Ο Πανίερος Ναός της Αναστάσεως
Ο Ναός της Αναστάσεως του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα είναι το ιερότερο σημείο πάνω στη γη για ολόκληρο το Χριστιανικό κόσμο. Εντός του βρίσκεται ο Φρικτός Γολγοθάς, όπου σταυρώθηκε ο Θεάνθρωπος, και ο Ζωοδόχος Τάφος του Κυρίου.
Ο πρώτος Ναός ανεγέρθηκε με τη φροντίδα της Αγ. Ελένης, της μητέρας του Μ. Κωνσταντίνου, η οποία προχώρησε σε σημαντικές ανασκαφές, κατά τη διάρκειά των οποίων βρέθηκε και ο Σταυρός του Κυρίου. Ο Ναός περιλάμβανε τον κυρίως Ναό της Αναστάσεως και δυτικά τη Ροτόντα η οποία κάλυπτε τον Πανάγιο Τάφο και το Γολγοθά. Τα εγκαίνεια του πρώτου Ναού έγιναν στις 13 Σεπτεμβρίου 330 (ή 335).
Μετά την καταστροφή του Ναού από πυρκαγιά κατά την κατάληψη της Ιερουσαλήμ από τον Χοσρόη Β το 614 μΧ., ο αυτοκράτορας Ηράκλειτος τον ανέγειρε και πάλι με πρωτοβουλία του πατριάρχη Μοδέστου όταν το ανακατέλαβε την πόλη.
Η ισλαμική κυριαρχία δεν άλλαξε τη χρήση του Ναού, όπως έγινε με άλλους ιερούς χώρους. Μάλιστα ο χαλίφης Ουμάρ ιμπν αλ-Χαττάμπ με διάταγμά του απαγόρευσε τη χρήση του από μουσουλμάνους. Όμως αργότερα κατά τη μακραίωνη κυριαρχία πολλές φορές ο Ναός καταστράφηκε από τους μουσαουλμάνους καθώς και σεισμούς και πυρκαγιές.
Στη σημερινή του μορφή το συγκρότημα του Ναού της Αναστάσεως καταλαμβάνει έκταση 160Χ120 m. Αποτελείται από τον κυρίως Ναό της Αναστάσεως, στη δυτική πλευρά του οποίου βρίσκεται η Ροτόντα η οποία καλύπτει το Ιερό Κουβούκλιο (Πανάγιος Τάφος) και το παρεκκλήσιο του Γολγοθά, όπου σταυρώθηκε ο Κύριος. Επίσης, το συγκρότημα περιλαμβάνει τον τόπο ευρέσεως του Τιμίου Σταυρού και άλλα μικρότερα παρεκκλήσια που σχετίζονται με το Πάθος του Κυρίου, το παρεκκλήσιο του Αγ. Ιακώβου του Αδελφοθέου, πρώτου Πατριάρχου Ιεροσολύμων και το Πατριαρχικό Παρεκκλήσι των Αγ. Κωνσταντίνου και Ελένης, καθώς και τους χώρους διαμονής της Αγιοταφικής Αδελφότητος, Πατριαρχικά Γραφεία και βοηθητικούς χώρους.
Η είσοδος στο χώρο του Ναού γίνεται από την τετράγωνη Αγία Αυλή στη βορειοδυτική πλευρά. Έντεκα μαρμάρινες κίονες στηρίζουν τις αψίδες τις δύο μεγάλες Πύλες εισόδου στο Ναό.
Μπροστά στην είσοδο βρίσκεται η ιερή πλάκα της Αποκαθήλωσης και πάνω από αυτή δεσπόζει βυζαντινό ψηφιδωτό επιφανείας 25μ2 . Ανατολικότερα βρίσκεται σε υπερυψωμένο επίπεδο ο Γολγοθάς[vv1] , ενώ πιο δυτικά το Ιερό Κουβούκλιο, το οποίο στη σημερινή μορφή διαμορφώθηκε το 1809-1810 από τον Μυτιληναίο Αρχιτέκτονα Νικόλαο Χρ. Κομνηνό.
Μετά από επτά δεκαετίες υποστήριξης με χαλύβδινες δοκούς, το 2016-2017 εκτελέστηκαν πολύ σημαντικές αναστηλωτικές εργασίες στο Ιερό Κουβούκλιο από ομάδα του Εθνικού Μετσοβείου Πολιτεχνείου.
Κατά τη διάρκεια των εργασιών επιβεβαιώθηκε η ύπαρξη των αρχικών ασβεστολιθικών τοιχωμάτων του σπηλαίου μέσα στο Κουβούκλιο και δημιουργήθηκε ένα παράθυρο για να μπορεί κανείς να το δει από το εσωτερικό. Η ύπαρξη υγρασίας οδήγησε στην ανακάλυψη ενός υπόγειου πηγαδιού που μοιάζει με σήραγγα διαφυγής σκαλισμένη στον βράχο. Για πρώτη φορά τουλάχιστον από το 1555, στις 26 Οκτωβρίου 2016, μετακινήθηκε η μαρμάρινη επένδυση που προστατεύει το ταφικό κρεβάτι του Ιησού από στελέχη του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Αρχικά ήταν ορατό μόνο ένα στρώμα θραυσμάτων. Αυτό καθαρίστηκε την επόμενη μέρα και αποκαλύφθηκε μια μερικώς σπασμένη μαρμάρινη πλάκα με λαξευμένο σταυρό του στυλ των Σταυροφόρων. Μέχρι τη νύχτα της 28ης Οκτωβρίου, το αρχικό ταφικό κρεβάτι από ασβεστόλιθο αποδείχθηκε άθικτο. Ο τάφος σφραγίστηκε ξανά λίγο αργότερα. Το κονίαμα ακριβώς πάνω από το ταφικό κρεβάτι χρονολογήθηκε αργότερα στα μέσα του 4ου αιώνα, εποχή ανεγέρσεως του πρώτου Ναού από την Αγ. Ελένη.
Προηγουμένως η ΕΟΔ έκανε live από τα Ιεροσόλυμα στην τελετή Αφής του Αγίου Φωτός.
