Θρησκευτικά σύμβολα σε δημόσιους χώρους στην Ευρώπη;

ΦΩΤΟ: bankingnews.gr

Η ευρύτερη ευρωπαϊκή συζήτηση σχετικά με τις θρησκευτικές ελευθερίες και την ουδετερότητα σε δημόσιους χώρους και χώρους εργασίας είναι έντονη. Ωστόσο, η αντιμετώπιση διαφέρει από χώρα σε χώρα. Κάποιες χώρες επιδιώκουν πλήρη θρησκευτική ουδετερότητα στα δημόσια κτίρια. Σε άλλες απαγορεύονται συγκεκριμένα σύμβολα, όπως μπούρκα, χιτζάμπ, νικάμπ ή επιβάλλονται κανόνες για το τι μπορούν να φορούν οι δημόσιοι υπάλληλοι.

 Στην Ελλάδα δεν υπάρχει νόμος που απαγορεύει τις ιερές εικόνες. Είναι συνηθισμένο να υπάρχουν εικόνες σε δημόσιους χώρους, και μέχρι σήμερα τα δικαστήρια δεν έχουν αποφασίσει το αντίθετο. Το ελληνικό Σύνταγμα, στο άρθρο 13, αναγράφει ότι η ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης είναι απαραβίαστη. Η απόλαυση των ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων δεν εξαρτάται από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις καθενός. Στο άρθρο 3, αναγνωρίζει την Ορθοδοξία ως επικρατούσα θρησκεία. Η ελληνική νομοθεσία προσφέρει ισχυρή προστασία κατά των διακρίσεων λόγω θρησκείας σ’ όλους τους τομείς της απασχόλησης και των δημόσιων υπηρεσιών. Σε μια περίπτωση το 2022, ένα νοσοκομείο απαγόρευσε σε φοιτήτρια νοσηλευτικής να φοράει μαντίλα κατά τη διάρκεια της πρακτικής της άσκησης, επικαλούμενο κανονισμούς περί ιατρικής ενδυμασίας. Ο Συνήγορος του Πολίτη έκρινε ότι η πολιτική αυτή δεν παραβίαζε τους νόμους κατά των διακρίσεων, εκλαμβάνοντας το θέμα ως θέμα ενδυματολογικού κώδικα και όχι θρησκευτικού.

Σημαντική παράμετρος είναι και η εξής: το τι ακριβώς αντιπροσωπεύει το κάθε θρησκευτικό σύμβολο. Αντιπροσωπεύει επικίνδυνη υποτίμηση της διαφορετικότητας; Αντιπροσωπεύει «ιερό πόλεμο» για τους τυχόν «αντιφρονούντες»; Αν αντιπροσωπεύει όμως την Αγάπη, χωρίς καμία διάκριση και μάλιστα την θυσιαστική Αγάπη για τον συνάνθρωπο, ανεξάρτητα φυλής, φύλου, θρησκείας, οικονομικής ή κοινωνικής κατάστασης, τότε, αν απαγορεύσουμε τέτοια σύμβολα, είναι σαν να απαγορεύουμε την λογική, την δημοκρατία, τον ανθρωπισμό, τον σεβασμό και τελικά την ίδια Αγάπη! Αλλοίμονο αν απαγορεύσουμε την Αγάπη…

Στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο 6:5-6 αναφέρεται ρητώς «Και όταν προσεύχεσαι, δεν πρέπει να μιμείσαι τους υποκριτές. Διότι αυτοί ευχαριστούνται και επιδιώκουν να στέκουν όρθιοι και να προσεύχονται στις συναγωγές και στις γωνίες των πλατειών, εκεί δηλαδή που είναι πολύς κόσμος, για να επιδειχθούν. Αληθινά σας λέγω, ότι παίρνουν έτσι την ανταμοιβή τους από τους ανθρώπους. Εσύ όμως, όταν θέλεις να προσευχηθείς, προτίμα το ιδιαίτερο δωμάτιό σου, κλείσε την πόρτα και κάνε την προσευχή σου στον Πατέρα σου, που είναι αόρατος και σαν κρυμμένος. Και ο Πατήρ σου, που βλέπει και τα πλέον απόκρυφα, θα σου αποδώσει στα φανερά την αμοιβή σου». Αυτό βέβαια, δεν σημαίνει ότι κρύβουμε τις θρησκευτικές μας πεποιθήσεις ή ορρωδούμε να κάνουμε το Σταυρό μας περνώντας έξω από μια Εκκλησία!

Τι ισχύει στην Ευρώπη των 27;

Στην Γερμανία, η πολιτική ομάδα Μπούντεσταγκ κατέθεσε πρόταση για την κατάργηση του νόμου περί ουδετερότητας του Βερολίνου ("Neutralitätsgesetz"), ενός νόμου που απαγορεύει στους δημόσιους υπαλλήλους - συμπεριλαμβανομένων των εκπαιδευτικών, των αστυνομικών και του δικαστικού προσωπικού - να φορούν ορατά θρησκευτικά σύμβολα κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους.

Η Ισπανία δεν διαθέτει εθνική νομοθεσία για το θέμα, αφήνοντας τις αποφάσεις στη διακριτική ευχέρεια των σχολείων και των ιδρυμάτων.

Στη Γαλλία, όλοι οι εργαζόμενοι στον δημόσιο τομέα - από τους δημόσιους υπαλλήλους έως τους ασκούμενους - πρέπει να απέχουν από την έκφραση θρησκευτικών, φιλοσοφικών ή πολιτικών πεποιθήσεων με ορατό τρόπο.

Το Βέλγιο, μετά τη Γαλλία, απαγόρευσε την ολική κάλυψη του προσώπου στο δημόσιο χώρο, δικαιολογώντας την κίνηση αυτή για λόγους δημόσιας ασφάλειας και κοινωνικής ένταξης. Αν και μόνο ένας μικρός αριθμός γυναικών στο Βέλγιο φοράει νικάμπ ή μπούρκα, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων επικύρωσε την απαγόρευση το 2017, κρίνοντας ότι ευθυγραμμίζεται με τις ευρύτερες αρχές της ισότητας των φύλων και της δημόσιας τάξης.

Η Πορτογαλία δεν απαγορεύει ρητά τα θρησκευτικά σύμβολα, αλλά επιτρέπει σε ιδρύματα - δημόσια και ιδιωτικά - να επιβάλλουν ουδέτερους κώδικες ενδυμασίας, εφόσον αυτοί εφαρμόζονται ομοιόμορφα.

Η Αυστρία απαγορεύει την κάλυψη του προσώπου σε δημόσιους χώρους, και οποιουδήποτε αντικειμένου που αποκρύπτει τα χαρακτηριστικά του προσώπου, όπως κράνη και μάσκες.

Η Δανία θέσπισε πλήρη απαγόρευση της κάλυψης του προσώπου σ’ όλους τους δημόσιους χώρους για λόγους δημόσιας ταυτοποίησης και κοινωνικής διαφάνειας.

Στην Ολλανδία, ο νόμος περιορίζει την κάλυψη του προσώπου σε συγκεκριμένους δημόσιους χώρους - όπως σχολεία, νοσοκομεία και δημόσιες μεταφορές - όπου η σαφής επικοινωνία και η ταυτοποίηση θεωρούνται απαραίτητες.

Η Ιταλία έχει νόμο που απαγορεύει την κάλυψη του προσώπου δημοσίως.

Στη Σουηδία δεν υπάρχει εθνική απαγόρευση της θρησκευτικής ενδυμασίας και η μαντίλα παραμένει επιτρεπτή στον δημόσιο βίο. Η εθνική προσέγγιση ευνοεί τα ατομικά δικαιώματα, αν και ορισμένοι δήμοι έχουν επιχειρήσει να επιβάλουν περιορισμούς ειδικά για τα σχολεία, επικαλούμενοι την ένταξη και την ισότητα των φύλων.

