Έγγραφο της Εκκλησίας που διέρρευσε: Ο Ποροσένκο και οι ουκρανικές υπηρεσίες ασφαλείας άσκησαν πιέσεις στην Ενωτική Σύνοδο του 2018

Ένα έγγραφο που αφηγείται στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο τα γεγονότα των ημερών πριν από την Ενωτική Σύνοδο των Ορθοδόξων Εκκλησιών της Ουκρανίας, καθώς και όσα συνέβησαν κατά τη διάρκειά της, διέρρευσε στην Ένωση Ορθοδόξων Δημοσιογράφων Αμερικής (UOJ-America).

Έρευνα της UOJ-America κατέληξε στο συμπέρασμα ότι συντάκτης του εγγράφου ήταν ο Μητροπολίτης Αγκύρας Γρηγόριος, ο οποίος την εποχή της Συνόδου, το 2018, ήταν διάκονος της Πατριαρχικής Αυλής στο Φανάρι. Σε όλο το άρθρο θα αναφέρεται με τον σημερινό του τίτλο. Τα μεταδεδομένα του εγγράφου δείχνουν ότι ο Γρηγόριος εργάστηκε πάνω σε αυτό από τις 28 Δεκεμβρίου 2018 έως τις 8 Ιανουαρίου 2019. Μέχρι τη δημοσίευση του άρθρου, ο Σεβασμιώτατος δεν είχε απαντήσει σε αίτημα της UOJ-America για σχόλιο.

Το χρονικό, έκτασης άνω των 20 σελίδων, ρίχνει περισσότερο φως σε πρόσφατες δηλώσεις σχετικά με την έντονη πολιτική πίεση που ασκήθηκε στο Οικουμενικό Πατριαρχείο για την ίδρυση της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας (ΟΕΟ) από κληρικούς δύο σχισματικών ομάδων της χώρας: της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας – Πατριαρχείο Κιέβου (ΟΟΕ-ΠΚ) και της Ουκρανικής Αυτοκέφαλης Ορθόδοξης Εκκλησίας (ΟΑΟΕ). Η Σύνοδος κατέληξε στην εκλογή του Μητροπολίτη Επιφανίου, κατά κόσμον Σερχίι Ντουμένκο, ως προκαθημένου της ΟΕΟ.

Σχετικό θέμα: Ελβετός Γέροντας: Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος δέχθηκε «έντονες» πιέσεις από τις ΗΠΑ για την Ουκρανία.

Ο Μητροπολίτης Γρηγόριος αφηγείται ότι ο τότε πρόεδρος της Ουκρανίας, Πέτρο Ποροσένκο, και οι επικεφαλής της Υπηρεσίας Ασφαλείας της Ουκρανίας (SBU) είχαν την αντιπροσωπεία υπό εικοσιτετράωρη παρακολούθηση και την υπέβαλλαν σε πολύωρες διαπραγματεύσεις. Κάποια στιγμή, σύμφωνα με την αφήγηση, έστειλαν αστυνομικούς για να κατασχέσουν τα διαβατήριά τους και να τους συνοδεύσουν στο Προεδρικό Μέγαρο. Σε όλη αυτή τη διάρκεια, ο Μητροπολίτης Γρηγόριος επιδίωκε να διαβεβαιώσει τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο για την αταλάντευτη αφοσίωσή του, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως σθεναρό υπερασπιστή των «δικαιωμάτων της Μητρός Εκκλησίας», ακόμη και όταν άλλοι δίσταζαν.

Η παρουσία του Ποροσένκο

Ο Μητροπολίτης Γρηγόριος αρχίζει την αναφορά του εξηγώντας ότι υπάκουσε στην εντολή του Οικουμενικού Πατριάρχη να μεταβεί στο Κίεβο και να βοηθήσει τον Μητροπολίτη Γαλλίας Εμμανουήλ στη γραμματειακή εργασία που αφορούσε τη Σύνοδο. Έφτασε στην πόλη στις 10 Δεκεμβρίου 2018 και συμμετείχε σε προκαταρκτικές συναντήσεις. Σε μία από αυτές, ο Ποροσένκο διαβεβαίωσε τον Μητροπολίτη Εμμανουήλ και τον Γρηγόριο ότι προχωρούσαν «ολοταχώς» προς τη Σύνοδο. Κατόπιν, ο Μητροπολίτης Εμμανουήλ παρέδωσε στον Ποροσένκο το σχέδιο του Καταστατικού Χάρτη της μελλοντικής ΟΕΟ, ώστε να το «διαβιβάσει σε όλα τα μέρη για να το μελετήσουν χωριστά».

