52 χρόνια μετά. Όταν η Κύπρος έμεινε μόνη απέναντι στην εισβολή

Το ξημέρωμα που άλλαξε την ιστορία του Ελληνισμού
Η 20ή Ιουλίου 1974 αποτελεί μία από τις πιο τραγικές ημερομηνίες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Η τουρκική εισβολή στην Κύπρο άφησε πίσω της χιλιάδες νεκρούς και τραυματίες, εκατοντάδες αγνοουμένους και περισσότερους από 180.000 πρόσφυγες, ενώ το νησί παραμένει μέχρι σήμερα διαιρεμένο.

Πενήντα δύο χρόνια αργότερα, τα αποχαρακτηρισμένα αρχεία των Ηνωμένων Πολιτειών, της Μεγάλης Βρετανίας και των Ηνωμένων Εθνών αποκαλύπτουν ότι η διεθνής κοινότητα δεν αιφνιδιάστηκε από τα γεγονότα. Αντίθετα, διπλωμάτες, στρατιωτικοί και υπηρεσίες πληροφοριών είχαν καταλήξει ήδη από τις 19 Ιουλίου 1974 στο συμπέρασμα ότι η τουρκική στρατιωτική επέμβαση ήταν πλέον σχεδόν αναπόφευκτη.

Το πραξικόπημα άνοιξε τον δρόμο
Το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου, που οργανώθηκε από τη δικτατορία των Αθηνών του Ιωαννίδη με στόχο την ανατροπή του Προέδρου Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄, προκάλεσε βαθιά πολιτική κρίση στην Κύπρο.

Η εγκατάσταση του Νίκου Σαμψών στην προεδρία δεν αναγνωρίστηκε από τον ΟΗΕ, ενώ ο Μακάριος, μιλώντας στο Συμβούλιο Ασφαλείας, κατήγγειλε ευθέως τη δικτατορία των Αθηνών ως υπεύθυνη για το πραξικόπημα.

Η Άγκυρα είχε ήδη αποφασίσει
Τα αμερικανικά τηλεγραφήματα αποκαλύπτουν ότι ο πρωθυπουργός της Τουρκίας Μπουλέντ Ετζεβίτ είχε ήδη ενημερώσει την Ουάσιγκτον πως, εάν δεν αποκαθίστατο η συνταγματική τάξη στην Κύπρο, η Τουρκία θα επενέβαινε στρατιωτικά.

Η προειδοποίηση δεν ήταν αόριστη.

Οι διπλωματικές αναφορές κάνουν λόγο για επέμβαση μέσα σε λίγες ημέρες, ενώ οι στρατιωτικές προετοιμασίες βρίσκονταν ήδη σε πλήρη εξέλιξη.

Παράλληλα, ο Ετζεβίτ ζήτησε από τη Βρετανία κοινή δράση ως εγγυήτρια δύναμη, αίτημα που απορρίφθηκε, χωρίς όμως να υπάρξει ουσιαστική προσπάθεια αποτροπής της τουρκικής επιχείρησης.

Εικόνα : ProtoThema

Η Ουάσιγκτον φοβόταν άλλο πόλεμο
Τα πρακτικά των συσκέψεων στην Ουάσιγκτον δείχνουν ότι το βασικό μέλημα των Ηνωμένων Πολιτειών δεν ήταν η αποτροπή της εισβολής στην Κύπρο.

Η προτεραιότητα ήταν να αποφευχθεί ένας γενικευμένος ελληνοτουρκικός πόλεμος που θα έθετε σε κίνδυνο τη συνοχή του ΝΑΤΟ εν μέσω Ψυχρού Πολέμου.

Ο Χένρι Κίσινγκερ και οι συνεργάτες του αναγνώριζαν μεν την Κυπριακή Δημοκρατία ως κυρίαρχο κράτος, όμως οι κινήσεις τους περιορίζονταν κυρίως στη διαχείριση των ισορροπιών ανάμεσα στους δύο συμμάχους της Συμμαχίας.

Όταν όλα έδειχναν την απόβαση
Το βράδυ της 19ης Ιουλίου, οι αναφορές της CIA περιέγραφαν με αξιοσημείωτη ακρίβεια το σχέδιο της Τουρκίας.

Οι εκτιμήσεις μιλούσαν για απόβαση στην περιοχή της Κερύνειας και δημιουργία στρατιωτικού διαδρόμου προς τη Λευκωσία, ώστε η Άγκυρα να αποκτήσει ισχυρό διαπραγματευτικό πλεονέκτημα.

Λίγες ώρες αργότερα, οι φόβοι αυτοί επιβεβαιώθηκαν.

Με τους πρώτους βομβαρδισμούς και την απόβαση στο Πέντε Μίλι, ξεκίνησε η επιχείρηση «Αττίλας», σηματοδοτώντας την απαρχή της μεγαλύτερης εθνικής τραγωδίας του Κυπριακού Ελληνισμού μετά την ανεξαρτησία του νησιού.

Το Ψήφισμα που ήρθε αργά
Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ενέκρινε το Ψήφισμα 353, ζητώντας κατάπαυση του πυρός και αποχώρηση των ξένων στρατευμάτων.

Ωστόσο, όταν η διεθνής κοινότητα ολοκλήρωνε τις διαβουλεύσεις της, οι τουρκικές δυνάμεις είχαν ήδη εγκατασταθεί στο κυπριακό έδαφος.

Η διπλωματία ακολουθούσε πλέον τα γεγονότα αντί να τα προλαμβάνει.

Ένα ιστορικό δίδαγμα που παραμένει επίκαιρο
Τα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα δεν αλλάζουν την ιστορία.

Επιβεβαιώνουν όμως ότι η εισβολή δεν υπήρξε αποτέλεσμα αιφνιδιασμού, αλλά μιας κρίσης που είχε προαναγγελθεί και αναλυθεί λεπτομερώς στα κέντρα λήψης αποφάσεων της Δύσης.

Η Κύπρος βρέθηκε στο επίκεντρο των γεωπολιτικών ανταγωνισμών του Ψυχρού Πολέμου και πλήρωσε βαρύ τίμημα, ενώ οι μεγάλες δυνάμεις επέλεξαν να διαχειριστούν τις ισορροπίες αντί να αποτρέψουν την τραγωδία.

Πενήντα δύο χρόνια μετά, η μνήμη της 20ής Ιουλίου 1974 δεν αποτελεί μόνο φόρο τιμής στους πεσόντες, στους αγνοουμένους και στους πρόσφυγες. Αποτελεί και διαρκή υπενθύμιση ότι η ιστορία οφείλει να μελετάται μέσα από τα τεκμήριά της, ώστε τα λάθη, οι παραλείψεις και οι τραγικές συνέπειές τους να μη λησμονούνται ποτέ.

Προηγουμένως η ΕΟΔ, έγραψε: https://eeod.gr/istoria-kai-politismos/90028-ta-monastria-tis-elldas-pou-grapsan-istora

Ελάτε στην μεγάλη ομάδα μας, στο VIBER

Читайте также