Η Μητρόπολη Πάφου υπό ιδιότυπη «κατάληψη»

Φωτογραφία: ανοιχτές πηγές

Η Εκκλησία, όταν παύει να λειτουργεί με διαφάνεια και συνοδικότητα, κινδυνεύει να μετατραπεί από πνευματικό σώμα σε μηχανισμό εξουσίας. Η πρόσφατη κατάσταση στη Μητρόπολη Πάφου εγείρει σοβαρά ερωτήματα όχι μόνο εκκλησιαστικής τάξεως, αλλά και θεσμικής ηθικής, καθώς η συγκέντρωση αρμοδιοτήτων στο πρόσωπο του Αρχιεπισκόπου Κύπρου Γεωργίου δημιουργεί την εικόνα μιας πρωτοφανούς διοικητικής και οικονομικής ασφυξίας.

Ένα πρωτοφανές φαινόμενο: Αρχιεπίσκοπος και τοποτηρητής


Η απόφαση του Αρχιεπισκόπου Γεωργίου να αναλάβει ο ίδιος τοποτηρητής της Μητρόπολης Πάφου, μετά την απομάκρυνση του Μητροπολίτη Τυχικού, αποτελεί επιλογή που αποκλίνει εμφανώς από την πάγια εκκλησιαστική πρακτική.

Η Εκκλησία της Κύπρου γνωρίζει πολύ καλά ότι, σε ανάλογες περιπτώσεις, ο Αρχιεπίσκοπος δεν αυτοδιορίζεται τοποτηρητής, αλλά αναθέτει τη διαχείριση σε άλλο ιεράρχη, ώστε:

• να αποφεύγεται σύγκρουση συμφερόντων,

• να διασφαλίζεται η αντικειμενικότητα,

• να προστατεύεται το κύρος των αποφάσεων.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος, ο οποίος, σε αντίστοιχη συγκυρία, δεν ανέλαβε ο ίδιος, αλλά όρισε τον τότε Επίσκοπο Αρσινόης Γεώργιο (τον σημερινό Αρχιεπίσκοπο). Το προηγούμενο αυτό καθιστά τη σημερινή επιλογή ακόμη πιο προβληματική.

Γιατί όχι άλλος τοποτηρητής;

Το ερώτημα τίθεται αμείλικτο:

Γιατί δεν ορίστηκε τοποτηρητής ο Επίσκοπος Αρσινόης Παγκράτιος ή άλλος ιεράρχης;

Η απάντηση δεν έχει δοθεί δημόσια. Και όταν δεν δίνονται απαντήσεις, δημιουργούνται υποψίες. Όχι απαραίτητα για ενοχή, αλλά για έλλειψη διαφάνειας.

Στην Εκκλησία, η διαφάνεια δεν είναι δευτερεύουσα αρετή· είναι εκκλησιολογική αναγκαιότητα. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος προειδοποιεί ότι:

«Οὐ μόνον τὸ κακόν, ἀλλὰ καὶ ἡ ὑπόνοια τοῦ κακοῦ βλάπτει τὴν Ἐκκλησίαν».

Το οικονομικό ερώτημα που δεν απαντάται

Η Μητρόπολη Πάφου δεν είναι απλώς πνευματικό κέντρο· είναι και σημαντικός οικονομικός οργανισμός, με ακίνητη περιουσία, έργα, αναθέσεις και συμβάσεις.

Όταν ο ίδιος άνθρωπος:

• ελέγχει την Αρχιεπισκοπή,

• ελέγχει προσωρινά τη Μητρόπολη Πάφου,

• είχε στο παρελθόν μακρά θητεία ως Μητροπολίτης Πάφου,

τότε εύλογα γεννάται το ερώτημα:

ποιος ελέγχει τον ελεγκτή;

Η επιλογή της αυτοτοποθέτησης δημιουργεί την εντύπωση ότι:

• δεν επιθυμείται εξωτερικός έλεγχος,

• δεν επιδιώκεται θεσμική απόσταση από το παρελθόν,

• προτιμάται η πλήρης συγκέντρωση ελέγχου.