Ο Γρηγόριος περιγράφει ότι στις 12 Δεκεμβρίου εργάστηκαν πάνω στον ίδιο Καταστατικό Χάρτη της ΟΕΟ, από τις 9 το πρωί έως τις 7 το απόγευμα, μαζί με «εκπροσώπους όλων των πλευρών». Στις εργασίες συμμετείχε ο Ροστισλάβ Παβλένκο, ο οποίος είχε πρόσφατα μετακινηθεί από τη θέση του αναπληρωτή επικεφαλής της Προεδρικής Διοίκησης της Ουκρανίας σε εκείνη του διευθυντή του Εθνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών. Στις 22 Ιανουαρίου 2019, ο πρόεδρος Ποροσένκο του απένειμε το Παράσημο της Ελευθερίας για τη συμβολή του στην εξασφάλιση του Τόμου Αυτοκεφαλίας της ΟΕΟ.

Στις εργασίες της 12ης Δεκεμβρίου συμμετείχε επίσης ο Αντρίι Γιούρας, τον οποίο ο Μητροπολίτης Γρηγόριος περιγράφει ως «αρμόδιο επί των θρησκευτικών υποθέσεων». Από το 2021, ο Γιούρας υπηρετεί ως πρέσβης της Ουκρανίας στο Βατικανό.

Ο Γρηγόριος επιμένει ότι, στις συνομιλίες με τους παραπάνω πολιτικούς παράγοντες και με εκπροσώπους όλων των εμπλεκόμενων εκκλησιαστικών ομάδων, η αντιπροσωπεία «χρησιμοποίησε κάθε μέσο για την υπεράσπιση των παλαιόθεν προνομίων της Αγίας Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας», κατά την επεξεργασία του τελικού κειμένου για την Ενωτική Σύνοδο.

Σε μεταγενέστερη συνάντηση με τον Παβλένκο, τον Γιούρας και τον Μητροπολίτη Ευστράτιο του Πατριαρχείου Κιέβου, οι εκπρόσωποι της Κωνσταντινούπολης άκουσαν το αίτημα να αναλάβει ο Φιλάρετος Ντενισένκο την προεδρία της Ιεράς Συνόδου και να γίνει Έξαρχος σε όλη την Ουκρανία, με όλα τα δικαιώματα προκαθημένου: σύγκληση Συνόδου, εκλογή επισκόπων, καθαιρέσεις κ.λπ. Ο Μητροπολίτης Εμμανουήλ απάντησε ότι κάτι τέτοιο ήταν αδύνατο, «διότι θα αποτελούσε πράξη πρωτοφανή στην εκκλησιολογία της Ορθόδοξης Εκκλησίας και θα μας καθιστούσε περίγελο σε όλη την Ορθοδοξία».

Ο ιεράρχης του Πατριαρχείου Κιέβου απείλησε ότι, χωρίς αυτή τη διαβεβαίωση, δεν θα πραγματοποιούνταν Σύνοδος. Τον υποστήριξαν οι κρατικοί αξιωματούχοι, οι οποίοι, όπως σημειώνει ο Γρηγόριος, έως τότε είχαν συμφωνήσει ότι θα έπειθαν τον ηλικιωμένο Φιλάρετο να εγκαταλείψει τη διεκδίκηση εξουσιών. Ο Μητροπολίτης Γρηγόριος παραθέτει στη συνέχεια τα λόγια του Μητροπολίτη Εμμανουήλ: «Ας ολοκληρώσουμε τη Σύνοδο και μετά κάντε όπως ξέρετε».

Συνεχίζει αναφέροντας ότι η αντιπροσωπεία επέστρεψε απογοητευμένη στον ξενώνα, όπου υποδέχθηκε τον Μητροπολίτη Αδριανουπόλεως Αμφιλόχιο. Εκείνος τους ενθάρρυνε να μην υποχωρήσουν στις απαιτήσεις του Φιλαρέτου. Ο Μητροπολίτης Εμμανουήλ μίλησε τηλεφωνικά με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο και έλαβε την εντολή να εξηγήσει την κατάσταση στον Ποροσένκο, ο οποίος βρισκόταν στις Βρυξέλλες.

Το βράδυ της 13ης Δεκεμβρίου, ο Ποροσένκο κάλεσε τον Μητροπολίτη Εμμανουήλ στο Προεδρικό Μέγαρο για διαβουλεύσεις σχετικά με τις απαιτήσεις του Φιλαρέτου. Η συνάντηση διήρκεσε περίπου έως τις 2 τα ξημερώματα. Ο Μητροπολίτης Εμμανουήλ επέστρεψε απαισιόδοξος και είπε:

«Δυστυχώς, θα αποτύχουμε… Μπαίνοντας στο γραφείο, είδα, εκτός από τον Πρόεδρο, τον Σεβασμιώτατο Φιλάρετο και τον επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών. Κατά τη συζήτηση, ο ηλικιωμένος Φιλάρετος ήταν ανυποχώρητος και άκαμπτος και αρνήθηκε οποιονδήποτε περιορισμό των απαιτήσεών του. Είχε, επίσης, τη σιωπηρή υποστήριξη του Προέδρου. Δεν καταλήξαμε πουθενά».

Η αντιπροσωπεία αποφάσισε τότε να συνεχίσει να επικοινωνεί μεταξύ της αποκλειστικά με γραπτά σημειώματα, λόγω της «διαρκούς παρακολούθησης των πάντων μέσα στο κτίριο». Αποφασίστηκε να προταθεί στον Οικουμενικό Πατριάρχη η αναχώρησή τους από την Ουκρανία. Διαφορετικά, εκτιμούσαν ότι ο Ποροσένκο, ο Φιλάρετος και οι υπόλοιποι δεν θα αντιλαμβάνονταν τη σοβαρότητα της διαφωνίας.

Όταν ο Παβλένκο πληροφορήθηκε την πρόθεσή τους να φύγουν, ειδοποίησε «τρομοκρατημένος» τον Ποροσένκο. Στη συνέχεια ζητήθηκε από τον Μητροπολίτη Εμμανουήλ να περάσει από το Προεδρικό Μέγαρο. Λίγες ώρες αργότερα έφτασαν αστυνομικοί για να μεταφέρουν και άλλα μέλη της αντιπροσωπείας εκεί. Στο γραφείο του Ποροσένκο βρίσκονταν ο επικεφαλής των ουκρανικών μυστικών υπηρεσιών και ο εμφανώς ταραγμένος Μητροπολίτης Εμμανουήλ, ο οποίος ενημέρωσε τους συνεργάτες του ότι τους απαγορευόταν να εγκαταλείψουν τη χώρα.

Σύμφωνα με την αφήγηση, ακολούθησε μια τεταμένη τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ του Ποροσένκο και του Πατριάρχη Βαρθολομαίου. Κατά τη διάρκειά της, ο Ποροσένκο συμφώνησε να εξασφαλίσει αμέσως την υπογραφή του Φιλαρέτου σε έγγραφο με το οποίο εκείνος θα παραιτούνταν από τη διεκδίκηση ειδικών εξουσιών.

Μέσα σε μία ώρα, ο Ποροσένκο επέστρεψε με την υπογραφή του Φιλαρέτου.

Ωστόσο, η πίεση δεν σταμάτησε εκεί. Μετά την αποχώρησή τους από το Προεδρικό Μέγαρο, ο Μητροπολίτης Εμμανουήλ πρότεινε να πάνε σε εστιατόριο για να συζητήσουν τις επόμενες κινήσεις τους.

«Το αξιοσημείωτο είναι ότι, καθ’ όλη τη διάρκεια του “γεύματος”, περισσότεροι από δέκα μυστικοί πράκτορες κινούνταν γύρω μας, χωρίς να καταβάλλουν ιδιαίτερη προσπάθεια να κρύψουν την ιδιότητά τους», γράφει ο Μητροπολίτης Γρηγόριος.

