Οι ιστορικοί ναοί της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στα ορεινά της Δράμας
Λιβαδάκι, Δασωτό και Πανόραμα διατηρούν μνημεία του 19ου αιώνα, ζωντανά προσκυνήματα και τοπικά έθιμα του Δεκαπενταύγουστου.
Ο Δεκαπενταύγουστος στα ορεινά της Δράμας συνδέεται με τρεις ιστορικούς ναούς της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, στο Λιβαδάκι, το Δασωτό και το Πανόραμα. Οι τρεις ναοί παραμένουν σημεία αναφοράς για τις τοπικές κοινωνίες και για την ετήσια επιστροφή των πιστών στον τόπο τους. Ξεχωρίζουν για την αρχιτεκτονική τους αξία, τα ξυλόγλυπτα τέμπλα, τις εικόνες και για τη σύνδεσή τους με τις πανηγύρεις της εορτής.
Στο Λιβαδάκι, ο ιερός ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου χτίστηκε το 1870 και ξεχωρίζει ως τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική με πλούσιο εσωτερικό διάκοσμο και καμπαναριό που προστέθηκε περίπου το 1890. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στο ξυλόγλυπτο τέμπλο και στην απεικόνιση της Δημιουργίας του Κόσμου, ενώ στις 14 και 15 Αυγούστου ο σχεδόν σιωπηλός οικισμός ζωντανεύει ξανά γύρω από τον ναό.
Στο Δασωτό, ο ναός του 1870 ανήκει επίσης στον τύπο της τρίκλιτης ξυλόστεγης βασιλικής, με στοά, γυναικωνίτη και ξύλινο τρουλίσκο στο κεντρικό κλίτος. Το τέμπλο κατασκευάστηκε το 1877 και στον ναό φυλάσσονται η δεσποτική εικόνα της Κοιμήσεως του 1948, λατρευτικά σκεύη και μικρές φορητές εικόνες του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα.
Στο Πανόραμα, το παλιό Καλαπότι, ο ναός ανεγέρθηκε το 1841 και φέρει τέμπλο του 1849, ενώ στη δυτική πλευρά σώζεται μαρμάρινο ανάγλυφο του 11ου αιώνα, στοιχείο που παραπέμπει σε παλαιότερη εκκλησιαστική παρουσία στην περιοχή. Ξεχωρίζει ακόμη η δεσποτική εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, συνδεδεμένη με τον ζωγράφο Ντιμιτάρ Μολέροφ ή Χατζηικονόμοφ, της σχολής του Μπάνσκο.
Στον ναό ξεχωρίζει το λεύκωμα για τις βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες της Περιφερειακής Ενότητας Δράμας. Στην αποτίμηση του υλικού τονίζεται ότι οι τρεις ναοί δεν λειτουργούν μόνο ως μνημεία, αλλά και ως χώροι όπου η τοπική μνήμη, η λατρεία και η κοινωνική ζωή εξακολουθούν να συναντώνται κάθε χρόνο γύρω από την εορτή της Υπεραγίας Θεοτόκου.
Η ΕΟΔ είχε αναφερθεί στον Δεκαπενταύγουστο και τη σιωπή της Παναγίας λίγες ημέρες νωρίτερα.