Ακόμη κι αν δεν υπάρχει κανένα μεμπτό, η εικόνα αυτή είναι βαθιά προβληματική.

Ο ρόλος του Μητροπολίτη Τυχικού

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, πολλοί βλέπουν τον Μητροπολίτη Πάφου Τυχικό ως ενοχλητικό παράγοντα. Όχι κατ’ ανάγκην για προσωπικούς λόγους, αλλά επειδή:

• δεν εντάχθηκε άκριτα σε συγκεκριμένες επιλογές,

• εξέφρασε διαφορετική εκκλησιολογική και διοικητική αντίληψη,

• φέρεται να στάθηκε εμπόδιο σε πρακτικές που απαιτούσαν «ευελιξία».

Η ταχύτητα με την οποία περιθωριοποιήθηκε, χωρίς πειστική και διαφανή τεκμηρίωση, ενισχύει την αίσθηση ότι η υπόθεση δεν ήταν απλώς πειθαρχική.

Δημόσιος λόγος, συμμαχίες και αξιοπιστία

Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η μακρά περίοδος καθημερινής δημόσιας διαπόμπευσης του Μητροπολίτη Τυχικού από συγκεκριμένα πρόσωπα του δημόσιου βίου της Πάφου. Σήμερα, όταν πρόσωπα που εμφανίζονταν ως «ηθικοί τιμητές» αντιμετωπίζουν οι ίδιοι σοβαρά ζητήματα αξιοπιστίας, η Εκκλησία οφείλει να αναρωτηθεί:

• ποιοι μιλούν εξ ονόματός της,

• με ποια κριτήρια επιλέγονται οι άτυποι σύμμαχοί της,

• και πόσο πλήττεται το κύρος της όταν ταυτίζεται με αμφιλεγόμενες φωνές.

Η Εκκλησία δεν κερδίζει τίποτα όταν δανείζεται πρόσωπα και αφηγήματα του κοσμικού συστήματος.

Εξουσία χωρίς έλεγχο: ένα εκκλησιαστικό αδιέξοδο

Η συγκέντρωση εξουσίας, ακόμη κι αν ξεκινά με αγαθές προθέσεις, καταλήγει πάντοτε σε αδιέξοδο. Η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι συνοδική, όχι αρχηγική. Ο Αρχιεπίσκοπος δεν είναι ιδιοκτήτης μητροπόλεων, αλλά διακονών εντός ορίων.

Όταν τα όρια αυτά θολώνουν, τότε:

• η εμπιστοσύνη του λαού διαβρώνεται,

• οι υποψίες πολλαπλασιάζονται,

• και η Εκκλησία τραυματίζεται, ακόμη κι αν δεν έχει διαπραχθεί κανένα ποινικό αδίκημα.

Το αίτημα που μένει

Το ζητούμενο δεν είναι η καταδίκη προσώπων, αλλά η αποκατάσταση της διαφάνειας.

Αν όλα έγιναν σωστά, τότε:

• γιατί όχι ανεξάρτητος οικονομικός έλεγχος;

• γιατί όχι άλλος τοποτηρητής;

• γιατί όχι καθαρός, συνοδικός λόγος προς τον λαό;

Η σιωπή δεν προστατεύει. Αντίθετα, βαθαίνει την κρίση.

Επίλογος

Η Μητρόπολη Πάφου δεν μπορεί να λειτουργεί ως προσωπικό παράρτημα κανενός, όσο υψηλό κι αν είναι το αξίωμά του. Η Εκκλησία είτε θα επιλέξει τη διαφάνεια και τη συνοδικότητα, είτε θα συνεχίσει να παράγει κρίσεις που τραυματίζουν την ίδια την αποστολή της.

Και όπως διδάσκει η ιστορία της Εκκλησίας, το πρόβλημα δεν είναι ποτέ η αλήθεια, αλλά η προσπάθεια να καλυφθεί.

Ο Λαός της Πάφου

Νωρίτερα η ΕΟΔ δημοσίευσε σχόλιο Όταν οι Ιεροί Κανόνες και το Καταστατικό γίνονται εμπόδιο σε προαποφασισμένα σχέδια.

Читайте также