Στις 15 Δεκεμβρίου, την ημέρα της Συνόδου, ο Φιλάρετος αρνήθηκε να υπογράψει τα έγγραφα που ήταν απαραίτητα για να προχωρήσει η διαδικασία. Αρκετά πολιτικά πρόσωπα πήγαν να του μιλήσουν: ο πρώην πρόεδρος Βίκτορ Γιούσενκο, ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου και, για άλλη μία φορά, ο Ποροσένκο. Ύστερα από αρχική αντίσταση, ο Φιλάρετος τελικά υποχώρησε.

Ο Πέτρο Ποροσένκο (αριστερά) με τον Μητροπολίτη Εμμανουήλ (δεξιά) στην Ενωτική Σύνοδο. Φωτογραφία: UNIAN.

Παρά τις προσπάθειες της αντιπροσωπείας της Κωνσταντινούπολης, ο ρόλος του Ποροσένκο, τόσο στην οργάνωση της Συνόδου όσο, σε ορισμένες στιγμές, και στη διεύθυνση των εργασιών της, είναι συχνά εμφανής. Περίμενε έξω από τον Καθεδρικό Ναό της Αγίας Σοφίας, συνόδευσε την αντιπροσωπεία στο εσωτερικό και πήρε τον λόγο μετά την έναρξη της Συνόδου από τον Μητροπολίτη Εμμανουήλ. Του προτάθηκε να δεχθεί υποψηφιότητα για τη θέση του προκαθημένου, την οποία απέρριψε, εθεάθη να «αποκαθιστά την τάξη» και, μετά τη Σύνοδο, παρουσίασε τον νέο «Μητροπολίτη Κιέβου». Ο Μητροπολίτης Γρηγόριος γράφει:

«Ο Μητροπολίτης Φιλάρετος πήρε τον λόγο και είπε: “Είναι δυνατόν να μας στερούν το δικαίωμα της εκλογής; Όλοι εδώ έχουν όνομα και τίτλο. Εγώ δεν έχω. Γιατί; Επιπλέον, εμείς ως παράταξη έχουμε επιλέξει τον δικό μας υποψήφιο. Ας ψηφίσουμε φανερά”. Η παρέμβασή του τάραξε για λίγο τα νερά. Πράγματι, ένας άνδρας με στρατιωτική στολή πλησίασε τον Πρόεδρο και απαίτησε την υποψηφιότητα του Φιλαρέτου, αλλά ο Πρόεδρος αποκατέστησε την τάξη».

Για την ολοκλήρωση της Συνόδου, ο Μητροπολίτης Γρηγόριος αναφέρει ακόμη:

«Καθώς οι καμπάνες ηχούσαν χαρμόσυνα σε όλο το Κίεβο, όλοι βγήκαν στην πλατεία, όπου η Αυτού Εξοχότητα ο Πρόεδρος παρουσίασε τον Προκαθήμενο, εν μέσω επευφημιών, στους χιλιάδες πιστούς που περίμεναν υπομονετικά μέσα στο κρύο από το πρωί για τα αποτελέσματα».

Αργότερα την ίδια ημέρα, ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου απένειμε τιμητικές διακρίσεις στους Εξάρχους της Κωνσταντινούπολης. Εκείνοι αναχώρησαν από την Ουκρανία στις 16 Δεκεμβρίου 2018.

Ερωτήματα για τη συμμετοχή του Ποροσένκο στις εργασίες της Συνόδου είχαν διατυπωθεί ήδη από τότε που δημοσιεύθηκαν φωτογραφίες στις οποίες εμφανιζόταν καθισμένος στη δεύτερη τιμητική θέση, στα δεξιά του Μητροπολίτη Εμμανουήλ. Το έγγραφο φωτίζει τον ακριβή χαρακτήρα αυτής της συμμετοχής.

Παρεμπιπτόντως, ο Μητροπολίτης Γρηγόριος καταγράφει και μια συνάντηση της αντιπροσωπείας με τον πρέσβη της Τουρκίας στην Ουκρανία, Γιονέτ Τζαν Τεζέλ. Ο πρέσβης ρώτησε εάν η παρουσία του Ποροσένκο περιόριζε τα δικαιώματα του Οικουμενικού Πατριαρχείου, υπό το πρίσμα της αρχής της «ακώλυτης άσκησης των θρησκευτικών καθηκόντων χωρίς κρατική παρέμβαση».

