Ψυχίατρος ή ψυχολόγος; Πότε δεν αρκεί ο πνευματικός?

Ψυχίατρος ή ψυχολόγος; Πότε δεν αρκεί ο πνευματικός και πώς πίστη και επιστήμη συμπορεύονται?

Πολλοί άνθρωποι που υποφέρουν ψυχικά, βρίσκονται μπροστά σε ένα δύσκολο ερώτημα, να απευθυνθώ σε ψυχολόγο, σε ψυχίατρο ή στον πνευματικό μου; Το ερώτημα αυτό δεν είναι απλώς πρακτικό, είναι βαθιά υπαρξιακό. Ακουμπά την εικόνα που έχουμε για τον άνθρωπο, για την ψυχή, για τον εγκέφαλο, για την πίστη και για την ασθένεια. Συχνά συνοδεύεται από ενοχή, φόβο ή σύγχυση. Κι όμως, η αλήθεια είναι ότι αυτοί οι δρόμοι δεν είναι ανταγωνιστικοί. Είναι διαφορετικοί και συμπληρωματικοί.

Η πρώτη και πιο ουσιαστική διάκριση που χρειάζεται να γίνει, είναι ανάμεσα στον ψυχολόγο και στον ψυχίατρο. Ο ψυχολόγος είναι επιστήμονας της ψυχικής λειτουργίας και της συμπεριφοράς. Ασχολείται με τα συναισθήματα, τις σκέψεις, τα βιώματα, τις σχέσεις, τα τραύματα, τα μοτίβα ζωής. Μέσα από την ψυχοθεραπεία βοηθά τον άνθρωπο να κατανοήσει τον εαυτό του, να επεξεργαστεί εμπειρίες, να αλλάξει τρόπους σκέψης και συμπεριφοράς, να σταθεί πιο ώριμα απέναντι στη ζωή. Δεν είναι όμως ιατρός και δεν μπορεί να διαγνώσει οργανικά αίτια ούτε να χορηγήσει φαρμακευτική αγωγή.

Ο ψυχίατρος, αντίθετα, είναι γιατρός. Έχει σπουδάσει Ιατρική και έχει ειδικευτεί στις ψυχικές νόσους. Αυτό σημαίνει ότι προσεγγίζει τον ψυχικό πόνο και ως ζήτημα λειτουργίας του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος. Μπορεί να αξιολογήσει αν πίσω από την κατάθλιψη, το άγχος, τις κρίσεις πανικού, τις ψευδαισθήσεις ή τις βαριές εναλλαγές διάθεσης υπάρχει βιολογική απορρύθμιση. Μπορεί να κάνει ιατρική διάγνωση, να αποκλείσει οργανικά αίτια και, όταν χρειάζεται, να χορηγήσει φαρμακευτική αγωγή. Σε σοβαρές καταστάσεις, όπως η μείζων κατάθλιψη, η διπολική διαταραχή, οι ψυχώσεις, οι βαριές αγχώδεις διαταραχές, οι αυτοκτονικές σκέψεις, ο ρόλος του ψυχιάτρου δεν είναι απλώς σημαντικός, είναι καθοριστικός. Εκεί, η ψυχοθεραπεία από μόνη της συχνά δεν επαρκεί. Όπως ένα σπασμένο πόδι χρειάζεται πρώτα να ακινητοποιηθεί για να μπορέσει μετά να αποκατασταθεί, έτσι και ο ψυχισμός χρειάζεται πολλές φορές πρώτα ιατρική σταθεροποίηση για να μπορέσει ο άνθρωπος να δουλέψει ουσιαστικά με τον εαυτό του.

Δεν είναι τυχαίο ότι ήδη από τις απαρχές της ψυχολογίας, ο Σίγκμουντ Φρόυντ, νευρολόγος ο ίδιος, μιλούσε για το βάθος του ασυνειδήτου και για δυνάμεις μέσα στον άνθρωπο που δεν ελέγχονται απλώς με τη θέληση ή τη συμβουλή. Παρότι η φροϋδική θεωρία έχει δεχθεί κριτική και έχει εξελιχθεί, άνοιξε τον δρόμο στην κατανόηση ότι ο ψυχικός πόνος δεν είναι αδυναμία χαρακτήρα ούτε απλό «πνευματικό πρόβλημα», αλλά σύνθετη πραγματικότητα, όπου εμπλέκονται βιολογικοί, ψυχολογικοί και υπαρξιακοί παράγοντες.

Ακριβώς εδώ έρχεται να τοποθετηθεί και ο ρόλος του πνευματικού. Ο πνευματικός δεν είναι ούτε ψυχολόγος ούτε ψυχίατρος. Δεν θεραπεύει ασθένειες και δεν ρυθμίζει νευροδιαβιβαστές. Αγγίζει όμως κάτι που καμία επιστήμη δεν μπορεί να αντικαταστήσει, τη σχέση του ανθρώπου με τον Θεό, το νόημα της ζωής, την ενοχή, τη μετάνοια, την ελπίδα, τη συγχώρεση, τον φόβο του θανάτου, το υπαρξιακό βάθος του πόνου. Εκεί ο πνευματικός είναι αναντικατάστατος. Είναι η κορωνίδα της πορείας, εκείνος που βοηθά τον άνθρωπο να μη μείνει απλώς «λειτουργικός», αλλά να βρει νόημα, προσανατολισμό και εσωτερικό φως μέσα ακόμη και στην ασθένεια.

