Μητρ. Νέας Σμύρνης: «Αντικανονικός ο θεσμός των Βοηθών Επισκόπων»

Ο Μητροπολίτης Νέας Σμύρνης Συμεών, φωτο: documento

Ενόψει της τακτικής σύγκλησης της Ιεράς Συνόδου της Ιεραρχίας, ο Μητροπολίτης Νέας Σμύρνης Συμεών παρεμβαίνει δημόσια για το φλέγον ζήτημα των βοηθών επισκόπων. Στο άρθρο του καταδεικνύει ότι ο θεσμός αυτός αντιβαίνει στις θεμελιώδεις αρχές της ορθόδοξης εκκλησιολογίας και καταργήθηκε ρητά από τον ισχύοντα Καταστατικό Χάρτη.

Παράλληλα, στηλιτεύει τις μεθοδεύσεις παράκαμψης των κανόνων, τις προσυνεννοημένες εκλογές και τον κίνδυνο νεποτισμού, εκπέμποντας σήμα κινδύνου για έναν άνευ προηγουμένου επισκοπικό υπερπληθωρισμό. Τέλος, θέτει προ των ευθυνών τους όλους τους ιεράρχες, ζητώντας θεσμική σαφήνεια και πιστή τήρηση της κανονικής τάξης.

Περί Βοηθών Επισκόπων

Ἐξ ἀ­φορ­μῆς τοῦ ἀ­κρο­τε­λευ­τί­ου θέ­μα­τος «_Πε­ρί βο­η­θῶν ἐ­πι­σκό­πων_», τό ὁ­ποῖ­ο πε­ρι­λή­φθη­κε στήν ἡ­με­ρή­σι­α δι­ά­τα­ξη τῆς προ­σε­χοῦς τα­κτι­κῆς συγ­κλή­σε­ως τῆς Ἱ­ε­ρᾶς Συ­νό­δου τῆς Ἱ­ε­ραρ­χί­ας τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας μας (6-8 Ὀ­κτω­βρί­ου), αἰ­σθά­νο­μαι τό χρέ­ος νά δι­α­τυ­πώ­σω καί δη­μό­σι­α τίς ἀ­πό­ψεις μου πε­ρί τοῦ θέ­μα­τος. Καί λέ­γω καί δη­μό­σι­α (δη­λα­δή, «_ἐ­νώ­πι­ον Ἐκ­κλη­σί­ας_»), δι­ό­τι κατ᾽ ἐ­πα­νά­λη­ψιν ἐ­ξέ­φρα­σα ἐ­πί τοῦ θέ­μα­τος τού­του τίς σκέ­ψεις μου τό­σο προ­φο­ρι­κῶς ἐ­νώ­πι­ον τῆς Ἱ­ε­ρᾶς Συ­νό­δου —τῆς Ἱ­ε­ραρ­χί­ας καί τῆς Δι­αρ­κοῦς— ὅ­σο καί γρα­πτῶς ἐ­πί σχε­τι­κοῦ ἐ­ρω­τή­μα­τος, τό ὁ­ποῖ­ο ἀ­πηύ­θυ­νε μέ τήν ὑπ᾽ ἀ­ριθμ. 2865 Ἐγ­κύ­κλι­ό της ἡ Δι­αρ­κής Ἱ­ε­ρά Σύ­νο­δος τό 2008 πρός τά μέ­λη τῆς Ἱ­ε­ραρ­χί­ας.

