Κατάθλιψη, η ασθένεια της εποχής μας
Μια ήσυχη συζήτηση για την κατάθλιψη, την ελπίδα και Τον Θεό.
Ξέρεις… πολλοί νομίζουν ότι η κατάθλιψη είναι κάτι μακρινό. Ότι αφορά «άλλους». Κάποιους πολύ αδύναμους ή πολύ άτυχους. Κι όμως, σήμερα ακουμπά όλο και περισσότερους. Όχι απαραίτητα αυτούς που φαίνονται χαμένοι, αλλά συχνά αυτούς που κράτησαν πολλά μέσα τους. Αυτούς που έμαθαν να στέκονται όρθιοι, μέχρι που μια μέρα δεν μπορούσαν άλλο.
Η κατάθλιψη δεν ξεκινά πάντα με κλάματα. Πολλές φορές ξεκινά με ένα «δεν έχω όρεξη». Με μια κούραση που δεν φεύγει. Με ένα βάρος χωρίς ξεκάθαρη αιτία. Με μια αίσθηση ότι όλα συνεχίζονται, αλλά εσύ είσαι λίγο πιο πίσω. Ότι γελάς, μιλάς, δουλεύεις, αλλά δεν συμμετέχεις πια ολόκληρος.
Και θέλω να στο πω καθαρά, αυτό δεν είναι τεμπελιά. Δεν είναι αχαριστία. Δεν είναι έλλειψη πίστης. Είναι κατάσταση. Οι γιατροί πια ξέρουν ότι στην κατάθλιψη αλλάζει πραγματικά ο τρόπος που λειτουργεί ο εγκέφαλος. Πέφτουν ουσίες που έχουν σχέση με τη χαρά, την ενέργεια, την ελπίδα. Ο άνθρωπος δεν «το παίζει κουρασμένος». Είναι κουρασμένος. Και ψυχικά και σωματικά.
Συνήθως δεν είναι ένα πράγμα που φέρνει κάποιον εδώ. Είναι πολλά μαζί. Μια απώλεια. Μια απογοήτευση. Πίεση που κράτησε χρόνια. Λόγια που δεν ειπώθηκαν. Ανάγκες που μπήκαν στην άκρη. Μοναξιά, ακόμη κι ανάμεσα σε ανθρώπους. Και κάποια στιγμή, χωρίς μεγάλο θόρυβο, μέσα σου σκοτεινιάζεις.
Το πιο δύσκολο κομμάτι δεν είναι μόνο η λύπη. Είναι ότι αλλάζει ο τρόπος που βλέπεις τον εαυτό σου. Αρχίζεις να θυμάσαι κυρίως ό,τι δεν έκανες καλά. Να νιώθεις βάρος. Να πιστεύεις ότι κουράζεις. Ότι δεν αξίζεις πολλή θέση στη ζωή των άλλων. Αυτές οι σκέψεις μοιάζουν δικές σου, αλλά δεν είναι. Είναι σύμπτωμα. Είναι η αρρώστια που μιλάει με τη φωνή σου.
Γι’ αυτό και εδώ θα σου αντιμιλήσω. Όχι από σκληρότητα, αλλά από φροντίδα. Δεν είσαι αυτό που σου λένε αυτές οι σκέψεις. Δεν είσαι αποτυχημένος. Δεν είσαι άχρηστος. Δεν τελείωσες. Είσαι άνθρωπος που κουράστηκε πολύ. Κι η κούραση, όταν κρατήσει καιρό, δεν ζητάει εξηγήσεις. Ζητάει βοήθεια.
Και εδώ είναι κάτι που θέλω να μείνει, η βοήθεια δεν είναι ήττα. Είναι ευθύνη. Όπως πας στον γιατρό όταν πονάει το σώμα, έτσι πας και όταν πονάει η ψυχή και ο εγκέφαλος. Ο ψυχολόγος και ο ψυχίατρος δεν είναι «για τους τρελούς». Είναι για ανθρώπους που υποφέρουν και δεν θέλουν να μείνουν μόνοι μέσα σ’ αυτό.
Η θεραπεία δεν είναι απλώς κουβέντα. Είναι χώρος να βγουν πράγματα που μέσα σου σε πνίγουν. Να μάθεις να ξεχωρίζεις τη φωνή της ασθένειας από τη φωνή της αλήθειας σου. Και κάποιες φορές χρειάζονται και φάρμακα. Όχι για να σε αλλάξουν. Αλλά για να σηκώσουν λίγο το σκοτάδι, για να μπορείς να σταθείς, να ανασάνεις, να δουλέψεις με τον εαυτό σου. Είναι στήριγμα, όχι ταμπέλα.
Μαζί με αυτά, υπάρχουν και τα μικρά, τα απλά, που όμως δεν είναι καθόλου μικρά, σταθερός ύπνος, λίγο φως, λίγο περπάτημα, ανθρώπινη επαφή, ένα πρόγραμμα. Όχι γιατί αυτά «λύνουν» την κατάθλιψη, αλλά γιατί λένε στον οργανισμό: «δεν σε εγκαταλείπω». Και αυτό έχει δύναμη.
