4 Σεπτεμβρίου 1944: Ύψωσαν την ελληνική σημαία μπροστά στους κατακτητές
Στις 4 Σεπτεμβρίου 1944, δύο άνδρες αψήφησαν τους Βούλγαρους κατακτητές και ύψωσαν την ελληνική σημαία στην πλατεία της Προσοτσάνης.
Στις 4 Σεπτεμβρίου 1944, ενώ η Ανατολική Μακεδονία εξακολουθούσε να βρίσκεται υπό βουλγαρική κατοχή, στην Προσοτσάνη Δράμας εκτυλίχθηκε μια πράξη με έντονο συμβολισμό. Δύο κάτοικοι της περιοχής αψήφησαν τον κίνδυνο και, στην κεντρική πλατεία της κωμόπολης, υπέστειλαν τη βουλγαρική σημαία και ύψωσαν στη θέση της την ελληνική.
Πρωταγωνιστές ήταν ο δημοδιδάσκαλος Κωνσταντίνος Καζάνας και ο Αστέριος Αστεριάδης. Η ενέργειά τους δεν πραγματοποιήθηκε κρυφά ούτε μέσα στη νύχτα. Έγινε στο φως της ημέρας, παρουσία κατοίκων και ενώ οι βουλγαρικές δυνάμεις εξακολουθούσαν να ελέγχουν την περιοχή.
Η Προσοτσάνη είχε ήδη βιώσει με ιδιαίτερα οδυνηρό τρόπο τα χρόνια της Κατοχής. Από το 1941 η Ανατολική Μακεδονία και η Θράκη είχαν τεθεί υπό βουλγαρική διοίκηση, μετά την κατάληψη της Ελλάδας από τις δυνάμεις του Άξονα. Ακολούθησαν σκληρά μέτρα σε βάρος του ελληνικού πληθυσμού και προσπάθειες εκβουλγαρισμού, ενώ η περιοχή της Δράμας είχε πληρώσει βαρύ φόρο αίματος μετά την εξέγερση του Σεπτεμβρίου του 1941.
Τον Σεπτέμβριο του 1944, η πολεμική κατάσταση είχε πλέον αλλάξει. Η ήττα του Άξονα φαινόταν αναπόφευκτη και η αποχώρηση των κατοχικών δυνάμεων πλησίαζε. Ωστόσο, για τους κατοίκους της Προσοτσάνης η κατοχή δεν είχε ακόμη τελειώσει και οποιαδήποτε δημόσια πράξη αντίστασης εξακολουθούσε να εγκυμονεί σοβαρό κίνδυνο.
Ο Κωνσταντίνος Καζάνας, γεννημένος το 1910 στο Δεμιρδέσιο της Προύσας, είχε έρθει στην Ελλάδα σε μικρή ηλικία μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Η οικογένειά του εγκαταστάθηκε στην Προσοτσάνη και ο ίδιος ακολούθησε το επάγγελμα του δασκάλου, υπηρετώντας σε σχολεία χωριών της ευρύτερης περιοχής.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ιστορία της σημαίας που υψώθηκε εκείνο το πρωινό. Σύμφωνα με μεταγενέστερη αφήγηση που δημοσιεύθηκε στον «Πρωινό Τύπο» της Δράμας, ο Καζάνας την είχε σώσει από το σχολείο όπου υπηρετούσε πριν από την είσοδο των βουλγαρικών δυνάμεων. Την πήρε μαζί του και τη φύλαξε κρυμμένη στο σπίτι του, προστατεύοντάς την από ενδεχόμενη καταστροφή ή βεβήλωση.
Τρία χρόνια αργότερα, αποφάσισε ότι είχε έρθει η στιγμή να την επαναφέρει στον ιστό.
Όταν ο Καζάνας και ο Αστεριάδης άρχισαν να υποστέλλουν τη βουλγαρική σημαία στην κεντρική πλατεία, οι κάτοικοι κατάλαβαν αμέσως τι μπορούσε να ακολουθήσει. Σύμφωνα με την ίδια μαρτυρία, μέσα σε ελάχιστο χρόνο η πλατεία σχεδόν ερήμωσε. Άνθρωποι απομακρύνθηκαν και παρακολουθούσαν τις εξελίξεις από παράθυρα σπιτιών και καταστημάτων.
Μπροστά στα μάτια τους, η ελληνική σημαία υψώθηκε ξανά στην Προσοτσάνη.
Οι βουλγαρικές αρχές δεν άργησαν να αντιδράσουν. Σε λιγότερο από μία ώρα, στρατιώτες έφτασαν στο σπίτι του Κωνσταντίνου Καζάνα και τον συνέλαβαν. Ο ίδιος, σύμφωνα με τις σχετικές μαρτυρίες, δεν προσπάθησε να αποκρύψει τη συμμετοχή του στην ενέργεια.
Μεταφέρθηκε στη Σόφια, όπου φυλακίστηκε και, κατά την ίδια αφήγηση, υπέστη βασανισμούς. Περίπου έναν μήνα αργότερα κατάφερε να αποδράσει. Ύστερα από μια δύσκολη και πολυήμερη διαδρομή επέστρεψε στην περιοχή της Δράμας, την ώρα που η Κατοχή πλησίαζε πλέον στο τέλος της.
Η πράξη του Κωνσταντίνου Καζάνα και του Αστέριου Αστεριάδη πέρασε στην τοπική ιστορική μνήμη ως ένα από τα χαρακτηριστικά περιστατικά των τελευταίων ημερών της βουλγαρικής κατοχής. Η ύψωση της γαλανόλευκης, πριν ακόμη ολοκληρωθεί η αποχώρηση των κατοχικών δυνάμεων, αποτέλεσε ένα ισχυρό μήνυμα και έδωσε θάρρος στους κατοίκους που περίμεναν την απελευθέρωση.
Ο Κωνσταντίνος Καζάνας έφυγε από τη ζωή το 1982 στη Θεσσαλονίκη και τάφηκε στην Προσοτσάνη, τον τόπο με τον οποίο είχε συνδέσει τη ζωή και τη δράση του.
Η ιστορία του δεν απέκτησε τη δημοσιότητα άλλων γνωστών πράξεων της ελληνικής Αντίστασης. Παραμένει, όμως, μια ξεχωριστή σελίδα της τοπικής ιστορίας.
Γιατί στις 4 Σεπτεμβρίου 1944, πριν ακόμη φύγουν οι κατακτητές, δύο άνθρωποι στάθηκαν στην πλατεία της Προσοτσάνης και τόλμησαν να προαναγγείλουν με μια συμβολική πράξη αυτό που ολόκληρη η περιοχή περίμενε, την επιστροφή της ελευθερίας.
Προηγουμένως η ΕΟΔ, έγραψε για τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμος ο οποίος δήλωσε πως "Η ποιμαντική της νεότητας είναι ποιμαντική σχέσης"
Ελάτε στην μεγάλη ομάδα μας στο VIBER