1. Ἀ­πο­τε­λεῖ πε­ποί­θη­σή μου ὅ­τι ὁ θε­σμός τῶν βο­η­θῶν ἤ τι­του­λα­ρί­ων ἐ­πι­σκό­πων, πού δέν ἐ­κλέ­γον­ται γι­ά ὑ­παρ­κτή —ἔ­στω καί μι­κρή— ἐκ­κλη­σι­α­στι­κή ἐ­παρ­χί­α καί δέν τούς ἀ­να­τί­θε­ται ἡ δι­α­ποί­μαν­ση συγ­κε­κρι­μέ­νου ποι­μνί­ου, δέν συ­νά­δει μέ τίς θε­με­λι­ώ­δεις ἀρ­χές τῆς ὀρ­θο­δό­ξου ἐκ­κλη­σι­ο­λο­γί­ας καί τό πνεῦ­μα τῶν ἱ­ε­ρῶν Κα­νό­νων. Καί εἶ­ναι μέν ἀ­λη­θές ὅ­τι κα­τά και­ρούς ἡ Ἐκ­κλη­σί­α μας προ­σέ­φυ­γε στή χρή­ση τοῦ ἐν λό­γῳ θε­σμοῦ, ἡ ἀ­νά­πτυ­ξη ὅ­μως τοῦ κλά­δου τῆς ἐκ­κλη­σι­ο­λο­γί­ας καί τά πρα­κτι­κά προ­βλή­μα­τα τά ὁ­ποῖ­α ἀ­νέ­κυ­ψαν ἀ­πό τήν ἐ­φαρ­μο­γή τοῦ θε­σμοῦ, ὁ­δή­γη­σαν τε­λι­κῶς στήν κα­τάρ­γη­ση τῶν νο­μο­θε­τη­μέ­νων θέ­σε­ων βο­η­θῶν ἐ­πι­σκό­πων δι­ά τοῦ ἐν ἰ­σχύ­ει Κα­τα­στα­τι­κοῦ Χάρ­του (Ν. 590/1977), τοῦ κα­λυ­τέ­ρου καί ἐκ­κλη­σι­ο­λο­γι­κῶς ἐγ­κυ­ρο­τέ­ρου Κα­τα­στα­τι­κοῦ Χάρ­του ἀ­πό τήν ἀ­να­γνώ­ρι­ση τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας ­μας ὡς αὐ­το­κέ­φα­λης μέ­χρι σή­με­ρα.

2. Ἀ­τυ­χῶς ἡ δη­μι­ουρ­γί­α θέ­σε­ων βο­η­θῶν ἐ­πι­σκό­πων ἐ­πα­νῆλ­θε κατ᾽ ἐ­πα­νά­λη­ψιν δι᾽ ἄλ­λων ὁ­δῶν: ἐ­ξω­κα­τα­στα­τι­κῆς νο­μο­θέ­τη­σης θέ­σε­ων ἤ ἀ­κό­μη καί μέ τήν προ­βλη­θεῖ­σα ἄ­πο­ψη ὅ­τι εἶ­ναι δι­καί­ω­μα τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας νά ἐ­κλέ­γει ὅ­σους βο­η­θούς ἐ­πι­σκό­πους ἐ­κεί­νη κρί­νει πώς τῆς χρει­ά­ζον­ται, χω­ρίς νά ὑ­φί­σταν­ται νο­μο­θε­τη­μέ­νες θέ­σεις, καί οἱ ἐ­κλε­γό­με­νοι νά συ­νε­χί­σουν νά ἀ­μεί­βον­ται μέ τόν μι­σθό τῶν ἐ­φη­με­ρι­α­κῶν θέ­σε­ων τίς ὁ­ποῖ­ες θά ἐ­ξα­κο­λου­θή­σουν νά κα­τέ­χουν καί με­τά τήν ἀ­νά­δει­ξή τους σέ βο­η­θούς ἤ τι­του­λα­ρί­ους ἐ­πι­σκό­πους! Ἔ­τ­σι φθά­σα­με τε­λευ­ταῖ­α στό φαι­νό­με­νο ὁ ἐν­δι­α­φε­ρό­με­νος Μη­τρο­πο­λί­της με­τά ἀ­πό συ­νεν­νό­η­ση καί συμ­φω­νί­α μέ τόν Ἀρ­χι­ε­πί­σκο­πο καί μό­νο νά ἀ­πο­κτ­ᾶ θέ­ση βο­η­θοῦ ἐ­πι­σκό­που γι­ά τήν ὁ­ποί­α καί συμ­φω­νεῖ­ται ποι­ός θά τήν κα­τα­λά­βει, καί ἡ Ἱ­ε­ραρ­χί­α νά ὑ­πο­χρε­ώ­νε­ται νά συμ­με­τά­σχει σέ μί­α δι­α­δι­κα­σί­α δῆ­θεν ἐ­κλο­γῆς, ἐ­νῶ στήν οὐ­σί­α δέν εἶ­ναι πα­ρά ἀ­πο­δο­χή προ­ει­λημ­μέ­νης ἐ­πι­λο­γῆς. Τό λε­γό­με­νο «τρι­πρό­σω­πο» δέν εἶ­ναι πα­ρά τό «φύλ­λο συ­κῆς» γι­ά νά μοι­ά­ζει ἡ προ­ει­λημ­μέ­νη ἀ­πό­φα­ση μέ ἐ­κλο­γή.