«Απαντήσαμε ότι η παρουσία του Προέδρου δεν έδινε λόγο να θεωρηθεί πως περιορίζονται τα δικαιώματα του Θρόνου, καθώς η παρουσία του εκλαμβανόταν ως ενωτική για τις τάσεις που υπήρχαν στο εκκλησιαστικό σώμα», γράφει ο Γρηγόριος.

Ωστόσο, στην ομιλία με την οποία παρουσίασε τον Μητροπολίτη Επιφάνιο ως νεοεκλεγέντα προκαθήμενο της ΟΕΟ, ο Ποροσένκο χαρακτήρισε το γεγονός τόσο πνευματικό όσο και πολιτικό.

«Επιτέλους αποκτούμε πνευματική ανεξαρτησία, η οποία μπορεί να συγκριθεί με την απόκτηση της πολιτικής ανεξαρτησίας», είπε, αφού ανέφερε ότι ο προκάτοχός του, Βίκτορ Γιούσενκο, ήταν εκείνος που είχε αρχίσει τον διάλογο με την Κωνσταντινούπολη.

Ο Ποροσένκο (αριστερά) μιλά κατά την παρουσίαση του Μητροπολίτη Επιφανίου (δεξιά) ως επικεφαλής της νεοσύστατης ΟΕΟ. Φωτογραφία: news.cgtn.com.

Ο δημοσιογράφος Κονσταντίν Σκόρκιν εξέφρασε την ακόλουθη άποψη στην κάλυψη του γεγονότος:

«Όσο κι αν μπορεί να επικαλείται την ιστορική δικαιοσύνη, η Εκκλησία φέρει το στίγμα της σύνδεσής της με την προεκλογική εκστρατεία του προέδρου Πέτρο Ποροσένκο… Στην ιστορική συνεδρίαση της Συνόδου, ο Ποροσένκο είχε προνομιακή θέση και εκφώνησε δυναμικές ομιλίες για την απομάκρυνση από τη Μόσχα, χωρίς, παρεμπιπτόντως, να αναφέρει καθόλου τον Ιησού, όπως επισήμανε ο Ορθόδοξος συγγραφέας Σεργκέι Τσάπνιν. Ο Ποροσένκο ήταν το κεντρικό πρόσωπο της ημέρας. Ένας ανυποψίαστος παρατηρητής θα μπορούσε να πιστέψει ότι εκείνος εκλεγόταν επικεφαλής της Εκκλησίας».

«Επομένως, η νέα Εκκλησία είναι πλήρως πολιτικά εξαρτημένη από τον πρόεδρο της Ουκρανίας από την πρώτη ημέρα της ύπαρξής της», έγραψε ο Τσάπνιν στο δικό του κείμενο.

Στοιχεία για το έγγραφο

Ο επίσημος τίτλος του εγγράφου που υποβλήθηκε στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο είναι: «Χρονικό της εβδομάδας της Κληρικολαϊκής Συνόδου στο Κίεβο για την εκλογή του πρώτου Προκαθημένου της Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Ουκρανίας, την οποία δημιούργησε κενωτικώς η Μήτηρ Εκκλησία». Τα γεγονότα αυτά ακολούθησαν την υπογραφή, στις 3 Νοεμβρίου 2018, της συμφωνίας «Περί συνεργασίας και αλληλεπίδρασης μεταξύ της Ουκρανίας και του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως» από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο και τον πρόεδρο της Ουκρανίας Πέτρο Ποροσένκο.

Στις 3 Νοεμβρίου 2018, ο πρόεδρος Πέτρο Ποροσένκο (αριστερά) και ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος (δεξιά) υπέγραψαν συμφωνία για την έναρξη της διαδικασίας δημιουργίας νέας αυτοκέφαλης εκκλησίας στην Ουκρανία. Φωτογραφία: Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία των ΗΠΑ.

