Α΄ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟΣ
Τόπος- Χρόνος- Αὐτοκράτορας: Νίκαια τῆς Βιθυνίας, 20.5 ἕως 19.6 (ἤ 25.8).325, Μ. Κωνσταντῖνος
Ἀριθμός Πατέρων: 318
Θεολογικό Ζήτημα: Ἡ θεότητα τοῦ Υἱοῦ καί Λόγου.
Αἱρέσεις-αἱρετικοί: Ἀρειανισμός, πρεσβύτερος Ἀλεξανδρείας Ἄρειος.
Κανόνες: 20. Ἡμέρα τιμῆς: Ζ΄ Κυριακή τοῦ Πεντηκοσταρίου (μετά τήν ἑορτή τῆς Ἀναλήψεως)
Τό κύριο ἔργο τῆς Συνόδου ἦταν ἡ διατύπωση τῆς Ὀρθοδόξου Πίστεως περί τοῦ Προσώπου τοῦ Κυρίου ἠμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καί ἡ καταδίκη του πρεσβυτέρου Ἀλεξάνδρειας Ἀρείου καί τῆς βλάσφημης διδασκαλίας του.
Ἡ Σύνοδος στηριζομένη στήν Παλαιά καί τήν Καινή Διαθήκη καί στήν πρό αὐτῆς ἐκκλησιαστική ζωή καί ἐμπειρία ἀπεφάνθη ὅτι ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ, τό β΄ Πρόσωπο τῆς Ἁγ. Τριάδος, δέν εἶναι κτίσμα-δημιούργημα (ὁ πρῶτος ἄγγελος) τοῦ Θεοῦ, ὅπως βλασφήμως ἰσχυριζόταν ὁ Ἄρειος, ἀλλά - κατά ἕνα μυστηριώδη καί ἀκατάληπτο στήν ἀνθρώπινη γνώση καί διάνοια τρόπο - «γεννᾶται» ἀϊδίως (αἰωνίως) ἀπό τήν Θ. Οὐσία τοῦ Θεοῦ Πατέρα. Συνεπῶς δέν εἶναι δημιούργημα-κτίσμα, ἀλλά, ὅπως καί ὁ Θεός Πατήρ, εἶναι τέλειος Θεός, ὁμοούσιος (= τῆς αὐτῆς Θ. Οὐσίας), συναΐδιος (= συναιώνιος) καί συνάναρχος μέ τόν Θεό Πατέρα. Ἔτσι τιμοῦμε τόν Υἱό καί Λόγο τοῦ Θεοῦ ὡς τέλειο Θεό «ὁμοούσιον τῷ Πατρί».
Ἡ Σύνοδος στηρίχθηκε στή διδασκαλία τοῦ διακόνου, τότε, καί μετέπειτα Ἀρχιεπισκόπου Ἀλεξανδρείας, Μ. Ἀθανασίου, ἐνῶ μεταξύ τῶν 318 Πατέρων ἤσαν ὁ Ἃγ. Νικόλαος, ὁ Ἃγ. Σπυρίδων, ὁ Ἃγ. Ὅσιος ἐπίσκοπος Κόρδοβας τῆς Ἱσπανίας. Ὁ Εὐσέβιος μᾶς διασώζει τήν παρουσία ἐπισκόπων ἀπό ὅλο τόν τότε γνωστό κόσμο, οἱ ὁποῖοι ἀνταποκρίθηκαν στήν πρόσκληση τοῦ Μ. Κωνσταντίνου καί συμμετεῖχαν στή Σύνοδο: «τῶν γοῦν ἐκκλησιῶν ἁπασῶν, αἵ τήν Εὐρώπην ἅπασαν, Λιβύην τέ καί τήν Ἀσίαν ἐπλήρουν, ὁμοῦ συνῆκτο τῶν τοῦ Θεοῦ Λειτουργῶν τά ἀκροθίνια . εἷς τε οἶκος εὐκτήριος, ὥσπερ ἐκ Θεοῦ πλατυνόμενος, ἔνδον ἐχώρει κατά τό αὐτό Σύρους τε ἅμα καί Κίλικας, Φοινικάς τε καί Ἄραβας καί Παλαιστίνους, καί ἐπί τούτοις Αἰγυπτίους, Θηβαίους, Λίβυας, τούς τε ἐκ μέσης τῶν ποταμῶν ὁρμωμένους. Ἤδη τε καί Πέρσης Ἐπίσκοπος τῇ συνόδῳ παρῆν, οὐδέ Σκύθης ἀπελιμπάνετο τῆς χορείας . Πόντος τε καί Ἀσία, Φρυγία τε καί Παμφυλία τούς παρ’ αὐτοῖς παρῆχον ἐκκρίτους. Ἀλλά καί Θράκες καί Μακεδόνες, Ἀχαιοί τε καί Ἠπειρῶτες, οἱ ἔτι προσωτάτω οἰκοῦντες ἀπήντων … ἑπομένων δέ τούτοις πρεσβυτέρων, καί διακόνων, ἀκολούθων τε πλείστων ὅσων ἑτέρων οὐδ’ ἤν ἀριθμός εἰς κατάληψιν».
Ὁ δογματικός ὅρος, δηλ. ἡ ἀπόφαση τῆς Συνόδου, εἶναι τά ἑπτά πρῶτα ἄρθρα τοῦ Συμβόλου τῆς Πίστεως («Πιστεύω εἰς ἕνα Θεόν … οὗ τῆς βασιλείας οὐκ ἔσται τέλος»).
Ἡ Σύνοδος, ἐπίσης, καθόρισε καί τό χρόνο ἑορτασμοῦ τοῦ Πάσχα, ὥστε νά μήν συνεορτάζεται μέ τούς Ἰουδαίους, ἐνῶ ἀρνήθηκε, μέ τήν ἔντονη παρέμβαση τοῦ μεγάλου ἀσκητοῦ Ἁγ. Παφνουτίου, τήν ὑποχρεωτική ἀγαμία τῶν κληρικῶν.
Δέν διασώζονται τά πρακτικά τῆς Συνόδου, ἀλλά ἐκτενεῖς πληροφορίες περί αὐτῆς ἔχουμε ἀπό τούς ἐκκλησιαστικούς ἱστορικούς Εὐσέβιο καί Σωζομενό.
Διαβάστε εδώ για την εορτή λήξης Κατηχητικών Συνάξεων στο Αγρίνιο από την Ιερά Μητρόπολη.