Δεν είναι τυχαίο ότι υπήρξαν και υπάρχουν ιερείς που είναι ταυτόχρονα και ψυχίατροι, όπως ο μακαριστός π. Βασίλειος Θερμός ή ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης που μιλούσαν βαθιά για τη θεραπευτική διάσταση της Εκκλησίας, αλλά και σύγχρονοι κληρικοί με επιστημονική κατάρτιση στον χώρο της ψυχικής υγείας. Οι άνθρωποι αυτοί ανέδειξαν με τον πιο καθαρό τρόπο ότι η πίστη δεν έρχεται να αντικαταστήσει την ιατρική, αλλά να τη φωτίσει. Ότι άλλο είναι η εξομολόγηση και άλλο η θεραπεία. Και ότι το να παίρνει κανείς φάρμακα ή να απευθύνεται σε ψυχίατρο δεν είναι έλλειψη πίστης, αλλά συχνά πράξη ευθύνης και τ α π ε ί ν ω σ η ς.

Χρειάζεται να ειπωθεί με αγάπη αλλά και με σαφήνεια, δεν λύνονται όλα με τον πνευματικό. Όπως δεν εξομολογούμαστε για να πέσει ο πυρετός, έτσι δεν αρκεί η πνευματική καθοδήγηση όταν κάποιος δεν μπορεί να σηκωθεί από το κρεβάτι, όταν βασανίζεται από ψυχαναγκασμούς, όταν ακούει φωνές, όταν η ψυχή του βυθίζεται σε σκοτάδι που ξεπερνά τις αντοχές του. Εκεί χρειάζεται γιατρός. Και συχνά χρειάζεται πρώτα ψυχίατρος. Ο πνευματικός τότε δεν καταργείται, στέκεται δίπλα, στηρίζει, παρηγορεί, νοηματοδοτεί, συνοδεύει την πορεία της θεραπείας.

Η πίστη και η επιστήμη δεν βρίσκονται σε σύγκρουση. Συγκρούεται η άγνοια με τη γνώση. Ο ψυχίατρος φροντίζει το όργανο και τη βιολογία. Ο ψυχολόγος βοηθά την ψυχική επεξεργασία. Ο πνευματικός αγγίζει το βάθος της ύπαρξης. Όταν ο καθένας μένει στη θέση του και συνεργάζονται, τότε ο άνθρωπος δεν αντιμετωπίζεται μονοδιάστατα αλλά ολιστικά. Και αυτό, τελικά, είναι το πιο ανθρώπινο και το πιο αληθινό.

 

Απαιτείται να επισημάνουμε, τις διαφορές Ψυχιάτρου και ψυχολόγου.

Ο ψυχίατρος είναι ιατρός
Ο ψυχίατρος έχει σπουδάσει Ιατρική και έχει ειδικευτεί στην Ψυχιατρική. Αυτό σημαίνει πώς....

Μπορεί να διαγνώσει ψυχικές ασθένειες.
Μπορεί να συνταγογραφήσει φαρμακευτική αγωγή.
Αξιολογεί αν τα συμπτώματα έχουν βιολογική, νευροχημική ή οργανική βάση.
Αντιμετωπίζει σοβαρές καταστάσεις όπως...

Μείζονα κατάθλιψη
Διπολική διαταραχή
Σχιζοφρένεια και ψυχώσεις
Βαριές αγχώδεις διαταραχές
Αυτοκτονικό ιδεασμό
Σοβαρές διαταραχές προσωπικότητας

 Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο ψυχίατρος δεν είναι απλά απαραίτητος, είναι αναγκαίος.

Ο ψυχολόγος είναι επιστήμονας της συμπεριφοράς και της ψυχικής λειτουργίας. Δεν συνταγογραφεί φάρμακα. Ασχολείται κυρίως με...

Ψυχοθεραπεία
Κατανόηση σκέψεων και συναισθημάτων
Μοτίβα συμπεριφοράς
Διαχείριση σχέσεων, άγχους, τραυμάτων, κρίσεων ζωής
Ο ψυχολόγος είναι πολύτιμος όταν το άτομο...

Έχει άγχος ή στρες
Περνά κρίση ταυτότητας ή σχέσεων
Πενθεί
Δυσκολεύεται στη διαχείριση συναισθημάτων
Θέλει προσωπική ανάπτυξη

✝️ Ο ρόλος του πνευματικού, η κορωνίδα της εσωτερικής πορείας

Ο πνευματικός δεν είναι ούτε γιατρός ούτε θεραπευτής. Είναι οδηγός μετανοίας, νοήματος και σχέσης με τον Θεό.

Εκεί όπου η επιστήμη φροντίζει τον εγκέφαλο και την ψυχική λειτουργία,
ο πνευματικός αγγίζει...

Την ενοχή
Την υπαρξιακή αγωνία
Το νόημα του πόνου
Τη συγχώρεση
Τη μετάνοια
Τη σχέση με τον Θεό και τον συνάνθρωπο
 Ο πνευματικός είναι κορωνίδα, όχι υποκατάστατο.

Είναι εκείνος που βοηθά τον άνθρωπο...

Να δώσει νόημα στη δοκιμασία,
Να μην ταυτίσει την ασθένεια με την αξία του,
Να βρει ελπίδα,
Να σταθεί πνευματικά όρθιος μέσα στη θεραπεία.

 

Με σεβασμό στο έργο που παράγουν όλοι.

Προηγουμένως η EOD έγραψε: https://eeod.gr/pneumatika/85945-life-coaching-i-ekoli-lsi-sta-provlmat-mas