Η Βουλγαρία εισήγαγε το 2016 μια πανεθνική απαγόρευση της κάλυψης του προσώπου στο δημόσιο χώρο, επικαλούμενη την ασφάλεια και την κοινωνική συνοχή. Ο νόμος επιτρέπει εξαιρέσεις για λόγους υγείας ή επαγγελματικούς λόγους. Το χιτζάμπ, το οποίο αφήνει ακάλυπτο το πρόσωπο, παραμένει επιτρεπτό και εξακολουθεί να φοριέται συνήθως από τις μουσουλμάνες σε ολόκληρη τη χώρα.

Εκκρεμούν νομικές προσφυγές;

Υπάρχουν αιτήσεις ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) που αμφισβητούν την ανάρτηση εικόνων σε δικαστήρια στην Ελλάδα, αλλά δεν έχουν ακόμη εκδοθεί οριστικές αποφάσεις.

Ποιο το συμπέρασμα;

Το συμπέρασμα, βέβαια, το δίνουν έμπρακτα οι Άγιοι της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας. Ο κατά κατά κόσμον Βαλεντίν Βόινο-Γιασενέτσκι, ο άγιος Λουκάς, καθηγητής ανατομίας και χειρουργικής στο Πανεπιστήμιο της Τασκένδης, που τελειοποίησε τις μεθόδους τοπικής αναισθησίας, αρχιεπίσκοπος Κριμαίας, έκανε τις χειρουργικές επεμβάσεις μετά από προσευχή στην εικόνα της Παναγίας που είχε τοποθετήσει εμφανώς στο χειρουργείο.  Όταν μάλιστα, μία από τις επιτροπές ελέγχου του νοσοκομείου όπου εργαζόταν, είχε δώσει εντολή να ξεκρεμάσουν την ιερή εικόνα, ο άγιος Λουκάς είχε αρνηθεί να χειρουργήσει, μέχρι που η ιερή εικόνα επανατοποθετήθηκε.

Χρειάζεται μεγάλη προσοχή σήμερα να μη φτάσουμε στο σημείο, στα πλαίσια της δημοκρατίας και της ελευθερίας της τέχνης να χλευάζονται θρησκευτικά ή εθνικά σύμβολα, και μάλιστα αυτά για τα οποία αγωνίστηκαν και θυσιάστηκαν οι ήρωες του 1821, «για του Χριστού την πίστη την Αγία και της πατρίδος την ελευθερία», διότι τότε η σύγχρονη ελευθερία ξεπέφτει σε ελευθεριότητα-ασυδοσία και η δημοκρατία ευτελίζεται σε λαϊκισμό, δημιουργούνται διχαστικές νοοτροπίες και η νεολαία ανερμάτιστη αναζητεί πυξίδα, θεωρώντας την βία διέξοδο.  

Ο μακαριστός Αναστάσιος, Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας, τόνιζε την ανάγκη « να καλλιεργήσουμε μια ειρηνική θεολογία και ανθρωπολογία, αντλώντας από τον πλούτο των θρησκευτικών μας αρχών και από τις καλύτερες σελίδες των παραδόσεών μας. Ιδιαίτερα καλούμεθα να στηλιτεύσουμε κάθε μορφή βίας. Τονίζοντας το χρέος παντός ανθρώπου να σέβεται τη θρησκευτική ελευθερία των συνανθρώπων του. Η βία εν ονόματι της θρησκείας βιάζει την ουσία της θρησκείας. Και κάθε έγκλημα στο όνομα της θρησκείας είναι έγκλημα κατά της ίδιας της θρησκείας. Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να χρησιμοποιεί το λάδι της θρησκείας, για να δυναμώνει τη φωτιά των συγκρούσεων. Η θρησκεία είναι θείο δώρο, που γαληνεύει τις καρδιές, θεραπεύει τις πληγές και φέρνει πλησιέστερα άτομα και λαούς».

Читайте также