Το ψηφιδωτό της Μεταμορφώσεως στη Μονή Σινά και η συντήρησή του

Το περίφημο μωσαϊκό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στην Μονή Σινά παρουσιάζεται ως ένα από τα σημαντικότερα έργα της βυζαντινής τέχνης. Η σύνθεσή του στην αψίδα του ιερού Βήματος συνδέεται άμεσα με τη θεολογία της Μεταμορφώσεως και με τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του Θεοβαδίστου Όρους.

Η παράσταση αποδίδει τον Χριστό στο κέντρο, μέσα σε γαλάζια δόξα, με τους προφήτες Μωυσή και Ηλία και τους τρεις μαθητές να συμμετέχουν στο γεγονός με διαφορετική εικαστική ένταση. Η απουσία τοπίου μεταφέρει όλη την έμφαση στο υπερφυσικό γεγονός, ενώ το χρυσό βάθος, ο λευκός ιματισμός και οι ακτίνες φωτός ενισχύουν την ανάγνωση του ακτίστου φωτός.

Γύρω από την κύρια σύνθεση αναπτύσσονται πορτραίτα Αποστόλων και Προφητών, ενώ στο ίδιο εικονογραφικό πρόγραμμα εντάσσονται ο Δαυΐδ, ο ηγούμενος Λογγίνος και ο διάκονος Ιωάννης. Το αγιογραφικό αυτό έργο επιμελήθηκε από καλλιτέχνες που πιθανότατα προέρχονταν από την Κωνσταντινούπολη περίπου τον 6ο αιώνα.

Πρώτη ουσιαστική επέμβαση για τη συντήρηση του έργου καταγράφεται το 1847 από τον Ρώσο ιερομόναχο Σαμουήλ, ενώ νέα κρίσιμη φάση ακολούθησε το 1959–1960, μετά τη διαπίστωση εκτεταμένων αποκολλήσεων από επιστημονική αποστολή των πανεπιστημίων Michigan και Princeton. Η συνολική συντήρηση που ανατέθηκε το 2005 στον Roberto Nardi και την ομάδα του διήρκεσε ένδεκα έτη και αντιμετώπισε οριστικά το ζήτημα της στερέωσης του ψηφιδωτού.

Όπως είχε αναφέρει η ΕΟΔ, η συμφωνία Ελλάδας – Αιγύπτου για τη Μονή Σινά επανέφερε πρόσφατα τη Μονή στο επίκεντρο του εκκλησιαστικού ενδιαφέροντος.