Πατριάρχης από ΑΠΘ: Η Παιδεία δεν είναι μόνο data και αλγόριθμοι
«Η πίστη είναι η δύναμη που δίνει στον άνθρωπο όσα δεν μπορεί να του δώσει η επιστήμη». Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος για την παιδεία, την τεχνολογία και την ελληνική ιδιοπροσωπία.
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. κ. Βαρθολομαίος εξεφώνησε τον Πανηγυρικό Λόγο στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (29 Ιανουαρίου 2026), με αφορμή την εορτή των Τριών Ιεραρχών.
Στην ιστορική ομιλία του, ο Παναγιώτατος ανέπτυξε τη διαχρονική αξία της Πατερικής σκέψης, συνδέοντάς την με τις προκλήσεις της τεχνολογίας, της τεχνητής νοημοσύνης και της σύγχρονης παιδείας.
Ο Πατριάρχης ξεκίνησε εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη του προς το ΑΠΘ, τονίζοντας ότι η τιμή αντανακλά στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Υπογράμμισε τον κεντρικό ρόλο του Φαναρίου στη διάσωση της ελληνικής γλώσσας και της εθνικής ιδιοπροσωπίας σε δύσκολους καιρούς, προάγοντας μια παιδεία που μεταμορφώνει τον άνθρωπο.
Κεντρικό σημείο του λόγου αποτέλεσε ο «άθλος» των Τριών Ιεραρχών να παντρέψουν την ελληνική φιλοσοφία με το χριστιανικό μήνυμα.
Η πίστη δεν καταργεί τη λογική, αλλά την εμπλουτίζει. Οι Πατέρες «καινοτόμησαν τα ονόματα», δίνοντας νέο περιεχόμενο στις φιλοσοφικές έννοιες για να εκφράσουν την εν Χριστώ αλήθεια.
Ιστορική Σημασία: Ο Ελληνισμός ολοκληρώθηκε μέσα στην Εκκλησία, αποκτώντας πνοή αιωνιότητας.
Ο Παναγιώτατος εξέφρασε την ανησυχία του για τη σύγχρονη τάση μετατροπής της παιδείας σε μια στενά οικονομική και τεχνική διαδικασία.
Η μετατροπή των προσώπων σε «δεδομένα» (data) και η κυριαρχία της «τετράγωνης λογικής» των υπολογιστών απειλούν την ανθρωπιστική φύση της εκπαίδευσης.
Η επιστημονική γνώση από μόνη της δεν κινητοποιεί την ηθική βούληση. Ο άνθρωπος δεν είναι μόνο «βιολογική μονάδα», αλλά ον που αναζητά νόημα ζωής.
Για τον Πατριάρχη, η αληθινή παιδεία είναι «ανθρωποποιΐα».
Ο Χριστιανός δεν πρέπει να διακατέχεται από φοβικά σύνδρομα ή κλειστότητα απέναντι στον πολιτισμό.
Κοινωνικό Ήθος: Η ελευθερία συνδέεται άρρηκτα με την αγάπη για τον πλησίον. Ο «κλειστός άνθρωπος» είναι ένας αλλοτριωμένος άνθρωπος.
Σε μια εποχή όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη δημιουργεί μια πρωτόγνωρη τομή στην ιστορία, η θρησκευτική πίστη παραμένει η «έτερη μεγάλη δύναμη». Υπενθυμίζει στον άνθρωπο όσα η επιστήμη δεν μπορεί να του δώσει: την ελπίδα, την υπέρβαση του θανάτου και την πνευματική ολοκλήρωση.
Η μνήμη των Τριών Ιεραρχών δεν είναι μια απλή αναφορά στο παρελθόν, αλλά ένας «οδοδείκτης για το μέλλον». Η παιδεία πρέπει να παραμείνει ανθρωποκεντρική, αντλώντας από την αστείρευτη πηγή της Ορθοδοξίας.
Η ΕΟΔ έγραψε για τους «τρείς μέγιστους φωστήρες της Τρισηλίου Θεότητος».
