Τα Ψευδή Διλήμματα

Ο Άγιος Σωφρόνιος - Φωτογραφία: monastiriaka.gr

Στίς 11 Ιουλίου τιμᾶται ἡ μνήμη του Ἁγίου Σωφρονίου, τοῦ ὁποίου ἡ ἁγιότητα ἀναγνωρίσθηκε τό 2019 ἀπό τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο τῆς Κωνσταντινουπόλεως. 

Ὁ Ἅγιος Σωφρόνιος  (1896-1993), ὡς νεός ζωγράφος στό Παρίσι, συγκλονισμένος ἀπό τό παράλογον τῶν θανάτων στόν Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, ἀναζήτησε βαθύτερα τό νόημα τῆς ζωῆς. Ἔτσι, ἀφοῦ περιπλανήθηκε σέ χώρους ἀποκρυφισμοῦ (ἰνδουϊστικό διαλογισμό), προσήγγισε τήν ὀρθόδοξη χριστιανική ζωή, ἀπέκτησε ἐπίγνωση τῆς διαφορᾶς μεταξύ ἐμπειριῶν πλάνης καί τῆς ὀρθοδόξου χριστιανικῆς ἐμπειρίας τοῦ ἀκτίστου φωτός, ἀποκήρυξε κάθε μορφή διαλογισμοῦ, καί στραφείς στήν καρδιακή προσευχή, ἔγινε ἁγιορείτης μόναχος. 

Στο Ἅγιον Ὅρος, ὑπῆρξε ὑποτακτικός τοῦ Ἁγίου Σιλουανοῦ (1866-1938), τοῦ ὁποίου τόν βίο συνέγραψε. Ἐξέδωσε δε αὐτόν, μαζί μέ μία θαυμάσια δική του εἰσαγωγή, σέ φιλοκαλικά προσευχητικά κείμενα τοῦ Ἁγίου Σιλουανοῦ (βλ. Ἀρχιμανδρίτου Σωφρονίου Σαχάρωφ, Ὁ Ἅγιος Σιλουανός ὁ Ἀθωνίτης, ἔκδοσις Ἱ. Μονῆς Τιμίου Προδρόμου τοῦ Ἔσσεξ, τῆς ὁποίας ὁ ἅγιος Σωφρόνιος ὑπῆρξε ἱδρυτής καί ἡγούμενος).

Ἡ εἰσαγωγή αὐτή, ἀλλά καί ἄλλα κείμενα τοῦ Ἁγίου Σωφρονίου,  ὅπως τό βιβλίο του «ΟΨΟΜΕΘΑ ΤΟΝ ΘΕΟΝ ΚΑΘΩΣ ΕΣΤΙ», εἶναι καταλυτικά γιά ὅποιον θέλει νά σωθῆ ἀπό κάθε μορφή παραποιήσεως τῆς πραγματικότητος καί ἀλλοιώσεως τῆς δογματικῆς του συνειδήσεως, ἄρα ἀπό θεμελιώδεις πλάνες σέ αὐτά πού πράττουμε μέ τήν ζωή μας. 

Σέ κάποιο δέ σημεῖο τῶν κειμένων του, ὁ Ἅγιος Σωφρόνιος  ἔχει γράψει τήν πολύ ἀξιόλογη παρατήρηση, ὅτι ὁ δυτικός ἄνθρωπος (πρωτίστως ὁ Εὐρωπαῖος), θέτει διλήμματα πού κατά κανόνα εἶναι ψευδῆ. Ἡ ἴδια σκέψις ὑπάρχει νομίζω καί στόν Ἅγιο Ἰουστίνο Πόποβιτς. Περί τίνος ἄραγε πρόκειται;

Εἶναι γνωστό, ὅτι  ἡ διάνοια τοῦ ἀνθρώπου, λειτουργεῖ, κατ’ἀρχήν, μέ σαφῶς ἀντιτιθέμενες ἔννοιες, ὅπως καλό-κακό, ὡραῖο-ἄσχημο,  ἀληθές-ψευδές, ἀκριβές-ἐσφαλμένο, ἄνω-κάτω, δεξιά-ἀριστερά, ἔγχρωμο-ἄχρωμο, ἀσφαλές-ἐπικίνδυνο, καθαρό-ἀκάθαρτο, κλπ. Καί, βάσει αὐτῶν, ἡ διάνοια προβαίνει σέ περαιτέρω διαφοροποιήσεις. Τοῦτο, μεταξύ ἄλλων, καί μέ διαβαθμίσεις, π.χ. ὡς πρός τό πόσο καλό ἤ πόσο κακό, ὡς πρός τό ποῖο ἀκριβῶς ἔγχρωμο (προσθέτοντας ἤ ἀφαιρώντας χρώματα), κλπ.  Ἀφοῦ λοιπόν κάθε δίλημμα οἰκοδομεῖται ἀπό τήν ἴδια τήν «λογική», ἀπό τήν φύση τῆς λειτουργίας τῆς διανοίας, ΠΩΣ ΜΠΟΡΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΝΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗ, ΕΑΝ ΚΑΠΟΙΟ ΔΙΛΗΜΜΑ ΕΙΝΑΙ ΑΛΗΘΕΣ Ἥ ΨΕΥΔΕΣ; 

Ἕνα δίλημμα εἶναι ἀληθές, ὅταν αὐτό τίθεται μεταξύ τοῦ θελήματος τῆς ἀγαθότητας καί παντοδυναμίας τοῦ Θεοῦ ἀπό τήν μία, καί τοῦ ἀποκομμένου ἀπό αὐτό τό Θεῖον θέλημα, θελήματος ἀνθρώπου ἀπό τήν ἄλλη.

Αὐτό τό θεμελιῶδες δίλημμα ἀνεφύη ὡς ἀποτέλεσμα τῆς πτώσεως ἕνεκα τοῦ προπατορικοῦ ἅμαρτήματος. Δηλαδή, τό θεμελιῶδες δίλημμα αὐτό ὑπῆρξεν ἀποτέλεσμα τῆς ὑπό τοῦ ἀνθρώπου, γεύσεως καρποῦ ἀπό τό δένδρο τῆς γνώσεως τοῦ καλοῦ καί τοῦ κακοῦ. Τοῦτο ἔγινε προώρως γιά τόν  ἄνθρωπο, καί διά τοῦτο συνέστησε ἀνυπακοήν του εἰς τό θέλημα τοῦ Θεοῦ.

Πρίν ἀπό αὐτήν τήν πτώση του, ὁ ἄνθρωπος δεν εἶχε γνώση παρά μόνον τοῦ ἀγαθοῦ, δηλαδή τῆς ἀγαθότητας και τῆς παντοδυναμίας τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ, ὅς ἀγάπη ἐστίν.

Μέ τήν γνώση ὅμως καί τοῦ κακοῦ, ἀκαίρως, τέθηκε το ψευδές δίλημμα: Ναί ἤ ὄχι στό ἀγαθό, στό θέλημα τοῦ Θεοῦ, στήν νοηματοδότηση τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου ἀπό τήν ἀγαθότητα και τήν παντοδυναμία τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ; Ναί ἤ ὄχι στήν ἀλήθεια τῆς ὑπερουσίας συνδέσεως ἀγαθότητας καί παντοδυναμίας τοῦ Θεοῦ; Ναί ἤ ὄχι στό ὅτι ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ νοηματοδοτεῖ την ζωή τοῦ ἀνθρωπου; 

Προτοῦ χωρέσει ὁ ἄνθρωπος τήν ἁγιότητα σέ ὅλο τό βάθος τῆς ὑπάρξεώς του καί στερεωθῆ στήν ἁγιότητα αὐτήν ὑπερχρονίως (στό εἶναι ἐν τῶ Παραδείσῳ), ὁπότε θά ἠδύνατο νά ἀντιμετωπίζῃ τέτοια διλλήματα εὐχερῶς, ἐξέπεσε στήν ἀμφιβολία τοῦ γίγνεσθαι (τοῦ χρόνου). Ἐξέπεσε εἰς τόν χῶρον τοῦ «μεταξύ». «Μεταξύ» τοῦ ζωοδότου Θεοῦ ἀπό την μία, καί τῆς ὀντολογικῆς ἀβύσσου τῆς «αὐθυπαρξίας» του ἀπό τήν ἄλλη - «αὐθυπαρξίας» μέχρι την φαντασιακή βύθισή του, τοῦ ἀνθρώπου, στό μη ὄν (σέ αὐτό πού σήμερα σέ πολλούς ἐκδηλώνεται ὡς «ἀπονοηματοδότηση»). 

Ὁ δυτικός ἐξ ἄλλου ἄνθρωπος, ἀφοῦ ἔχασε τήν Ὀρθοδοξία τῆς μιᾶς ἁγίας καθολικῆς καί ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας, μετά το σχίσμα (ἐνδεικτικά: 1054 μ.Χ.), ἔχασε και τήν δυνατότητα ἐπιστροφῆς του στήν προπτωτική νοηματοδότηση τῆς ζωῆς, ἡ ὁποία νοηματοδότηση ἐνεργεῖται πλέον, ΜΟΝΟΝ ἀπό τήν ΑΚΤΙΣΤΗ ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, στούς κόλπους τῆς Ἐκκλησίας, διά τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ καί ἐν ἁγίῳ Πνεύματι.  Τοῦτο, «φυσικά», κατέστη δυνατόν  μετά την σάρκωση τοῦ Υἱοῦ και Λόγου τοῦ Θεοῦ, καί τήν ἀνάσταση  τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, Σῶμα τοῦ Ὁποίου εἶναι ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία.  

Ἑπομένως, τά διλήμματα τοῦ λεγομένου δυτικοῦ ἀνθρώπου, στερουμένου καί ἐκκλησιαστικῶν δογμάτων περί τῆς ἀκτίστου ἐνεργείας τοῦ Θεοῦ καί ἐκκλησιαστικῶν μυστηρίων ὑπό τῆς ἀκτίστου ἐνεργείας τοῦ Θεοῦ καί ἐκκλησιαστικῶν βιωμάτων τῆς ἀκτίστου ἐνεργείας τοῦ Θεοῦ, εἶναι ἐπιλογές πού πάσχουν ἀπό  «ἀπονοηματοδότηση»: Ἀναλύσεις περί ἰσχύος ἄνευ ἀγαθότητος ἤ με εἰκονική (ὀφθαλμοφανῶς ὑποκριτική) τήν ὅποια ἐπίφαση ἀγαθότητας… Ἰδέες γιά ἐπανάσταση πού ἐπαναλαμβάνει τά αἴσχη προηγουμένων  καθεστώτων, καθ’ὅ,τι δέν ἔχει σχέση μέ τήν ὄντως μετάνοια, οὔτε μέ τήν ἄκτιστη ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, πού δίδει τήν ὄντως ἁγιότητα… 

Ἕνα τέτοιο ψευδές δίλημμα εἶναι και τοῦτο: ΕΙΤΕ Πατρίς - Θρησκεία - Οἰκογένεια (βλ. φρανκισμός…, χοῦντες…), ΕΙΤΕ παγκοσμιοποίηση – πανθρησκεία - ἀτομοκεντρικός δικαιωματισμός (-ΛΟΑΤΚΙ…,  “ new age”…,  ἀτζέντα «γουόκ»).  

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΚΑΘΕ ΨΕΥΔΟΥΣ ΔΙΛΗΜΜΑΤΟΣ ΕΝ ΓΕΝΕΙ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΟΥΤΟΥ: Αὐτή δέν βρίσκεται «στή μέση», διότι ἡ μέση ὁδός δέν εἶναι θέμα ποσότητας. Η ΜΕΣΗ ΟΔΟΣ, ΕΙΝΑΙ Ο ΛΟΓΟΣ ὁ ὁποῖος ΛΟΓΟ-ποιεῖ τον ἄνθρωπο, κατά τό πρότυπό του, δηλαδή τόν Υἱό καί ΛΟΓΟ τοῦ Θεοῦ (βλ. Ἁγίου Ἰσουστίνου Πόποβιτς, Ἄνθρωπος και Θεάνθρωπος). 

Ο  ΛΟΓΟΣ αὐτός, εὑρισκόμενος μέ φωτισμό τοῦ Ἁγίου Πνεύματος σέ κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, καί ὄχι ἁπλῶς θεωρητικά καί γενικά, ἐπαναφέρει τόν ἄνθρωπο, καί ὡς ἄτομο καί ὡς κοινωνία προσώπων, στήν  ἀγαθότητα καί παντοδυναμία τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ, ὅς ἀγάπη ἐστίν, καί καθ’ὁμοίωσιν τοῦ ὁποίου ἐπλάσθη ὁ ἄνθρωπος. 

Ἑπομένως, Ο ΣΕΒΑΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΩΣ ΠΡΟΣ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΚΑΤΑ ΦΥΣΙΝ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥΣ ΤΟΥ, μετατρέπει: Α) τό «Πατρίς» σέ μέγεθος καί τοπικό, καί ἐθνικό  καί οἰκουμενικό («παγκοσμιοποίηση»), Β) τό «Θρησκεία» σέ ΠΙΣΤΗ-ΛΑΤΡΕΙΑ-ΖΩΗ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΑΛΗΘΙΝΟ ΤΡΙΑΔΙΚΟ ΘΕΟ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ (ὄχι σέ πανθρησκεία, οὔτε σέ ἀθεΐα, οὔτε σέ «ἀθρησκεία»), καί Γ) τό «Οἰκογένεια»  σέ σεβασμό τῆς φύσεως καί τῆς προσωπικότητας τοῦ ἀνθρώπου [«ἄρσεν και θήλυ ἐποίησεν αὐτούς (ὁ Θεός)»] ΩΣ ΠΡΟΣ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΚΑΤΑ ΦΥΣΙΝ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥΣ ΤΟΥ (ἄτομο-κοινωνία, ἐθνικότητα, τόπο καταγωγῆς και τόπο διαμονῆς ἤ κατοικίας) ΚΑΙ ΤΙΣ ΚΑΤΑ ΘΕΟΝ  ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΤΟΥ (γάμος κατά φύσιν, ἤ ἀγαμία).

Ἀντιστοίχως, Ο ΣΕΒΑΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΩΣ ΠΡΟΣ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΚΑΤΑ ΦΥΣΙΝ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥΣ ΤΟΥ, μετατρέπει: Α) τήν ὅποια «παγκοσμιοποίηση» σέ οἰκονομικό μόνον μέγεθος, ὄχι ὅμως κοινωνικό, οὔτε γεωπολιτικό, κατά τρόπον πού νά καταργοῦνται οἱ πατρίδες καί ἡ λογοδοσία τῶν ΠΟΛΙΤΙΚΩΣ Ἥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΣ ΑΡΧΟΝΤΩΝ, στόν Λαό, Β) τήν λεγόμενη «πανθρησκεία» (ὄντως ἀθεΐα ἤ ἀντιθεῒα) σέ οἰκουμενικότητα τῆς Ὀρθοδοξίας ἐν ἐλευθερίᾳ, και ὄχι σέ ἐπιβολή θρησκείας τοῦ κράτους ἤ κάποιου ὑπερκράτους, οὔτε σέ ἐπικράτηση διά τῆς βίας μιᾶς πίστεως, καί Γ)  τόν  ἀτομοκεντρικό δικαιωματισμό, σέ  γνήσιο σεβασμό τοῦ ἄλλου προσώπου, ἀλλιῶς σέ κοινωνικῶς ἀξιόμεμπτη συμπεριφορά.   

Χρειάζεται πάντως μεγάλη προσοχή, διότι ἡ επιλογή ἑνός σκέλους τοῦ κάθε ψευδοῦς διλήματος, νομιμοποιεῖ φαινομενικῶς τό ἀντίθετο σκέλος του, καί ἔτσι συσκοτίζει τήν εὕρεση τῆς ΑΡΜΟΝΙΑΣ τοῦ ζωοδότου Θεοῦ, τήν εὕρεση τῆς ΑΡΜΟΝΙΑΣ τῆς ἀγαθότητας καί τῆς παντοδυναμίας τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ, ὅς ἀγάπη ἐστίν.  Ὁπότε, ἐπικρατεῖ ἐπί τῆς γῆς, ἡ ψευδής «ἁρμονία» τῆς βίας κάποιου ἰσχυροῦ, ΔΗΛΑΔΗ, ἡ ….κατάποσις τῆς ἀληθινῆς κατά φύσιν ζωῆς τῶν ἀνθρώπων (ἤ καί ὑπέρ φύσιν ζωῆς, μέχρις ἀγιότητος), ὑπό ἑνός παρά φύσιν «δράκοντος». Δράκοντος», ἄλλοτε μυθικοῦ (κινεζικοῦ), ἄλλοτε «λογικοῦ» («Λεβιάθαν» τοῦ Χόμπς), ἄλλοτε τεχνοκρατικοῦ («μετανθρώπου»).  

Προηγουμένως η ΕΟΔ έγραψε για τον Άγιο Ιωάννη Πρόδρομο, τον ένσαρκο άγγελο και προφήτη.

Читайте также