Σαν σήμερα: Ο ιστορικός λόγος του Κολοκοτρώνη στην Πνύκα προς τη νέα γενιά
Η ομιλία του «Γέρου του Μωριά» προς μαθητές και Αθηναίους εκφωνήθηκε στις 8 Οκτωβρίου 1838 και δημοσιεύθηκε στον «Αιώνα» στις 13 Νοεμβρίου.
Στην Πνύκα της Αθήνας εκφωνήθηκε στις 8 Οκτωβρίου 1838 η ιστορική ομιλία του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη προς τη νέα γενιά. Ο λόγος του «Γέρου του Μωριά» ακούστηκε μπροστά σε μαθητές και πλήθος Αθηναίων.
Η πρώτη δημοσίευση της ομιλίας έγινε στις 13 Νοεμβρίου 1838 στην αθηναϊκή εφημερίδα «Αιών», που εξέδιδε ο ιστορικός Ιωάννης Φιλήμων. Την προηγούμενη ημέρα, στις 7 Οκτωβρίου, ο Κολοκοτρώνης, τότε Σύμβουλος της Επικρατείας, επισκέφθηκε το Βασιλικό Γυμνάσιο της Αθήνας, το σημερινό 1ο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Αθήνας.
Εκεί παρακολούθησε μάθημα του γυμνασιάρχη Γεωργίου Γενναδίου με αντικείμενο τον Θουκυδίδη και θέλησε να απευθυνθεί στους μαθητές. Επειδή ο χώρος του σχολείου δεν επαρκούσε, αποφασίστηκε η ομιλία να γίνει στην Πνύκα, στις 10 το πρωί της 8ης Οκτωβρίου. Η είδηση διαδόθηκε γρήγορα και, εκτός από μαθητές, συγκεντρώθηκαν άνθρωποι διαφορετικών επαγγελμάτων και κοινωνικών τάξεων.
Κάποια στιγμή εμφανίστηκε στην Πνύκα δύναμη χωροφυλακής, η οποία φέρεται να είχε εντολή να διαλύσει το πλήθος, καθώς η παρουσία του Κολοκοτρώνη και η μεγάλη συμμετοχή δημιούργησαν υποψίες για πολιτική συγκέντρωση με αντικυβερνητικό χαρακτήρα. Οι καθηγητές και ο Γεώργιος Γεννάδιος εξήγησαν τον εκπαιδευτικό και ειρηνικό χαρακτήρα της εκδήλωσης και οι χωροφύλακες αποχώρησαν, επιτρέποντας να γίνει η ομιλία.
Την περίοδο εκείνη ο Κολοκοτρώνης είχε αποκαταστήσει τις σχέσεις του με τον βασιλιά Όθωνα. Το Συμβούλιο της Επικρατείας του 19ου αιώνα ήταν πολιτικό όργανο και δεν πρέπει να συγχέεται με το σημερινό Συμβούλιο της Επικρατείας, που αποτελεί ανώτατο δικαστήριο της χώρας.
Στον λόγο του ο Κολοκοτρώνης αναφέρθηκε στον Αγώνα, στις δυσκολίες του έθνους και στην αξία της παιδείας. Υπενθύμισε ότι κατά την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων είχε ειπωθεί πρώτα «υπέρ πίστεως» και έπειτα «υπέρ πατρίδος», ενώ ως θεμέλια της πολιτείας ανέφερε την ομόνοια, τη θρησκεία, την καλλιέργεια του θρόνου και τη φρόνιμη ελευθερία.
Στο ίδιο πλαίσιο, είχε προηγηθεί δημοσίευση της ΕΟΔ για την πίστη των ηρώων του 1821.
