθεί.
Όπως φαίνεται, πάντως, ο ίδιος ο «Μητροπολίτης» Μπόρις δεν επιχειρεί να κρατήσει χαμηλό προφίλ.
Οι δημόσιες τοποθετήσεις του, σύμφωνα με τις οποίες η απονομή αυτοκεφαλίας ή αυτονομίας από το Οικουμενικό Πατριαρχείο θα αποτελούσε «ιστορικό γεγονός» για το Μαυροβούνιο, ουσιαστικά αφήνουν να εννοηθεί ότι ενδέχεται να υπάρχει ανοιχτός δίαυλος επικοινωνίας.
Τέτοιου είδους δηλώσεις σπανίως γίνονται τυχαία· συνήθως λειτουργούν προπαρασκευαστικά, ώστε να μη βρεθεί απροετοίμαστη η κοινή γνώμη όταν ανακοινωθούν επίσημες αποφάσεις.
Στο ίδιο πλαίσιο, η σκέψη οδηγείται αναπόφευκτα στο 2019 και στη συλλειτουργία στο Κίεβο, όπου ο Μητροπολίτης Γέρων Χαλκηδόνος, στενός συνεργάτης του Οικουμενικού Πατριάρχη, βρέθηκε στο ίδιο ιερό με τον Μπόρις.
Βεβαίως, ο Μητροπολίτης Εμμανουήλ είχε τότε διευκρινίσει ότι, λόγω του πλήθους των συλλειτουργούντων κληρικών, δεν ήταν δυνατόν να γνωρίζει με ποιους συλλειτουργεί, αν και ορισμένοι υποστηρίζουν ότι υπήρξαν επαφές που απλώς δεν αναμενόταν να αποτυπωθούν φωτογραφικά.
Η ανακοίνωση της SVR ήταν αναμφίβολα σκληρή και, προφανώς, ο Οικουμενικός Πατριάρχης δεν μπορεί να ταυτιστεί με τον «Αντίχριστο».
Ωστόσο, οι δημόσιες αντιδράσεις σπάνια εμφανίζονται χωρίς κάποια αφορμή, ακόμη κι αν αυτή δεν είναι πάντοτε άμεσα ορατή.
Οι επαφές στη Ρώμη, οι συναντήσεις με ιεράρχες του Οικουμενικού Πατριαρχείου και η συνεχής επίκληση του προηγουμένου του Κιέβου συνθέτουν ένα μοτίβο που δύσκολα περνά απαρατήρητο.
Το εάν πρόκειται για μια φυσική εξέλιξη εντός της εκκλησιαστικής ζωής ή για μια διαδικασία με ευρύτερες προεκτάσεις μένει να αποδειχθεί από τον χρόνο.
Προς το παρόν, εκείνο που μπορεί να θεωρηθεί βέβαιο είναι ότι οι κινήσεις αυτές δεν περνούν απαρατήρητες και το μέλλον θα δείξει εάν συνιστούν μια ευθεία προσπάθεια αποδυνάμωσης του Πατριαρχείου Σερβίας.
Προηγουμένως η ΕΟΔ έγραψε για την απάντηση του Οικουμενικού Πατριάρχη στη ρωσική ανακοίνωση.
