Σαν σήμερα πριν 35 χρόνια αφίχθη στην Αλβανία ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος
Η άφιξή του αποτελεί το ξεκίνημα της ανασυγκρότησης της Ορθόδοξης Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Αλβανίας.
Ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Τιράνων Αναστάσιος έφθασε στα Τίρανα το 1991 ως Πατριαρχικός Έξαρχος του Οικουμενικού Πατριαρχείου, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ορθοδοξία στην Αλβανία επιχειρούσε να επανέλθει έπειτα από δεκαετίες διωγμών. Είχε μεταβεί τότε στη χώρα για να διαπιστώσει από κοντά την κατάσταση της τοπικής Εκκλησίας και να συμβάλει στην οργάνωσή της από μηδενική βάση.
Η άφιξή του στο αεροδρόμιο του Ρίνας θεωρήθηκε σημείο καμπής για τη μετέπειτα πορεία της Εκκλησίας της Αλβανίας. Παράλληλα, η αποστολή του είχε προηγουμένως συναντήσει αντιδράσεις από το αλβανικό καθεστώς, ενώ η έγκριση για την είσοδό του στη χώρα καθυστέρησε για μήνες.
Αξιοσημείωτη είναι η πρώτη του περιοδεία το καλοκαίρι του 1991, στις λειτουργίες σε κατεστραμμένους ή μετασκευασμένους ναούς και στη σύγκληση Κληρικο-Λαϊκής Συνέλευσης με τη συμμετοχή των επιζώντων κληρικών και λαϊκών εκπροσώπων από τις παλαιές μητροπόλεις.
Εξίσου εντυπωσιακή είναι και η μαρτυρία του μακαριστού Αρχιεπισκόπου για τις πρώτες εκείνες επισκέψεις σε πόλεις και χωριά της Αλβανίας, όπου η εκκλησιαστική ζωή επιχειρούσε να επανασυσταθεί σε ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες. Αυτά τα πρώτα βήματα συνδέονται άρρηκτα με την κατοπινή ανασυγκρότηση της Ορθόδοξης Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Αλβανίας και με τη διαμόρφωση των θεσμών που ακολούθησαν.
Όπως είχε αναφέρει η ΕΟΔ, ο Sotir Bambulla είχε αναλάβει προσωρινά την εκπροσώπηση των εκκλησιαστικών συμβουλίων στην Αλβανία πριν από την έλευση του Αναστασίου και κατά τη μεταβατική περίοδο του 1991.
