Τιμητική διάκριση στον Οικουμενικό Πατριάρχη από τον Δήμο Αθηναίων

Με κάθε επισημότητα πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 4 Μαΐου 2026 η απονομή τιμητικής διάκρισης στον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο από τον Δήμο Αθηναίων, με τίτλο «Προστασία της Περιβαλλοντικής Κληρονομιάς», παρουσία του Δημάρχου Αθηναίων, του Προέδρου και των μελών του Δημοτικού Συμβουλίου, Ιεραρχών, εκπροσώπων Αρχών και Θεσμών, Αρχόντων Οφφικιαλίων και πλήθους εκλεκτών προσκεκλημένων.

Στην ομιλία του, την οποία ξεκίνησε με το πασχάλιο μήνυμα «Χριστός Ανέστη», ο Παναγιώτατος εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του για την απονεμηθείσα τιμή, επισημαίνοντας ότι αυτή δεν αφορά το πρόσωπό του, αλλά «διαβαίνει επί την Αγίαν του Χριστού Μεγάλην Εκκλησίαν», την οποία διακονεί επί 65 έτη, εκ των οποίων τα 35 ως Προκαθήμενός της. Υπογράμμισε ότι όλα όσα έχουν επιτευχθεί αποτελούν «χάριν και χάρισμα, ουρανία ευλογία και άνωθεν δώρημα», δοξάζοντας τον Θεό «πάντων ένεκα».

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης ανέδειξε με έμφαση τη δραματική επιδείνωση της κατάστασης του φυσικού περιβάλλοντος, σημειώνοντας ότι «το φυσικόν περιβάλλον απειλείται εις την εποχήν μας όσον ποτέ άλλοτε». Μάλιστα, επικαλέστηκε τη διατύπωση περί «ενός τρίτου παγκοσμίου πολέμου ενάντια στη φύση», αποδίδοντάς την στον «προμηθεϊκό τιτανισμό του συγχρόνου ανθρώπου», ενώ υπενθύμισε τη θέση του Lynn White ότι ο άνθρωπος θεωρεί εαυτόν ανώτερο της φύσεως και την χρησιμοποιεί ακόμη και για την ικανοποίηση ασήμαντων επιθυμιών.

Όπως τόνισε, παρά τις εντυπωσιακές κατακτήσεις της ανθρωπότητας στην επιστήμη, την τεχνολογία και την οικονομία, δεν υπάρχει αντίστοιχη πρόοδος στη στάση έναντι της δημιουργίας, επισημαίνοντας χαρακτηριστικά ότι «γνωρίζομεν, αλλά δρώμεν ως να μη εγνωρίζαμε». Παράλληλα, άσκησε κριτική στο κυρίαρχο οικονομικό μοντέλο, το οποίο επικεντρώνεται στη μεγιστοποίηση του κέρδους, επιβαρύνοντας το περιβάλλον και υπονομεύοντας τελικά τόσο την ανάπτυξη όσο και το κοινό καλό.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις πρωτοβουλίες του Οικουμενικού Πατριαρχείου για την προστασία του περιβάλλοντος, επισημαίνοντας ότι η Μεγάλη του Χριστού Εκκλησία πρώτη ανέδειξε τις οικολογικές αρχές του Χριστιανισμού, επηρεάζοντας πολιτικούς, πανεπιστήμια, οργανισμούς, άλλες Εκκλησίες και θρησκείες. Η οικολογική μαρτυρία της Εκκλησίας, όπως σημείωσε, ενέπνευσε τη θεολογία να εμβαθύνει στις πνευματικές και ηθικές διαστάσεις του προβλήματος, αναδεικνύοντας την «ευχαριστιακή χρήση της δημιουργίας» και το οικολογικό μήνυμα του ασκητισμού.

Ο Πατριάρχης υπογράμμισε ότι η χριστιανική πίστη δεν καθιστά τον άνθρωπο παθητικό, αλλά τον καλεί να αναλάβει ενεργό ευθύνη απέναντι στη δημιουργία, εφαρμόζοντας την εντολή «εργάζεσθαι και φυλάττειν» τον κόσμο. Στο ίδιο πλαίσιο, επεσήμανε τις δράσεις Μητροπόλεων, ενοριών και μοναστηριών για την περιβαλλοντική προστασία και την οικολογική παιδεία, οι οποίες συνέβαλαν στην ένταξη του ζητήματος στους οικουμενικούς διαλόγους και τη διαθρησκειακή συνεργασία.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη σύνδεση περιβαλλοντικών και κοινωνικών ζητημάτων, επισημαίνοντας ότι η καταστροφή της φύσης πλήττει πρωτίστως τους φτωχούς και ευάλωτους πληθυσμούς, ενώ αναφέρθηκε και στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, όπως οι μεταναστευτικές ροές. Τόνισε ότι η καταστροφή της δημιουργίας αποτελεί ταυτόχρονα αμαρτία κατά του Θεού και κατά του ανθρώπου, υπογραμμίζοντας ότι «προστασία της φύσεως και σεβασμός του συνανθρώπου είναι δύο όψεις του ιδίου νομίσματος».

Αναφερόμενος στην ευθύνη έναντι των μελλοντικών γενεών, επικαλέστηκε την «Αγία και Μεγάλη» «Σύνοδο» της Ορθοδόξου Εκκλησίας στην Κρήτη (2016), η οποία υπογράμμισε ότι όχι μόνο οι σημερινές αλλά και οι μελλοντικές γενεές έχουν δικαίωμα στα φυσικά αγαθά. Παράλληλα, επεσήμανε ότι η ρίζα των οικολογικών και κοινωνικών κρίσεων είναι πνευματική και ηθική, συνδεόμενη με κρίση της ανθρώπινης ελευθερίας.

Ο Παναγιώτατος πρότεινε ως απάντηση τη «διπλή αλληλεγγύη» προς την κτίση και τον άνθρωπο, τονίζοντας ότι κανένα όραμα για το μέλλον δεν έχει αξία χωρίς κοινωνική δικαιοσύνη και ακέραιο φυσικό περιβάλλον. Υπογράμμισε επίσης ότι η αδιαφορία για τον άνθρωπο και τη φύση συνιστά αδιαφορία προς τον Θεό.

Αναφερόμενος στην παιδεία, τόνισε την ανάγκη οικολογικού προσανατολισμού, σημειώνοντας ότι η καταστροφή του περιβάλλοντος ξεκινά από τον νου του ανθρώπου και από εκεί πρέπει να αρχίσει και η θεραπεία. Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στην ευαισθητοποίηση των νέων, ώστε να καλλιεργηθεί η αίσθηση της ιερότητας και της ομορφιάς της δημιουργίας και του ανθρώπινου προσώπου.

Κλείνοντας, εξέφρασε εκ νέου τις θερμές ευχαριστίες του προς τον Δήμο Αθηναίων και προσωπικά προς τον Δήμαρχο για την απονομή της τιμητικής διάκρισης, συνεχάρη τους δημιουργούς του μεταλλίου και ευχαρίστησε όλους για την τιμητική παρουσία τους.

Ας ελπίσουμε ο Οικουμενικός Πατριάρχης να δείξει ανάλογο ενδιαφέρον και για την προστασία και την ενότητα ολόκληρης της Ορθοδοξίας.

Στη Βουλή των Ελλήνων θα μιλήσει ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος