Με ευγνωμοσύνη στον παπα-Στέφανο!

ΦΩΤΟ: romfea.gr

Με βαθιά συγκίνηση και ευγνωμοσύνη ανακαλούμε στη μνήμη μας όσα ζήσαμε κοντά στον μακαριστό πλέον, πατέρα Στέφανο Αναγνωστόπουλο, που σημάδεψαν τα παιδικά και εφηβικά μας χρόνια.

Τον γνώρισα στις αρχές της δεκαετίας του 1980, όταν διορίστηκε Εφημέριος στον Ιερό Ναό Αγίας Βαρβάρας Αμφιάλης Κερατσινίου.

Ήμουν τότε περίπου πέντε ετών και άρχισα να διακονώ ως παπαδάκι στο Άγιο Βήμα.

Από εκείνη την τρυφερή ηλικία και όλα τα χρόνια που ακολούθησαν, τον παρατηρούσα μέσα στο Ιερό: σεβάσμιο λειτουργό, άριστο κήρυκα του θείου λόγου, άνθρωπο σιωπηλό και ολοκληρωτικά δοσμένο στον Θεό.

Δεν μιλούσε άσκοπα κατά τις Θείες Λειτουργίες και τις Ιερές Ακολουθίες. Με κλειστά τα μάτια προσευχόταν αδιάλειπτα· άλλοτε συμψάλλοντας με τους ιεροψάλτες και άλλοτε ψιθυρίζοντας τη μονολόγιστη ευχή: «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησόν με». 

Μπροστά στην Αγία Τράπεζα στεκόταν με απόλυτη προσήλωση στα τελούμενα, κοιτώντας μόνο τα Τίμια Δώρα, ούτε δεξιά ούτε αριστερά.

Ιδιαίτερα την ώρα του καθαγιασμού, τα δάκρυα έτρεχαν ασταμάτητα από τα μάτια του. Πολλές φορές σταματούσε τις εκφωνήσεις, γιατί η συγκίνησή του δεν τον άφηνε να συνεχίσει. Ήταν δάκρυα προσευχής, δάκρυα θείας αγάπης.

Εμείς, μικρά παιδιά τότε, κάποιες φορές μιλούσαμε μεταξύ μας μέσα στο Ιερό. Εκείνος μας κοίταζε και με αγαπητική αυστηρότητα μας υπενθύμιζε: «Μέσα στο Ιερό δεν μιλάμε». Δεν ήταν παρατήρηση· ήταν μάθημα σεβασμού, ιερότητας και συνείδησης του χώρου όπου στεκόμασταν.

Ήταν λειτουργός βαθιά κατανυκτικός, με παρουσία ταπεινή και προσευχητική. Κάθε ακολουθία που τελούσε ήταν για τους εκκλησιαζομένους μια μυσταγωγική εμπειρία.

Η εκφορά των ευχών και όλες οι εκφωνήσεις του ενέπνεαν τους πιστούς σε περισυλλογή και προσευχή.

Η ατμόσφαιρα στον Ναό ήταν πάντοτε γαλήνια και ήσυχη, στοιχεία που ασπάζονταν οι χριστιανοί, και τηρούσαν ευλαβικά κατά τις ακολουθίες.

Έτσι, ο Ναός έδινε την αίσθηση περισσότερο μοναστηριακού καθιδρύματος παρά εκκλησίας στον κόσμο.

Μας έλεγε με το στόμα, αλλά κυρίως μας δίδασκε με το παράδειγμά του, ότι η ιερωσύνη δεν είναι επάγγελμα, ούτε δουλειά. «Η ιερωσύνη είναι υπούργημα» έλεγε.

Δίδασκε να μην κατακρίνουμε τους ιερείς. Δεν ήθελε να ακούει ιεροκατάκριση. Ποτέ δεν τον ακούσαμε να κατακρίνει Ιερείς ή Αρχιερείς. Πολύ προσεκτικός ο ίδιος και πολύ αυστηρός σε μας για το συγκεκριμένο αμάρτημα.

Τα κηρύγματά του ήταν πάντοτε θησαυροί πνευματικοί. Συχνά αναφερόταν στον Άγιο Νικόλαο τον Καβάσιλα, τον οποίο αγαπούσε ιδιαιτέρως, στον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, καθώς και στους Αγίους Γεώργιο Καρσλίδη και Δημήτριο Γκαγκαστάθη, τους οποίους είχε γνωρίσει προσωπικά.

Μιλούσε με βαθιά ευλάβεια για τον Άγιο Ιωσήφ τον Ησυχαστή, τον «παππού Ιωσήφ», όπως τον αποκαλούσε, για τη μακαριστή Γερόντισσα Μακρίνα Βασσοπούλου της Πορταριάς, και βέβαια για τον πολυαγαπημένο και λατρευτό Γέροντά του, Εφραίμ τον Φιλοθεΐτη.

Με τον Γέροντα Εφραίμ συνδεόταν με αμοιβαία αγάπη και βαθύτατη εκτίμηση, σχέση πνευματικής υιότητας αλλά και αδελφικής καρδιακής ενότητας.

Όταν ο Γέροντας Εφραίμ εξερχόταν του Αγίου Όρους, διέμενε για μερικές ημέρες στο σπίτι του π. Στεφάνου, όπου και εξομολογούσε.

Από όλους αυτούς, ο π. Στέφανος άντλησε βιώματα, τα οποία μετέφερε στο ποίμνιο με απλότητα και πατρική αγάπη. Δίδασκε, ευκαίρως – ακαίρως, την αδιάλειπτη καρδιακή προσευχή.

«Να λέτε την ευχούλα συνεχώς», έλεγε αυτός ο σύγχρονος νηπτικός πατέρας και γέροντας.

Τα πρώτα χρόνια εξομολογούσε κάθε Δευτέρα και Τρίτη απόγευμα. «Ουρές» σχηματίζονταν από πιστούς που περίμεναν να καταθέσουν τον πόνο και τα βάρη της ψυχής τους.

Καθόμουν, ως έφηβος πλέον, έξω από το εξομολογητήριο και περίμενα να τελειώσει, για να πάμε μαζί στο σπίτι του, στην οδό Αγίας Λαύρας στο Κερατσίνι, ώστε να μην περπατά μόνος του μέσα στη νύχτα.

Συνήθως φεύγαμε μετά τα μεσάνυχτα, πολλές φορές και μετά τη 1.00. Δεν οδηγούσε, ούτε υπήρχε αυτοκίνητο στην οικογένειά του. Πηγαίναμε περπατώντας μέχρι το σπίτι του.

Στην διαδρομή προς το σπίτι του, μιλούσε για τη νοερά προσευχή, για τη δύναμη και την αξία της, ενώ κρατούσε πάντα στο χέρι του το κομποσκοίνι.

Με απλά λόγια, κατανοητά για ένα παιδί, εξηγούσε πώς το όνομα του Χριστού, όταν επαναλαμβάνεται αργά αργά, γίνεται φως μέσα στην καρδιά. Αυτές οι διδαχές χαράχτηκαν βαθιά στην ψυχή μου.

Πολύ συχνά μιλούσε για τον Γέροντα Εφραίμ, με ένα μοναδικό σεβασμό, σαν να μιλούσε για έναν Άγιο. Αυτό το ενέπνεε σε όλους. Το έλεγε μάλιστα ξεκάθαρα: «Ο Γέροντας Εφραίμ είναι Άγιος».

Αξέχαστες θα μείνουν οι τετράωρες Ιερές Αγρυπνίες, από τις 9.00 έως τη 1.00 το βράδυ. Ο Ναός της Αγίας Βαρβάρας σκοτεινός, φωτισμένος μόνο από τα κανδήλια και τα κεριά, γέμιζε από πιστούς.

Η κατανυκτική ψαλμωδία από δύο ιεροψάλτριες που έψαλλαν σαν μοναχές, την Ξένη και τη Νανά, και που αργότερα αφιερώθηκαν ολοκληρωτικά στον Θεό – η μία ως Μελάνη μοναχή, Ηγουμένη της Ιεράς Μονής Αγίου Ιωάννου Χρυσοστόμου Σικάγου, και η άλλη ως Ολυμπιάδα μοναχή, Ηγουμένη της Ιεράς Μονής Αγίας Σκέπης Πενσυλβάνιας - έκαναν ουράνια την ατμόσφαιρα.

