Ο πρώην Αρχιεπίσκοπος Δαμιανός ενδέχεται να επιστρέψει στη Μονή Σινά
Ανατροπές στη Μονή Αγίας Αικατερίνης του Σινά φέρνουν σενάρια επιστροφής του πρώην Αρχιεπισκόπου Δαμιανού, ενόψει κρίσιμων εξελίξεων με την Αίγυπτο.
Νέα δεδομένα φαίνεται να διαμορφώνονται γύρω από το μέλλον της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης του Σινά, καθώς οι εκκρεμότητες που αφορούν τη συμφωνία με την αιγυπτιακή κυβέρνηση, σε συνδυασμό με τις εσωτερικές δυσκολίες της Σιναϊτικής Αδελφότητας, δημιουργούν ένα ιδιαίτερα σύνθετο εκκλησιαστικό και διοικητικό περιβάλλον. Στο επίκεντρο των τελευταίων συζητήσεων βρίσκεται το ενδεχόμενο επιστροφής του πρώην Αρχιεπισκόπου Σιναίου Δαμιανού, ο οποίος, σύμφωνα με πληροφορίες από εκκλησιαστικούς κύκλους, θα μπορούσε να αναλάβει μεταβατικό ρόλο σε περίπτωση αλλαγών στην ηγεσία της Μονής. Παράλληλα, διατυπώνονται εκτιμήσεις ακόμη και για πιθανή παραίτηση του σημερινού Αρχιεπισκόπου και Καθηγουμένου Συμεών, εφόσον συνεχιστούν οι δυσκολίες στη λήψη αποφάσεων. Πρόκειται, ωστόσο, για ανεπιβεβαίωτα σενάρια, καθώς μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί επισήμως ούτε παραίτηση του Συμεών ούτε απόφαση της Αδελφότητας για επιστροφή του προκατόχου του.
Το σημαντικότερο ζήτημα εξακολουθεί να αφορά το νομικό και ιδιοκτησιακό καθεστώς της Μονής, καθώς και τη διασφάλιση των δικαιωμάτων της επί των εκτάσεων και των ακινήτων που συνδέονται με την ιστορική παρουσία της στο Σινά. Οι δικαστικές εξελίξεις στην Αίγυπτο έχουν προκαλέσει έντονο προβληματισμό, καθώς η απόφαση του Εφετείου Ισμαηλίας έθεσε υπό αμφισβήτηση δικαιώματα τα οποία η μοναστική κοινότητα θεωρεί θεμελιώδη για τη συνέχιση της λειτουργίας της. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά πλέον η 24η Οκτωβρίου 2026, ημερομηνία κατά την οποία αναμένεται η απόφαση του Αιγυπτιακού Αρείου Πάγου επί των προσφυγών που έχουν καταθέσει τόσο η Ιερά Μονή όσο και το αιγυπτιακό κράτος. Η επικείμενη δικαστική κρίση εντείνει την ανάγκη ολοκλήρωσης των διαβουλεύσεων και εξεύρεσης μιας εξωδικαστικής λύσης, ικανής να αποσαφηνίσει το καθεστώς της Μονής και να εξασφαλίσει τις προϋποθέσεις για την απρόσκοπτη συνέχιση της μοναστικής ζωής.
Στο διπλωματικό επίπεδο, η ελληνική κυβέρνηση διατηρεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με τις αιγυπτιακές αρχές, επιδιώκοντας μια συμφωνία που θα προστατεύει τον θρησκευτικό και ιστορικό χαρακτήρα της Μονής. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, σε συνέντευξή του στις 4 Σεπτεμβρίου 2026, είχε αναφερθεί στην επίτευξη προκαταρκτικής κατανόησης μεταξύ Αθήνας και Καΐρου, διευκρινίζοντας παράλληλα ότι η τελική απόφαση για την αποδοχή της συμφωνίας ανήκει στη Σιναϊτική Αδελφότητα. Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αναδεικνύει τη λεπτή ισορροπία που καλείται να διατηρήσει η ελληνική πλευρά, καθώς από τη μία επιδιώκει την προστασία ενός μνημείου με ανεκτίμητη θρησκευτική και πολιτιστική σημασία και από την άλλη οφείλει να σεβαστεί τη βούληση της μοναστικής κοινότητας. Η στάση της Αδελφότητας αποκτά, επομένως, καθοριστική βαρύτητα, καθώς από τις αποφάσεις της θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό η πορεία των διαπραγματεύσεων και η δυνατότητα οριστικής διευθέτησης των εκκρεμοτήτων.
Την ίδια στιγμή, οι διαφορετικές προσεγγίσεις που φέρεται να υπάρχουν στο εσωτερικό της μοναστικής κοινότητας δυσχεραίνουν τη διαμόρφωση κοινής θέσης απέναντι στην προτεινόμενη συμφωνία. Σύμφωνα με πληροφορίες που αποδίδονται σε εκκλησιαστικούς κύκλους, δεν αποκλείεται να έχει ζητηθεί παράταση για την ολοκλήρωση των εσωτερικών διαβουλεύσεων, με την ανάγκη περαιτέρω συζήτησης αλλά και την αναφερόμενη ασθένεια του Αρχιεπισκόπου Συμεών να προβάλλονται ως πιθανοί λόγοι καθυστέρησης. Εφόσον οι πληροφορίες αυτές επιβεβαιωθούν, η εξέλιξη θα μπορούσε να επηρεάσει το χρονοδιάγραμμα των διαπραγματεύσεων, ιδιαίτερα καθώς πλησιάζει η ημερομηνία της αναμενόμενης δικαστικής απόφασης. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον επανέρχεται στο προσκήνιο το όνομα του πρώην Αρχιεπισκόπου Δαμιανού, του οποίου η μακρόχρονη παρουσία στην ηγεσία της Μονής και η εμπειρία στη διαχείριση των σχέσεων με τις αιγυπτιακές αρχές θεωρούνται στοιχεία που ενδέχεται να αποκτήσουν ιδιαίτερη σημασία σε περίπτωση αναζήτησης μεταβατικής διοικητικής λύσης. Παρά τα σχετικά σενάρια, δεν υπάρχει μέχρι στιγμής επίσημη επιβεβαίωση ότι εξετάζεται οργανωμένα η επιστροφή του ή ότι έχει διαμορφωθεί συμφωνία για την εκ νέου ανάληψη της ηγεσίας από τον ίδιο.
Πρόσθετη διάσταση στην υπόθεση δίνουν οι δημόσιες τοποθετήσεις που αποδίδονται στον πρώην Αρχιεπίσκοπο Δαμιανό αναφορικά με το ιδιοκτησιακό καθεστώς της Μονής και το περιεχόμενο της υπό διαμόρφωση συμφωνίας. Σύμφωνα με σχετικές αναφορές, ο πρώην Αρχιεπίσκοπος φέρεται να έχει απορρίψει κατηγορηματικά τον ισχυρισμό ότι αναγνώρισε την κυριότητα του αιγυπτιακού Δημοσίου επί της Μονής και των επίδικων ακινήτων, ενώ έχει ζητήσει να δημοσιοποιηθεί το περιεχόμενο της συμφωνίας που βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση. Οι επιφυλάξεις του επικεντρώνονται, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, στην ανάγκη πλήρους διασφάλισης των ιστορικών και περιουσιακών δικαιωμάτων της Μονής, ώστε οποιαδήποτε διευθέτηση να μην επηρεάσει τη μελλοντική της αυτονομία και λειτουργία. Οι παρεμβάσεις αυτές καταδεικνύουν ότι οι διαφωνίες δεν περιορίζονται αποκλειστικά στο πρόσωπο που θα αναλάβει την εκκλησιαστική διοίκηση, αλλά επεκτείνονται και στο ουσιαστικό περιεχόμενο των ρυθμίσεων που συζητούνται με την αιγυπτιακή πλευρά. Κατά συνέπεια, το ζήτημα της ηγεσίας συνδέεται άμεσα με την εκπροσώπηση της Σιναϊτικής Αδελφότητας στις διαπραγματεύσεις και με τη στάση που θα τηρηθεί απέναντι στους όρους της τελικής συμφωνίας.
Η αναζήτηση μιας οριστικής και βιώσιμης λύσης αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για τον ευρύτερο ορθόδοξο κόσμο, καθώς η Μονή Αγίας Αικατερίνης αποτελεί ένα από τα αρχαιότερα και σημαντικότερα κέντρα του χριστιανικού μοναχισμού. Στην προσπάθεια διαφύλαξης της ιστορικής και πνευματικής της συνέχειας σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν το Οικουμενικό Πατριαρχείο, το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, η Εκκλησία της Ελλάδος και η ελληνική κυβέρνηση, με κοινό ζητούμενο την προστασία της θρησκευτικής της ταυτότητας και τη διατήρηση των συνθηκών που επιτρέπουν την απρόσκοπτη λειτουργία της. Η Μονή, η οποία λειτουργεί από τον 6ο αιώνα και έχει αναγνωριστεί ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, διαθέτει ανεκτίμητη ιστορική, αρχιτεκτονική και πολιτιστική κληρονομιά, γεγονός που καθιστά την υπόθεση πολύ ευρύτερη από μια συνηθισμένη περιουσιακή διαφορά. Η προστασία των ιστορικών κτισμάτων, των λατρευτικών χώρων και της περιουσίας της, σε συνδυασμό με τη διασφάλιση της συνέχειας της μοναστικής παρουσίας, συνιστούν βασικές προϋποθέσεις για οποιαδήποτε συμφωνία.
Καθώς πλησιάζει η 24η Οκτωβρίου, το ενδιαφέρον στρέφεται τόσο στην αναμενόμενη απόφαση της αιγυπτιακής Δικαιοσύνης όσο και στις διεργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη στο εσωτερικό της Σιναϊτικής Αδελφότητας. Τα σενάρια επιστροφής του πρώην Αρχιεπισκόπου Δαμιανού παραμένουν στο επίπεδο των πληροφοριών και των εκτιμήσεων, χωρίς να έχει υπάρξει επίσημη τοποθέτηση που να επιβεβαιώνει μια τέτοια προοπτική. Το επόμενο διάστημα αναμένεται να αποσαφηνιστεί κατά πόσο θα καταστεί δυνατή η διαμόρφωση κοινής στάσης και η ολοκλήρωση μιας συμφωνίας με την αιγυπτιακή πλευρά. Σε κάθε περίπτωση, το κεντρικό ζητούμενο παραμένει η εξεύρεση λύσης που θα διασφαλίζει τα δικαιώματα της μοναστικής κοινότητας, τη θεσμική σταθερότητα και τη διατήρηση της ιστορικής παρουσίας της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης στο Σινά.
Προηγουμένως η ΕΟΔ, αναφέρθηκε στο:
