Η Εκκλησία τιμά τον Άγιο Ανδρέα τον διά Χριστόν σαλό
Στο σημερινό συναξάρι περιλαμβάνονται ακόμη οι μάρτυρες Ευτύχιος και Ελικωνίδα, μαζί με τη μνήμη δύο μορφών με διαφορετική πορεία ομολογίας.
Στις 28 Μαΐου η Εκκλησία τιμά τη μνήμη των μαρτύρων Ευτυχίου και Ελικωνίδας, του Νεομάρτυρος Ζαχαρία από την Προύσα της Μικράς Ασίας και του Αγίου Ανδρέα του δια Χριστόν σαλού. Στο σημερινό συναξάρι προβάλλονται ιδιαιτέρως ο βίος του Αγίου Ανδρέα στην Κωνσταντινούπολη και το μαρτύριο του ιερομάρτυρος Ζαχαρία. Οι Άγιοι της ημέρας συνδέουν την άσκηση, την ταπείνωση και την ομολογία της πίστεως σε διαφορετικές ιστορικές περιόδους.
Ο Άγιος Ανδρέας καταγόταν από τη Σκυθία και βρέθηκε στην Κωνσταντινούπολη γύρω στα μέσα του 5ου αιώνα, ως υπηρέτης του ευλαβούς Θεόγνωστου. Η πορεία του, όπως παραδίδεται, συνδέθηκε με τη μελέτη των βίων των Αγίων και με την απόφασή του να ακολουθήσει την οδό της διά Χριστόν σαλότητας, υπομένοντας ταπεινώσεις και δοκιμασίες έως την κοίμησή του σε ηλικία 66 ετών.
Για τον Ιερομάρτυρα Ζαχαρία, το συναξαριστικό κείμενο αναφέρει ότι γεννήθηκε στην Προύσα από ευσεβείς γονείς και χειροτονήθηκε ιερέας. Μετά την άρνηση του Χριστού υπό το κράτος της μέθης το 1801, παρουσιάστηκε εκ νέου ενώπιον του κριτή, ομολόγησε την πίστη του και φυλακίστηκε. Ακολούθησαν βασανιστήρια και ο αποκεφαλισμός του το 1802, σε ηλικία 38 ετών.
Η διαφορετική πορεία των δύο αυτών μορφών καταγράφεται στο ίδιο εκκλησιαστικό εορτολόγιο ως μαρτυρία υπομονής και επιστροφής. Στην πρώτη περίπτωση δεσπόζει η εκούσια ταπείνωση, ενώ στη δεύτερη η μετάνοια και η δημόσια ομολογία πίστεως ενώπιον της εξουσίας.
Η ΕΟΔ είχε αναφερθεί στον Άγιο Χριστόφορο τον Μεγαλομάρτυρα λίγες ημέρες νωρίτερα.