Παρότι το χρονικό δεν είναι γραμμένο εξ ολοκλήρου στην καθαρεύουσα, μεγάλο μέρος του εγγράφου ακολουθεί τη δομή, το ύφος και τον επίσημο τόνο που αναμένονται σε μια ελληνική εκκλησιαστική αναφορά προς Πατριάρχη.

Οι κατονομαζόμενοι ιεράρχες της αντιπροσωπείας της Κωνσταντινούπολης, η οποία εστάλη στο Κίεβο για τη διεξαγωγή της Συνόδου, ήταν ο Μητροπολίτης Γαλλίας Εμμανουήλ (σήμερα Χαλκηδόνος), ο Μητροπολίτης Αδριανουπόλεως Αμφιλόχιος, ο Αρχιεπίσκοπος Δανιήλ της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας των ΗΠΑ και ο Μητροπολίτης Έντμοντον Ιλαρίων. Στις 5 Ιανουαρίου 2019, το ουκρανικό κράτος απένειμε στον Αρχιεπίσκοπο Δανιήλ το Παράσημο του Πρίγκιπα Γιαροσλάβ του Σοφού, Ε΄ Τάξεως, για το έργο του στη Σύνοδο.

Ο Μητροπολίτης Εμμανουήλ ήταν επικεφαλής της αντιπροσωπείας και είχε αναλάβει να προεδρεύσει στη Σύνοδο. Ενδέχεται να παρευρίσκονταν και άλλοι επίσκοποι και ιερείς, αλλά, σύμφωνα με το άρθρο, το Οικουμενικό Πατριαρχείο δεν δημοσίευσε ποτέ επίσημο κατάλογο.

Δημοσιεύματα για Θεία Λειτουργία που τελέστηκε στο Κίεβο στις 13 Δεκεμβρίου 2018 δείχνουν τον τότε διάκονο Γρηγόριο να συλλειτουργεί με τον Μητροπολίτη Εμμανουήλ και άλλους. Έτσι, ο φερόμενος ως συντάκτης του εγγράφου εμφανίζεται στο επίκεντρο των γεγονότων που αφηγείται στον Πατριάρχη Βαρθολομαίο. Στην ίδια Λειτουργία αναφέρεται εκτενώς και ο Γρηγόριος μέσα στο έγγραφο.

Ο τότε διάκονος Γρηγόριος, σήμερα Μητροπολίτης Αγκύρας Γρηγόριος, εικονίζεται αριστερά να συμμετέχει στη Λειτουργία της 13ης Δεκεμβρίου 2018 στο Κίεβο. Φωτογραφία: UNIAN.

Το έγγραφο που παραθέτει η UOJ, μπορείτε να το αντλήσετε απευθείας απο την Αμερικανική σελίδα εδώ:

https://uoj.news/news/leaked-church-document-poroshenko-ukrainian-security-services-pressured-2018-unification-council/

Το ιστορικό της Συνόδου

Η Ενωτική Σύνοδος πραγματοποιήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2018, με διακηρυγμένο σκοπό την ένωση των διαφόρων ορθόδοξων εκκλησιαστικών σχηματισμών της Ουκρανίας σε μία εκκλησιαστική δικαιοδοσία. Αυτοί ήταν η κανονική Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία (ΟΟΕ), την οποία, κατά το άρθρο, όλες οι κατά τόπους Ορθόδοξες Εκκλησίες αναγνώριζαν τότε ως τη μόνη νόμιμη εκκλησιαστική δικαιοδοσία στη χώρα, και δύο σχισματικές ομάδες: η Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία – Πατριαρχείο Κιέβου (ΟΟΕ-ΠΚ) και η Ουκρανική Αυτοκέφαλη Ορθόδοξη Εκκλησία (ΟΑΟΕ). Το άρθρο σημειώνει ότι οι δύο τελευταίες αναγνωρίζονταν καθολικά ως σχισματικές ομάδες εκτός της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Επιπλέον, στις 13 Νοεμβρίου 2018, η Ιερά Σύνοδος της ΟΟΕ είχε χαρακτηρίσει την ανακοίνωση του Οικουμενικού Πατριαρχείου της 11ης Οκτωβρίου «άκυρη» και, από κανονικής πλευράς, «στερούμενη ισχύος». Ένα σημείο της δήλωσης της ΟΟΕ ανέφερε:

«Η Σύνοδος των Επισκόπων διαπιστώνει ότι η διαδικασία χορήγησης του λεγόμενου Τόμου Αυτοκεφαλίας είναι τεχνητή, επιβάλλεται απ’ έξω, δεν ανταποκρίνεται σε εσωτερική εκκλησιαστική ανάγκη, δεν θα φέρει πραγματική εκκλησιαστική ενότητα και θα βαθύνει τη διαίρεση και θα ενισχύσει τις συγκρούσεις μεταξύ των ανθρώπων της Ουκρανίας. Υπό αυτές τις συνθήκες, θεωρούμε αδύνατη τη συμμετοχή της ιεραρχίας, του κλήρου και των λαϊκών της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας σε αυτές τις διαδικασίες».

Μόνο δύο από τους περισσότερους από εκατό επισκόπους της κανονικής ΟΟΕ αρνήθηκαν να υπογράψουν τη δήλωση αυτή και συμμετείχαν στην Ενωτική Σύνοδο.

Αποτέλεσμα της Συνόδου ήταν η ίδρυση της νέας Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας (ΟΕΟ), με επικεφαλής τον Μητροπολίτη Επιφάνιο, κατά κόσμον Σερχίι Ντουμένκο. Στις 5 Ιανουαρίου 2019, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος χορήγησε Τόμο Αυτοκεφαλίας στη νεοσύστατη ΟΕΟ. Κατά την ορθόδοξη εκκλησιολογία, η πράξη αυτή δίνει σε μια τοπική Εκκλησία το δικαίωμα να αυτοδιοικείται χωρίς εξωτερικό διοικητικό έλεγχο.

Ο αυτοανακηρυχθείς Πατριάρχης Φιλάρετος Ντενισένκο, ο οποίος είχε ιδρύσει το Πατριαρχείο Κιέβου αποσχιζόμενος από την ΟΟΕ τη δεκαετία του 1990, υπήρξε κεντρικό πρόσωπο της Συνόδου. Συχνά έθετε εμπόδια στην αντιπροσωπεία της Κωνσταντινούπολης, η οποία δεν επιθυμούσε την εκλογή του ως προκαθημένου της νέας εκκλησιαστικής δομής και του υπενθύμιζε ότι ήταν σχισματικός και, εάν δεν υποχωρούσε, θα πέθαινε εκτός Εκκλησίας.

Αντί για εκείνον εξελέγη ο προστατευόμενός του. Ο Φιλάρετος έδωσε την ευλογία του και αρχικά εντάχθηκε στην ΟΕΟ μετά τη χορήγηση της αυτοκεφαλίας. Σύντομα, όμως, επανενεργοποίησε το Πατριαρχείο Κιέβου, στο οποίο παρέμεινε έως τον θάνατό του, στις 20 Μαρτίου 2026.

Η σύγχυση εντείνεται από το γεγονός ότι η ΟΕΟ είναι επισήμως καταχωρισμένη στο ουκρανικό κράτος ως «Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία (Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας)». Η ΟΟΕ, η οποία δεν πρέπει να συγχέεται με την ΟΕΟ, παραμένει, σύμφωνα με το άρθρο, η μεγαλύτερη θρησκευτική κοινότητα στην Ουκρανία σήμερα.

Από την πλευρά της, η ΟΟΕ δήλωσε μετά την ολοκλήρωση της Συνόδου:

«Για την Εκκλησία μας, ουσιαστικά τίποτε δεν έχει αλλάξει, καθώς οι σχισματικοί παρέμειναν στο σχίσμα, ενώ η Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία παραμένει η αληθινή Εκκλησία του Χριστού στην Ουκρανία. Κανείς στον κόσμο δεν αμφισβητεί την εγκυρότητα των χειροτονιών των επισκόπων και των ιερέων της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας ή τον χαριτόβρυτο χαρακτήρα των Μυστηρίων που τελούνται στην Εκκλησία μας, κάτι που δεν μπορεί να ειπωθεί για τη νεοσύστατη δομή».

Η UOJ-America θα συνεχίσει να καλύπτει την υπόθεση καθώς εξελίσσεται.