Οι Πατριάρχες Βαρθολομαίος και Δανιήλ, συλλειτούργησαν στην Μονή Ρίλας
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος συλλειτούργησε με τον Πατριάρχη Βουλγαρίας Δανιήλ στη Μονή Ρίλας, με αναφορές στην επιστροφή ιερών κειμηλίων.
Σε κλίμα ιδιαίτερης συγκίνησης και εκκλησιαστικής λαμπρότητας πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου 2026 το Πατριαρχικό Συλλείτουργο στην ιστορική Ιερά Μονή της Ρίλας στη Βουλγαρία, με τη συμμετοχή του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου και του Πατριάρχη Βουλγαρίας Δανιήλ. Η παρουσία των δύο Προκαθημένων συνέπεσε με τις εορταστικές εκδηλώσεις προς τιμήν του Αγίου Ιωάννη της Ρίλας, ιδρυτή της Μονής και ιδιαίτερα τιμώμενου προστάτη του βουλγαρικού λαού, με αφορμή τη συμπλήρωση 1.150 ετών από τη γέννησή του και 1.080 ετών από την κοίμησή του. Η πανήγυρη πραγματοποιήθηκε παρουσία αρχιερέων, εκπροσώπων της πολιτικής και διπλωματικής ζωής και πλήθους πιστών, αναδεικνύοντας τους ιστορικούς και πνευματικούς δεσμούς που συνδέουν το Οικουμενικό Πατριαρχείο με την Ορθόδοξη Εκκλησία της Βουλγαρίας.
Κατά την ομιλία του, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος εξέφρασε τη βαθιά συγκίνησή του για τη συμμετοχή του στην πανήγυρη της Μονής, επισημαίνοντας ότι η επίσκεψή του πραγματοποιήθηκε έπειτα από την αδελφική πρόσκληση του Πατριάρχη Βουλγαρίας Δανιήλ. Αναφέρθηκε στην ιδιαίτερη πνευματική σημασία της ιστορικής Μονής, η οποία βρίσκεται στα καταπράσινα υψώματα της Ρίλας και έχει αναγνωριστεί από την UNESCO ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, ενώ υπογράμμισε τη θέση που κατέχει ο Άγιος Ιωάννης στη θρησκευτική συνείδηση του βουλγαρικού λαού. Όπως σημείωσε, η παρουσία του στη Μονή δεν είχε μόνο προσκυνηματικό χαρακτήρα, αλλά αποτελούσε και ευκαιρία για την κοινή τέλεση της Θείας Ευχαριστίας, την ενίσχυση των αδελφικών σχέσεων και την έκφραση της αγάπης της Μητέρας Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως προς τους ορθοδόξους πιστούς της Βουλγαρίας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Οικουμενικός Πατριάρχης στην προσωπικότητα και την πνευματική παρακαταθήκη του Αγίου Ιωάννη της Ρίλας, τον οποίο χαρακτήρισε υπόδειγμα θεοσέβειας και αυθεντικής χριστιανικής ζωής. Επισήμανε ότι η τιμή προς τον Άγιο αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της εκκλησιαστικής και εθνικής παράδοσης της Βουλγαρίας, καθώς η μορφή του συνδέεται με την πνευματική ταυτότητα και την ιστορική διαδρομή του λαού της. Ενδεικτικά αναφέρθηκε στη Θεολογική Σχολή της Σόφιας, η οποία φέρει το όνομά του, καθώς και στην αποτύπωση της μορφής του στα νομίσματα της χώρας. Μέσα από τις αναφορές αυτές ανέδειξε τη διαχρονική επιρροή του Αγίου, τονίζοντας ότι η πνευματική του κληρονομιά εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για την Ορθόδοξη Εκκλησία και τους πιστούς της Βουλγαρίας.
Ξεχωριστή θέση στην Πατριαρχική ομιλία κατέλαβε το ζήτημα της επιστροφής ιστορικών και εκκλησιαστικών κειμηλίων, με αφορμή την πρόσφατη διακρατική συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης αναφέρθηκε στη μεταφορά στη Σόφια των λειψάνων του Βούλγαρου ηγεμόνα Σαμουήλ, τα οποία είχαν εντοπιστεί στην Ελλάδα, καθώς και στην παράλληλη επιστροφή στην ελληνική πλευρά εκκλησιαστικών κειμηλίων που είχαν αφαιρεθεί κατά το πρώτο μισό του 20ού αιώνα από Πατριαρχικές και Σταυροπηγιακές Μονές της Μακεδονίας και της Θράκης. Χαιρέτισε τη συγκεκριμένη εξέλιξη, επισημαίνοντας ωστόσο ότι αποτελεί μόνο την αρχή για την οριστική διευθέτηση μιας ιστορικής εκκρεμότητας. Παράλληλα, εξέφρασε την προσδοκία ότι ο Πατριάρχης Βουλγαρίας Δανιήλ και η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Βουλγαρίας θα συμβάλουν θετικά στις προσπάθειες για την επιστροφή και των υπόλοιπων ιερών κειμηλίων στους φυσικούς τους χώρους, ώστε το ζήτημα να επιλυθεί με πνεύμα δικαιοσύνης, συνεννόησης και αδελφικής ομόνοιας.
Από την πλευρά του, ο Πατριάρχης Βουλγαρίας Δανιήλ εξέφρασε τη χαρά και την ευγνωμοσύνη του για την παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχη στις εορταστικές εκδηλώσεις, χαρακτηρίζοντας ιδιαίτερη ευλογία τη δυνατότητα κοινής λατρευτικής συμμετοχής σε μια τόσο σημαντική ημέρα για τη βουλγαρική Ορθοδοξία. Τόνισε ότι ο Άγιος Ιωάννης της Ρίλας θεωρείται ο πνευματικός πατέρας του ορθόδοξου μοναχισμού στη χώρα και ότι οι επετειακές εκδηλώσεις αποτελούν ευκαιρία ανάδειξης της ιστορικής και πνευματικής του προσφοράς. Παράλληλα, ευχαρίστησε τον Οικουμενικό Πατριάρχη για την αποδοχή της πρόσκλησης, υπογραμμίζοντας τη σημασία της αδελφικής επικοινωνίας και των δεσμών που ενώνουν τις δύο Εκκλησίες. Στην προσφώνησή του αναφέρθηκε επίσης στην προσωπική επέτειο του Πατριάρχη Βαρθολομαίου, καθώς την ίδια ημέρα συμπληρώθηκαν 57 χρόνια από τη χειροτονία του σε πρεσβύτερο, στις 19 Οκτωβρίου 1969, στο καθολικό της Ιεράς Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, από τον τότε Μητροπολίτη Χαλκηδόνος Μελίτωνα. Με αφορμή την επέτειο αυτή, του απηύθυνε θερμές ευχές για υγεία, πνευματική δύναμη και συνέχιση της Πατριαρχικής του διακονίας.
Στο πανηγυρικό Συλλείτουργο συμμετείχαν επίσης αρχιερείς που συνόδευαν τον Οικουμενικό Πατριάρχη, καθώς και Μητροπολίτες μέλη της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Βουλγαρίας. Μεταξύ των παρισταμένων ήταν ο πρώην Βασιλιάς και Πρωθυπουργός της Βουλγαρίας Συμεών, ο οποίος ανέγνωσε το Σύμβολο της Πίστεως, η Πρέσβης της Ελλάδας στη Σόφια Δέσποινα Κουκουλοπούλου, ο βουλευτής και Γενικός Γραμματέας της Διακοινοβουλευτικής Συνέλευσης Ορθοδοξίας Μάξιμος Χαρακόπουλος, Άρχοντες Οφφικιάλιοι του Οικουμενικού Πατριαρχείου και εκπρόσωποι της πολιτικής ζωής. Η συμμετοχή πλήθους προσκυνητών προσέδωσε ιδιαίτερη λαμπρότητα στην πανήγυρη, κατά την οποία οι πιστοί είχαν την ευκαιρία να τιμήσουν τον Άγιο Ιωάννη της Ρίλας και να προσκυνήσουν τα ιερά λείψανά του, που φυλάσσονται επί αιώνες στην ιστορική Μονή.
Το Συλλείτουργο αποτέλεσε την κορύφωση της επίσκεψης του Οικουμενικού Πατριάρχη στη Βουλγαρία, η οποία είχε ξεκινήσει το Σάββατο 17 Οκτωβρίου με την επίσημη υποδοχή του στη Σόφια από τον Πατριάρχη Δανιήλ και μέλη της Ιεράς Συνόδου. Στο Συνοδικό Μέγαρο πραγματοποιήθηκε δοξολογία και ακολούθησε ανταλλαγή χαιρετισμών μεταξύ των δύο Προκαθημένων, ενώ στη συνέχεια εγκαινιάστηκε στο Εθνικό Μέγαρο Πολιτισμού η έκθεση «Το Άγιον Όρος εις Σόφιαν», αφιερωμένη στο έργο του Έλληνα ζωγράφου Ευθυμίου Βαρλάμη. Η έκθεση, που διοργανώνεται υπό την αιγίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Σόφιας και του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών, αναδεικνύει την πνευματική και καλλιτεχνική κληρονομιά του Αγίου Όρους, ενισχύοντας παράλληλα την πολιτιστική συνεργασία των δύο χωρών.
Την Κυριακή 18 Οκτωβρίου, οι δύο Πατριάρχες παρέστησαν στην Πολυαρχιερατική Θεία Λειτουργία στον Πατριαρχικό Καθεδρικό Ναό του Αγίου Αλεξάνδρου Νιέφσκι στη Σόφια, όπου πραγματοποιήθηκε ανταλλαγή επίσημων προσφωνήσεων. Ακολούθως, ο Οικουμενικός Πατριάρχης τέλεσε τρισάγιο στον τάφο του μακαριστού Πατριάρχη Βουλγαρίας Νεοφύτου, στον Ναό της Αγίας Κυριακής, αποτίοντας φόρο τιμής στη μνήμη του. Η επίσκεψη ολοκληρώθηκε με την κοινή λειτουργική παρουσία στη Μονή της Ρίλας, η οποία προσέλαβε ιδιαίτερο συμβολισμό λόγω των σημαντικών επετείων προς τιμήν του ιδρυτή της. Οι εκδηλώσεις ανέδειξαν την κοινή πνευματική παράδοση και τους ιστορικούς δεσμούς των δύο Εκκλησιών, ενώ οι αναφορές του Οικουμενικού Πατριάρχη στην επιστροφή των εκκλησιαστικών κειμηλίων προσέδωσαν στην επίσκεψη και μια σημαντική διάσταση για τη διευθέτηση εκκρεμοτήτων μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας.
Προηγουμένως η ΕΟΔ, έγραψε για τον πρώην Αρχιεπίσκοπο της Μονής Σινά