Θέλω όμως να σου πω και κάτι πολύ ουσιαστικό. Η κατάθλιψη δεν φέρνει μόνο πόνο. Φέρνει και απελπισία (πάτησε το link οπωσδήποτε). Σου ψιθυρίζει ότι έτσι ήσουν, έτσι είσαι, έτσι θα είσαι. Ότι δεν έχει νόημα. Ότι δεν αλλάζει. Αυτό είναι από τα μεγαλύτερα ψέματά της. Όσοι δουλεύουν χρόνια με ανθρώπους που πάλεψαν με κατάθλιψη, λένε το ίδιο...... περνά. Μπορεί να μη φεύγει γρήγορα. Μπορεί να κάνει κύκλους. Αλλά δεν είναι το τέλος της ιστορίας. Δεν είναι η ταυτότητά σου.
Και εδώ, για μένα, έρχεται κάτι ακόμη πιο βαθύ. Η πίστη.
Όχι σαν μαγική λύση. Όχι σαν κουμπί. Αλλά σαν παρουσία.
Στην Αγία Γραφή δεν μιλούν μόνο δυνατοί. Μιλούν κουρασμένοι, φοβισμένοι, απελπισμένοι. Οι ψαλμοί είναι γεμάτοι φωνές που λένε «βαρέθηκα να αντέχω», «πνίγομαι», «πού είσαι;». Και αυτά δεν τα πέταξε η Εκκλησία έξω. Τα κράτησε μέσα. Σαν προσευχή.
Ο ίδιος Ο Χριστός δεν στάθηκε πάνω από τον ανθρώπινο πόνο. Μπήκε μέσα. Έκλαψε. Αγωνίστηκε. Φώναξε από Τον Σταυρό. Δηλαδή έφτασε και στο σημείο που ο άνθρωπος νιώθει εγκαταλελειμμένος. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει σκοτάδι που να μην το έχει περπατήσει.
Η Εκκλησία, όταν είναι αληθινή, δεν είναι χώρος επίδειξης. Είναι νοσοκομείο. Δεν αντικαθιστά τον γιατρό. Αλλά αγκαλιάζει τον άνθρωπο εκεί που η επιστήμη δεν φτάνει πάντα: στην ενοχή, στο κενό, στον φόβο του θανάτου, στην απώλεια νοήματος. Σου θυμίζει ότι δεν είσαι μόνος. Ότι η ζωή σου δεν μετριέται από την απόδοσή σου. Ότι πριν κάνεις οτιδήποτε, είσαι ήδη πρόσωπο πολύτιμο. Όταν οι Ιερείς, ασκούν την ποιμαντική τους, τότε ο άνθρωπος βρίσκει εκεί καταφύγιο. Στο τιμημένο ράσο, στην αγάπη του Ιερέα, η οποία αγάπη ήταν η αιτία για να φορέσει το Ράσο. ("Το πνεύμα μη σβέννυτε".Η προτροπή του Αποστόλου Παύλου προς τους Θεσσαλονικείς, ισχύει προφανώς και για τους Ιερείς μας, οι οποίοι θα πρέπει να αφιερώνονται στο να αναδυκνύουν τα πνευματικά χαρίσματά τους, πρός όφελος των λαικών αλλά και των ιδίων. )Μια αγάπη που δεν επιτρέπεται ούτε να παραμεληθεί, κυρίως όμως, δεν επιτρέπεται να εκπέσει, για τίποτα και για κανέναν.
Η προσευχή, όταν κάποιος είναι σε κατάθλιψη, συχνά δεν είναι όμορφα λόγια. Είναι ένα «Θεέ μου, δεν μπορώ». Ένα κερί. Μια σιωπή. Κι όμως, κι αυτό προσευχή είναι. Και πολλές φορές είναι η αρχή μιας σχέσης πιο αληθινής από ποτέ.
Και θέλω να το κλείσω έτσι, απλά και καθαρά, αν περνάς κάτι τέτοιο, δεν έχασες την αξία σου. Δεν έγιναν λιγότερα τα χαρίσματά σου. Δεν κουράζεις τον Θεό. Ο Θεός δεν αποστρέφεται τον κουρασμένο. Τον πλησιάζει.
Διάβασε το Ψαλτήριον και ο φόβος και η ενόχληση της κατάθλιψης, με καθημερινή προσευχή, θα παρέλθουν.
Η κατάθλιψη μπορεί να είναι από τις μεγάλες πληγές της εποχής μας. Αλλά δεν είναι ο λόγος της ύπαρξής μας. Υπάρχει βοήθεια. Υπάρχουν άνθρωποι. Υπάρχει Εκκλησία. Και, ακόμα κι όταν δεν Τον νιώθεις, υπάρχει Θεός.
Και αυτό αλλάζει όλη την Ιστορία.
Προηγουμένως η ΕΟΔ έγραψε: https://eeod.gr/pneumatika/85974-psychatros-psycholgos-pte-den-arke-o-pneumatiks