3. Τό θέ­μα τῶν βο­η­θῶν ἐ­πι­σκό­πων κά­θε φο­ρά πού συ­ζη­τι­ό­ταν ἀ­να­φε­ρό­ταν στήν Ἀρ­χι­ε­πι­σκο­πή Ἀ­θη­νῶν καί τίς Μη­τρο­πό­λεις τῆς Αὐ­το­κε­φά­λου Ἐκ­κλη­σί­ας μας καί μό­νο, δε­δο­μέ­νου ὅ­τι ὁ Ε’ ὅ­ρος τῆς Πα­τρι­αρ­χι­κῆς καί Συ­νο­δι­κῆς Πρά­ξε­ως τοῦ 1928, μέ τήν ὁ­ποί­α ὑ­πή­χθη­σαν δι­οι­κη­τι­κῶς οἱ Μη­τρο­πό­λεις τῶν λε­γο­μέ­νων Νέ­ων Χω­ρῶν στήν Ἐκ­κλη­σί­α τῆς Ἑλ­λά­δος προ­βλέ­πει ρη­τῶς τήν κα­τάρ­γη­ση τοῦ θε­σμοῦ τῶν βο­η­θῶν ἐ­πι­σκό­πων. Ἑ­πό­με­νο ἦ­ταν νά τε­θεῖ τό ἐ­ρώ­τη­μα: Οἱ Μη­τρο­πό­λεις αὐ­τές θά ἐ­ξαι­ροῦν­το ἀ­πό τή δυ­να­τό­τη­τα νά ἀ­πο­κτή­σουν βο­η­θό ἐ­πί­σκο­πο ἐ­άν κά­ποι­οι ἐκ τῶν Μη­τρο­πο­λι­τῶν αὐ­τῶν τῶν ἐ­παρ­χι­ῶν προ­έ­βα­λαν σχετικό αἴτημα; Μιά τέτοια ἐξαίρεση ὅμως —ἄν τελικά ἴσχυε— θά ἔπληττε τή διοικητική ἑνότητα τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας τῆς Ἑλ­λά­δος. Ἔτσι ἀκολουθήθηκε ἡ ὁδός νά ­ζη­τεῖ­ται ἡ ἄ­δει­α τοῦ Οἰ­κου­με­νι­κοῦ Πα­τρι­αρ­χεί­ου προ­κει­μέ­νου νά πα­ρε­κάμ­πτε­το ὁ Ε’ Ὅ­ρος τῆς Πρά­ξε­ως (πράγ­μα τό ὁ­ποῖ­ο ἴ­σχυ­σε σέ τρεῖς πε­ρι­πτώ­σεις). Ὡ­στό­σο, εἶ­ναι ὁ­λο­φά­νε­ρο ὅ­τι αὐ­τό ἀν­τι­βαί­νει στή βα­ρύ­τη­τα ἡ ὁ­ποί­α προσ­δό­θη­κε στό ἐν λό­γω κεί­με­νο καί γι­ά τήν τή­ρη­ση ἤ μή ἄλ­λης δι­α­τά­ξε­ως τοῦ ἴ­δι­ου Ὅ­ρου ἀ­πει­λή­θη­κε νά προ­κλη­θεῖ σχί­σμα, πρός ἀ­πο­σό­βη­ση τοῦ ὁ­ποί­ου ἡ Ἐκ­κλη­σί­α μας μέ ὁ­μό­φω­νη ἀ­πό­φα­ση τῆς Ἱεραρχίας τό 2004 ἀ­πε­δέ­χθη τήν πι­στή τή­ρη­ση τῶν Ὅ­ρων τῆς ἐν λό­γω Πρά­ξε­ως.

4. Εἶ­ναι ἀ­λή­θει­α ὅ­τι καί στό πα­ρελ­θόν ἡ Ἐκ­κλη­σί­α μας κα­τέ­φυ­γε στήν ἀ­νά­δει­ξη βο­η­θῶν ἐ­πι­σκό­πων εἴ­τε γι­ά τήν Ἱ­ε­ρά Ἀρ­χι­ε­πι­σκο­πή Ἀ­θη­νῶν (λό­γω τῆς ἐ­κτά­σε­ως καί τοῦ πο­λυ­πλη­θοῦς ποι­μνί­ου της, προ­τοῦ μά­λι­στα νά ἱ­δρυ­θοῦν οἱ πε­ρι­φε­ρει­α­κές προ­α­στι­α­κές Μη­τρο­πό­λεις) εἴ­τε γι­ά ἐ­παρ­χι­α­κές Μη­τρο­πό­λεις. Τά πράγ­μα­τα, ὡ­στό­σο, ἔ­δει­ξαν ὅ­τι σέ πολ­λές πε­ρι­πτώ­σεις ἡ συ­νύ­παρ­ξη Μη­τρο­πο­λί­του καί βο­η­θοῦ Ἐ­πι­σκό­που δέν λει­τούρ­γη­σε ἐ­πι­τυ­χῶς. Πε­ριτ­τεύ­ει νά ἀ­να­φέ­ρου­με πε­ρι­πτώ­σεις εἴ­τε ἀ­πό τό πα­ρελ­θόν εἴ­τε ἀ­πό τά τε­λευ­ταῖ­α χρό­νι­α.

5. Ἡ Ἐκ­κλη­σί­α μας μέ βά­ση τόν Κα­τα­στα­τι­κό της Νό­μο (590/1977) ἔ­χει τή δυ­να­τό­τη­τα νά ψη­φί­ζει Κα­νο­νι­σμούς, οἱ ὁ­ποῖ­οι ρυθ­μί­ζουν πλῆ­θο­ς δι­οι­κη­τι­κῶν θε­μά­των. Δι­ε­ρω­τῶ­μαι: Γι­ά τό ζή­τη­μα τῆς ἐ­κλο­γῆς βο­η­θῶν ἐ­πι­σκό­πων, τῶν προ­ϋ­πο­θέ­σε­ων, τῶν κα­θη­κόν­των, τῆς μελ­λον­τι­κῆς τύ­χης τους καί κά­θε ἄλ­λης ἀ­πα­ραί­τη­της σχε­τι­κῆς ρύθ­μι­σης, δέν θά ἔ­πρε­πε νά ἔ­χει ψη­φί­σει ἕ­να Κα­νο­νι­σμό τόν ὁ­ποῖ­ο καί νά ἀ­κο­λου­θεῖ πι­στά;

6. Ἡ ἐ­πι­λο­γή βο­η­θῶν ἐ­πι­σκό­πων ἐν πολ­λοῖς ἀ­κο­λου­θεῖ τόν τρό­πο ἐ­κλο­γῆς τῶν Μη­τρο­πο­λι­τῶν. Τό τρι­πρό­σω­πο ὅ­μως τό προ­τεί­νει ὁ οἰ­κεῖ­ος Ἱ­ε­ράρ­χης, ὁ ὁ­ποῖ­ος ἀ­π᾽ ἀρ­χῆς ἔ­χει κα­τα­στή­σει σα­φές ποι­όν ἐ­πι­θυ­μεῖ γι­ά βο­η­θό ἐ­πί­σκο­πό του. Θε­μι­τή κατ᾽ ἀρ­χήν ἡ ἐ­πι­θυ­μί­α του ὁ βο­η­θός ἐ­πί­σκο­πός του νά εἶ­ναι πρό­σω­πο τῆς ἀποδοχῆς του. Ἐ­δῶ ὅ­μως δέν πρό­κει­ται ἁ­πλῶς γι­ά ἐ­πι­λο­γή συ­νερ­γά­του ἀλ­λά γι­ά ἐ­κλο­γή ἐ­πι­σκό­που τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας (ἔ­στω καί «_πάλαι ποτέ διαλαμψάσης_» ἐ­πι­σκοπῆς), κα­νο­νι­κό δι­καί­ω­μα καί εὐ­θύ­νη ἐκ τῶν θε­με­λι­ωδ­εστέ­ρων τῶν ἐ­πι­σκό­πων πού συγ­κρο­τοῦν τήν τοπική σύ­νο­δο καί ψη­φί­ζουν γι­ά τήν ἀ­νά­δει­ξη συ­νε­πι­σκό­πων τους ἐ­λεύ­θε­ρα καί ὑ­πεύ­θυ­να.