Μέσα στο Ιερό καθόταν και ο Γιάννης, που αργότερα έγινε Ηγούμενος στην Ιερά Μονή Αγίου Νεκταρίου Νέας Υόρκης, ως Ιερομόναχος Ιωσήφ. 

Ο π. Στέφανος πάντοτε κατανυκτικός, ήσυχος και ειρηνικός. Όλοι οι εκκλησιαζόμενοι περίμεναν μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας να ασπαστούν το χέρι του. Αυτό συνέβαινε σε κάθε Θεία Λειτουργία.

Τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά, του λέγαμε μετά τη Θεία Λειτουργία τα Κάλαντα, ενώ εκείνος με ένα ολοφώτεινο πρόσωπο και ζωντανό χαμόγελο, μοίραζε καραμέλες και χαιρόταν. 

Σεβόταν και τιμούσε τους Επισκόπους. Θυμάμαι, σε έναν πανηγυρικό εσπερινό της Αγίας Βαρβάρας, χοροστατούσε ο μακαριστός Μητροπολίτης Πειραιώς κυρός Καλλίνικος.

Μετά το πέρας του Εσπερινού, όταν ο Μητροπολίτης μπήκε στο Ιερό, ο π. Στέφανος του έδειξε με πολλή χαρά ένα σετ δισκοπότηρων που είχε αγοράσει ο Ναός, και του ζήτησε να τα ευλογήσει.

Ήθελε να έχει την επισκοπική ευλογία. Η χαρά του ήταν απερίγραπτη όταν τοποθετήθηκε το ξυλόγλυπτο τέμπλο, καθώς και όταν αγιογραφήθηκε ο Ναός της Αγίας Βαρβάρας το 1992. Χαιρόταν σαν μικρό παιδί. 

Η γενικότερη παρουσία του ήταν βαθιά ιεροπρεπής, εμπνέοντας σεβασμό χωρίς να το επιδιώκει. Το βάδισμά του ήταν αργό και μετρημένο. Ο τρόπος που μιλούσε ήταν χωρίς επιτήδευση. Μιλούσε με διάκριση και πατρική υπευθυνότητα.

Η κάθε λέξη είχε βαρύτητα. Το βλέμμα του και η ματιά του ήταν γεμάτα κατανόηση. Όλη η στάση και η παρουσία του, μαρτυρούσε άνθρωπο καλλιεργημένο, που μπορούσες να τον εμπιστευτείς και να «ακουμπήσεις» πάνω του.

Υπήρξε φιλάνθρωπος στη ζωή του. Ανθρώπους ανήμπορους, πτωχούς και ασθενείς, τους ενίσχυε οικονομικά, δίδοντάς τους μεγάλα χρηματικά ποσά. Βοηθούσε ανθρώπους ασθενείς για τις θεραπείες τους. Αυτά δεν τα γνώριζε κανείς!

Διέθετε ωραίο και ευφυές χιούμορ. Είχε πει κάποτε: «Λένε ότι έχω διορατικό χάρισμα. Ε, διουρητικό έχω, όχι διορατικό». Ήξερε να ελαφραίνει τις καρδιές και να προσφέρει χαρά με λεπτότητα και διάκριση. 

Παρά τη σοβαρότητα και την ιεροπρέπειά του, στην καθημερινή συναναστροφή του ήξερε να χαμογελά, να λέει έναν λόγο εύστοχο και φωτεινό και να αποφορτίζει μια δύσκολη στιγμή. 

Πριν περίπου 45 χρόνια, είχε πραγματοποιήσει προσκύνημα στο Άγιον Όρος  με ομάδα εκκλησιαζομένων από την Αγία Βαρβάρα. Συγκεκριμένα, επισκέφθηκαν το Άγιον Όρος, ο π. Στέφανος, ο κ. Νέστορας, ο κ. Παναγιώτης Χάλαρης με τον γιο του και ο κ. Χαράλαμπος. Προορισμός τους ήταν η Μονή Φιλοθέου, προκειμένου να δουν τον μακαριστό Γέροντα Εφραίμ.

Στην επιστροφή, μετά το προσκύνημα, αφού τους άφησαν τα μουλάρια στις Καρυές, τα οποία τους μετέφεραν από τη Μονή Φιλοθέου, δεδομένου ότι τότε δεν υπήρχαν μεταφορικά μέσα, τα πέντε άτομα ξεκίνησαν πεζοπορία από τις Καρυές για τον λιμένα της Δάφνης, από όπου θα έβγαιναν από το Άγιον Όρος.

Ο κυρΧαράλαμπος, ένας γλυκύτατος άνθρωπος, βαθύτατα πιστός και απλοϊκός, που αγαπούσε πολύ τα παιδιά, όντας ο ίδιος σαν μικρό παιδί, είπε ενώ περπατούσαν: Μακάρι να είχαμε πέντε κομμάτια ζεστό ψωμί, πέντε κομμάτια τυρί και νερό, για να χορτάσουμε και να ξεδιψάσουμε.

Μετά από λίγο, ενώ περπατούσαν στο μονοπάτι μέσα στο βουνό, είδαν μπροστά τους μια βρύση σαν κολώνα από την οποία έτρεχε νερό, και πάνω σε αυτήν την κολώνα, υπήρχαν πέντε κομμάτια ζεστό αχνιστό ψωμί και πέντε κομμάτια τυρί. Εκ των υστέρων έμαθαν ότι η συγκεκριμένη βρύση είχε στερέψει και δεν έβγαζε νερό.

Κάθισαν και τα έφαγαν, χωρίς να σκεφτούν πολύ, ήπιαν και το δροσερό γάργαρο νερό, και συνέχισαν τη διαδρομή τους.

Όταν, μετά από καιρό, ο π. Στέφανος είπε στον Γέροντα Εφραίμ τι είχε συμβεί, ο Γέροντας του είπε: «Ευλογημένε, δεν κρατούσατε λίγο ψωμί; Αυτά, Άγγελος Θεού κατέβηκε από τον Ουρανό και σας τα πρόσφερε».

Για τον κυρ-Παναγιώτη τον Χάλαρη, ο οποίος καταγόταν από την Τήνο, είχε πει ο π. Στέφανος: «Όταν πήγα στην Τήνο, ο Λεωνίδας, ο γιος του κυρ-Παναγιώτη, με πήγε στο οικογενειακό εξωκκλήσι που έχουν στο χωριό τους. Εκεί βρίσκονται και τα οστά του συγχωρεμένου του κυρ-Παναγιώτη. Σαν κεχριμπάρι είναι τα οστά και ευωδιάζουν. Άνθρωποι του Θεού».

Μέχρι τα βαθιά του γεράματα διατηρήθηκε καθαρό και οξύ το μυαλό του. Θυμόταν με λεπτομέρεια παλαιά περιστατικά, πρόσωπα και γεγονότα, σαν να είχαν συμβεί πρόσφατα.

Διηγούταν εμπειρίες από τα νεανικά του χρόνια και η μνήμη του γινόταν για όλους ζωντανό αρχείο ιστορίας.

Στις 30 Οκτωβρίου 2024 που τον επισκέφθηκα στην Πάτρα και τον είδα για τελευταία φορά, διηγήθηκε παλιές ιστορίες, ακόμα και από την περίοδο που υπηρέτησε για λίγο στις Οινούσσες.

Ο μακαριστός π. Στέφανος δεν υπήρξε απλώς ένας καλός κληρικός. Υπήρξε ζωντανό παράδειγμα λειτουργού του Υψίστου, ανθρώπου προσευχής, ταπείνωσης και θυσιαστικής αγάπης. Η μορφή του, με τα δακρυσμένα μάτια μπροστά στην Αγία Τράπεζα, παραμένει ανεξίτηλη στη μνήμη μας.

Η φωνή του, βροντερή, βαθιά και σταθερή, και οι σοφοί και διδακτικοί λόγοι του συνεχίζουν να αντηχούν μέσα μας, υπενθυμίζοντας τον δρόμο της προσευχής, της σιωπής και της νήψεως, ως πορεία προς τη Βασιλεία των Ουρανών. Την πορεία που τώρα ο ίδιος διαβαίνει. Αιωνία του η μνήμη!

Προηγουμένως η ΕΟΔ έγραψε για την εκδημία του π. Στεφάνου Αναγνωστόπουλου.

Читайте также