Στις 14 Μαρτίου 1957 ο Ευαγόρας Παλλικαρίδης περνάει στο πάνθεο των Εθνομαρτύρων
Η συγκλονιστική μαρτυρία του δημίου του
Ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης ήταν ένας από γνωστότερους ήρωες του κυπριακού απελευθερωτικού Αγώνα του 1955-1959 με ιδιαίτερα ενεργό συμμετοχή στην Ε.Ο.Κ.Α. Είναι ο τελευταίος από τους αγωνιστές που ανέβηκε στο ικρίωμα της αγχόνης.
Ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης γεννήθηκε στο χωριό Τσάδα Πάφου στις 27 Φεβρουαρίου 1938. Φοίτησε στο Δημοτικό Σχολείο Τσάδας και στη Νεοφύτειο Αστική Σχολή Κτήματος. Συνέχισε τις σπουδές του στο Ελληνικό Γυμνάσιο Πάφου. Παιδί πολύ προικισμένο, άφησε ένα πλούσιο πνευματικό έργο. Η δράση του για την απελευθέρωση της Κύπρου άρχισε τον Ιούνιο του 1953 κατά τους εορτασμούς για τη στέψη της Βασίλισσας Ελισάβετ. Κατέβασε από τα προπύλαια του σταδίου της πόλης την αγγλική σημαία και πρωτοστάτησε στην οργάνωση μεγάλης διαδήλωσης, με αποτέλεσμα τη ματαίωση των εορτασμών.
Όταν οι συλληφθέντες σχετικά με το πλοιάριο Άγιος Γεώργιος μεταφέρονταν στο δικαστήριο, ο Ευαγόρας με είκοσι φίλους του όρμησαν εναντίον των αστυνομικών, για να τους αποσπάσουν από τα χέρια τους. Στις 22 Ιουνίου 1955 ηγήθηκε της ομάδας επίθεσης εναντίον του δικαστηρίου Πάφου κα ιστη συνέχεια εναντίον του Άγγλου Διοικητή Κρην Μπέη.
Τον Νοέμβριο του 1955, σε μαθητική διαδήλωση, κτύπησε Άγγλους στρατιώτες ελευθερώνοντας από τα χέρια τους συμμαθητή του. Συνελήφθη και διατάχθηκε να παρουσιαστεί σε δίκη στις 6 Δεκεμβρίου. Για να αποφύγει την καταδίκη κατέφυγε στη Μονή του Αγίου Νεοφύτου την προηγουμένη της δίκης και ενώθηκε με την ανταρτική ομάδα της περιοχής στην τοποθεσία Άππης, μεταξύ Κισσόνεργας-Τάλας. Μετά τα γεγονότα αυτά επικηρύχθηκε με το ποσό των 5.000 λιρών. Τον Μάρτιο του 1956 προοωθήθηκε σε κρησφύγετο στο δάσος κοντά στο χωριό Λύσος προς την περιοχή Άγιος Γεώργιος. Πήρε μέρος σε πολλές επιθέσεις και δολιοφθορές εναντίον των Άγγλων στην περιοχή αυτή. Συλλαμβάνεται ως μέλος της νεολαίας της ΕΟΚΑ, επειδή συμμετείχε σε παράνομη πορεία.
Στις 18 Δεκεμβρίου 1956 συλλαμβάνεται εκ νέου και κατηγορείται για κατοχή και διακίνηση παράνομου οπλισμού. Η δίκη του ορίζεται για τον Μάρτιο του 1957.
Στον δικαστή που του ανακοίνωσε την καταδίκη του, είπε: «Ξέρω ότι θα με κρεμάσετε. Ό,τι έκαμα, το έκαμα ως Έλλην Κύπριος που αγωνίζεται για την Ελευθερία του».
Την επομένη της καταδίκης του Παλληκαρίδη σε θάνατο, ο κόσμος ξεσηκώνεται για να σώσει τον νεαρό μαθητή. Οι εκκλήσεις για την απονομή χάριτος από την Ελλάδα, την Αγγλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες απορρίπτονται από τον άγγλο κυβερνήτη Τζον Χάρντινγκ και την αγγλική διπλωματία.
Το τελευταίο του γράμμα συγκλονίζει και αποτελεί σύμβολο θάρρους και τόλμης:
«Θ' ακολουθήσω με θάρρος τη μοίρα μου. Ίσως αυτό να 'ναι το τελευταίο μου γράμμα. Μα πάλι δεν πειράζει. Δεν λυπάμαι για τίποτα. Ας χάσω το καθετί. Μια φορά κανείς πεθαίνει. Θα βαδίσω χαρούμενος στην τελευταία μου κατοικία. Τι σήμερα, τι αύριο; Όλοι πεθαίνουν μια μέρα. Είναι καλό πράγμα να πεθαίνει κανείς για την Ελλάδα. Ώρα 7:30. Η πιο όμορφη μέρα της ζωής μου. Η πιο όμορφη ώρα. Μη ρωτάτε γιατί.»
Τα μεσάνυχτα της 13ης Μαρτίου 1957 οδηγείται στην αγχόνη. Τραγουδά τον Εθνικό Ύμνο. Δύο λεπτά αργότερα, όταν ξημερώνει η 14η Μαρτίου, η καταπακτή ανοίγει και ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης περνά στην αιωνιότητα.
Ήταν ο νεαρότερος αλλά και ο τελευταίος αγωνιστής που απαγχονίστηκε από τους Βρετανούς. Ο τάφος του βρίσκεται στα Φυλακισμένα Μνήματα στη Λευκωσία.
Η μαρτυρία του δημίου του που συγκλονίζει
Ο Κύπριος καλλιτέχνης Νίκος Κοντζιαμάνης φιλοτέχνησε τον αδριάντα του Ευαγόρα Παλληκαρίδη στο «Ελληνικό Γυμνάσιο Πάφου» (περίπου 1985). Αφηγείται:
«Όταν ήμασταν σχεδόν τελειωμένοι από το άγαλμα, ένα παιδί που εργαζόταν στο χυτήριο στο Λονδίνο είχε συναντήσει σε μια από τις εξόδους του, σε μπυραρία του Λονδίνου, κάποιον Ιρλανδό και συζητούσαν για τη δουλεία του νεαρού στο χυτήριο και τον κάλεσε να πάει να δει. Ο Ιρλανδός, μόλις είδε τον ανδριάντα του Παλληκαρίδη, είπε: «Τώρα που τον βλέπω, τον θυμάμαι. Είναι ο μικρός, ο πιο μικρός απ’ αυτούς που έχω απαγχονίσει…Εκείνο που μου είχε κάνει εντύπωση, απ’ όλους τους απαγχονισθέντες, είναι η στάση του…Σα να αψηφούσε τα πάντα, σα να μας υποτιμούσε και δεν υπολόγιζε κανέναν. Σα να μην πήγαινε να τον κρεμάσουν… Πραγματικά μας είχε αφήσει άναυδους όλους. Βεβαίως και τα άλλα παιδιά που πήγαν στην αγχόνη είχαν το ίδιο θάρρος, αλλά ειδικά στην περίπτωση του Παλληκαρίδη, που ήταν και ο πιο νεαρός, εντυπωσίασε τους πάντες, ακριβώς γι’ αυτή τη στάση του.»
Προηγουμένως η ΕΟΔ έγραψε για τον Σταυραετό του Μαχαιρά, Γρηγόρη Αυξεντίου.