Ἄς μήν πα­ρα­βλέ­που­με ἀ­κό­μη τόν κίν­δυ­νο ὁ ἐν λό­γω τρό­πος ἐπιλογῆς νά εἰ­σά­γει καί στήν Ἐκ­κλη­σί­α ἕ­ναν ἰ­δι­ό­τυ­πο νε­πο­τι­σμό καί νά προ­κα­λεῖ τόν φθό­νο καί ἀν­τι­ζη­λί­ες με­τα­ξύ τῶν ἄλ­λων κλη­ρι­κῶν μι­ᾶς Μη­τρο­πό­λε­ως, ὅ­ταν ὁ προ­τει­νό­με­νος δεί­χνει νά εἶ­ναι (ἤ εἶ­ναι ὄν­τως) ὁ εὐ­νο­ού­με­νος τοῦ Μη­τρο­πο­λί­του.

7. Ἀ­νοί­γον­τας τά Δί­πτυ­χα τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας τῆς Ἑλ­λά­δος τοῦ τρέ­χον­τος ἔ­τους (σελ. 348), δι­α­πι­στώ­νου­με ὅ­τι αὐ­τή τή στιγ­μή ἡ Ἐκ­κλη­σί­α μας δι­α­θέ­τει εἰ­κο­σι­τρεῖς (Ναί, 23!) βο­η­θούς ἐ­πι­σκό­πους καί ὀ­κτώ τι­του­λα­ρί­ους Μη­τρο­πο­λί­τες! Ἄν τώ­ρα σ᾽ αὐ­τούς προ­σθέ­σου­με καί τούς ἐ­ξω­κλι­μα­τι­κούς, οἱ ὁ­ποῖ­οι συνήθως δι­α­μέ­νουν καί δρα­στη­ρι­ο­ποι­οῦν­ται στόν ἑλ­λα­δι­κό χῶ­ρο (μέ ὅ­λα τά συμ­πα­ρο­μαρ­τοῦν­τα…), ὁ­δη­γού­μα­στε σέ ἕ­να πρω­το­φα­νῆ γι­ά τήν Ἐκ­κλη­σί­α μας ἐ­πι­σκο­πι­κό …πλη­θω­ρι­σμό, πού πο­λύ ἀμ­φι­βάλ­λω ἄν οἰ­κο­δο­μεῖ τήν Ἐκ­κλη­σί­α καί ἄν συ­νερ­γεῖ στή δι­α­φύ­λα­ξη τοῦ κύ­ρους τοῦ ἐ­πι­σκο­πι­κοῦ λει­τουρ­γή­μα­τος.

Θά συ­νε­χί­σου­με, λοι­πόν, στόν ἴ­δι­ο δρό­μο καί κα­τά τήν προ­σε­χῆ Ἱ­ε­ραρ­χί­α; Ἡ εὐ­θύ­νη μας εἶ­ναι πο­λύ με­γά­λη: Ἀ­πό τοῦ Ἀρ­χι­ε­πι­σκό­που καί προ­έ­δρου μας μέ­χρι καί τοῦ νε­ω­τέ­ρου ἀ­δελ­φοῦ Μη­τρο­πο­λί­του.

Μητροπολίτης Νέας Σμύρνης Συμεών

Σχετικά η ΕΟΔ είχε αναφέρει

Διαβάστε επίσης