Είναι ο Santa Claus, Ο Άγιος Βασίλης?
Ανάμεσα στον Άγιο της Εκκλησίας και στον κόκκινο παππού της διαφήμισης, μια ήρεμη υπενθύμιση για το ποιος είναι πραγματικά ο Άγιος Βασίλειος και από πού πηγάζει η αληθινή χαρά των ημερών.
Κάθε χρόνο, μόλις πλησιάζουν τα Χριστούγεννα και η Πρωτοχρονιά, οι βιτρίνες φωτίζονται, οι πόλεις στολίζονται, και μια γνώριμη μορφή εμφανίζεται παντού, ένας χαμογελαστός, παχουλός γεροντάκος με κόκκινη στολή, άσπρα γένια και έναν σάκο γεμάτο δώρα. Για πολλούς είναι αυτονόητο: «Να, ο Άγιος Βασίλης!» Άλλοι, όμως, αναρωτιούνται και συχνά ρωτούν, είναι πράγματι ο Άγιος Βασίλειος αυτός ο Santa Claus των διαφημίσεων, των καρτών και των ταινιών;
Η απάντηση, όσο κι αν ξενίζει, είναι απλή και καθαρή, όχι, δεν είναι ο ίδιος. Ανάμεσα στον Άγιο Βασίλειο της Εκκλησίας μας και στον Santa Claus της σύγχρονης δυτικής παράδοσης υπάρχει μια μεγάλη απόσταση, όχι μόνο ιστορική, αλλά και πνευματική.
Ο Άγιος Βασίλειος.... μια μορφή φωτεινή και ασκητική
Ο Μέγας Βασίλειος γεννήθηκε τον 4ο αιώνα στην Καισαρεία της Καππαδοκίας, σε μια εποχή δύσκολη αλλά πνευματικά γόνιμη. Υπήρξε άνθρωπος βαθιάς πίστης, μεγάλος θεολόγος, λόγιος, ποιμένας της Εκκλησίας και ακούραστος εργάτης της αγάπης. Η ζωή του δεν είχε τίποτε το «παραμυθένιο» με τη σημερινή έννοια, είχε όμως κάτι πολύ πιο δυνατό, αλήθεια, θυσία και έμπρακτη φιλανθρωπία.
Ο Άγιος Βασίλειος δεν μοίραζε δώρα για να εντυπωσιάσει. Μοίραζε τον εαυτό του. Ίδρυσε τη Βασιλειάδα, ένα ολόκληρο συγκρότημα φιλανθρωπικών ιδρυμάτων, νοσοκομεία, πτωχοκομεία, ξενώνες, χώρους περίθαλψης για λεπρούς και εγκαταλελειμμένους. Εκεί, η αγάπη δεν ήταν λόγια, ήταν ψωμί, φάρμακο, στέγη, παρηγοριά.
Η μορφή του Αγίου, όπως τη γνωρίζουμε από τις εικόνες της Εκκλησίας, είναι λιτή, σοβαρή, γαλήνια. Ένα πρόσωπο ισχνό, φωτισμένο από εσωτερική χαρά, όχι από εξωτερική ευθυμία. Ένας άνθρωπος που αγάπησε τον Χριστό και τον άνθρωπο μέχρι τέλους.
Από τον Άγιο… στον μύθο
Στη Δύση, υπήρξε μια άλλη ιστορική μορφή, ο Άγιος Νικόλαος, επίσκοπος Μύρων της Λυκίας, επίσης γνωστός για τη φιλανθρωπία και τη διακριτική προσφορά δώρων στους φτωχούς. Με το πέρασμα των αιώνων, η μνήμη του μπλέχτηκε με λαϊκές παραδόσεις, βόρειους μύθους, χειμωνιάτικα έθιμα και παιδικές ιστορίες.
Έτσι, σιγά-σιγά, γεννήθηκε ο Santa Claus. Όχι σε μοναστήρι ή σε Εκκλησία, αλλά στη φαντασία των λαών, στα ποιήματα, στα παραμύθια, στα εικονογραφημένα βιβλία. Και αργότερα, κυρίως τον 19ο και τον 20ό αιώνα.... στη διαφήμιση.
Η γνωστή εικόνα του παχουλού γεροντάκου με την κόκκινη στολή δεν είναι αρχαία. Διαμορφώθηκε κυρίως από εικονογραφήσεις και εμπορικές καμπάνιες, που ήθελαν μια φιγούρα ευχάριστη, εύκολα αναγνωρίσιμη, φιλική προς τα παιδιά και… κατάλληλη για βιτρίνες. Ένας «άγιος» προσαρμοσμένος στην εποχή της κατανάλωσης.
Ο κόκκινος παππούς και το εμπόριο, είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι.
Δεν είναι κακό να χαμογελάμε με έναν παραμυθένιο χαρακτήρα. Το πρόβλημα αρχίζει όταν μπερδεύουμε το παραμύθι με την πίστη και το προϊόν με την αγιότητα.
Ο σύγχρονος Santa Claus είναι, σε μεγάλο βαθμό, δημιούργημα εμπορικό. Συνδέθηκε με εταιρείες, με δώρα, με αγορές, με τη λογική του «πάρε για να χαρείς». Η παρουσία του ενισχύει μια γιορτή που συχνά περιστρέφεται γύρω από στολισμούς, τραπέζια και πακέτα κάτω από το δέντρο.
Ο Άγιος Βασίλειος, αντίθετα, μας καλεί σε κάτι άλλο, στο «δώσε για να ζήσεις». Στο άνοιγμα της καρδιάς. Στην απλότητα. Στη φροντίδα του αδελφού. Στην κοινωνία προσώπων και όχι πραγμάτων.
Δεν κρατούσε σάκο με παιχνίδια, κρατούσε ανοιχτά χέρια.
Η Ελληνική παράδοση και η αληθινή χαρά
Στην ορθόδοξη παράδοση, ο Άγιος Βασίλειος συνδέθηκε με την Πρωτοχρονιά όχι τυχαία. Η μνήμη του εορτάζεται την 1η Ιανουαρίου. Και η βασιλόπιτα, με το φλουρί της, δεν είναι απλώς ένα γλυκό έθιμο, είναι ανάμνηση αγάπης, προσφοράς και κοινοτικής χαράς.
Η χαρά της Εκκλησίας δεν είναι θορυβώδης, ούτε επιφανειακή. Είναι ήσυχη, βαθιά και φωτεινή. Είναι το χαμόγελο της μάνας που μοιράζεται το ψωμί της. Είναι το βλέμμα του παιδιού που νιώθει ασφάλεια. Είναι η ειρήνη της καρδιάς.
Αυτό το είδος χαράς εξέφραζε ο Άγιος Βασίλειος. Όχι με γέλια διαφημιστικά, αλλά με την πραότητα του προσώπου και τη δύναμη της προσφοράς.
Να κρατήσουμε το παραμύθι, χωρίς να χάσουμε την αλήθεια
Μπορούμε να αφήσουμε στα παιδιά το παραμύθι του Santa Claus, τα τραγούδια, τα στολίδια, την προσμονή. Η παιδική φαντασία είναι δώρο Θεού. Όμως έχουμε χρέος, ιδιαίτερα σε έναν Εκκλησιαστικό χώρο, να μην αλλοιώνουμε τη μορφή των Αγίων μας.
Ο Άγιος Βασίλειος δεν χρειάζεται κόκκινη στολή για να γίνει αγαπητός. Είναι ήδη αγαπητός, γιατί είναι αληθινός. Είναι αδελφός των φτωχών, πατέρας των ορφανών, παρηγοριά των πονεμένων. Είναι Άγιος της πράξης και όχι της βιτρίνας.
Ίσως, λοιπόν, αυτές τις μέρες, αξίζει να κάνουμε μια μικρή στροφή. Να κοιτάξουμε πέρα από τις φωτεινές φιγούρες και τα λαμπερά χαρτιά. Να θυμηθούμε τον αληθινό Άγιο Βασίλειο. Και μαζί του, όλους εκείνους που έχουν ανάγκη από μια βασιλόπιτα, όχι στο τραπέζι μας, αλλά στην πόρτα τους.
Να γίνουμε λίγο «Άγιοι Βασίληδες» με την έννοια της Εκκλησίας, άνθρωποι που μοιράζονται. Που ακούν. Που συγχωρούν. Που προσφέρουν χωρίς θόρυβο.
Τότε, ακόμη κι αν στις πλατείες στέκει ο κόκκινος παππούς του εμπορίου, μέσα στις καρδιές μας θα ζει ο αληθινός Άγιος, Ο Βασίλειος της αγάπης, της ταπείνωσης και της ελπίδας.
Και αυτή είναι η πιο όμορφη γιορτή.
Προηγουμένως η ΕΟΔ έγραψε: https://eeod.gr/news/85903-oi-giorts-tou-ianouarou
