Κυθήρων Σεραφείμ: «Δεν αναγνωρίζω τον Επιφάνιο ως Μητροπολίτη Κιέβου»

Ο Μητροπολίτης Κυθήρων Σεραφείμ σε μια εφόλης της ύλης συνέντευξη, φωτο αρχείου

Ο Μητροπολίτης Κυθήρων και Αντικυθήρων Σεραφείμ τοποθετήθηκε δημόσια για το ουκρανικό εκκλησιαστικό ζήτημα, εξηγώντας γιατί δεν αναγνωρίζει τον Επιφάνιο Ντουμένκο ως κανονικό προκαθήμενο. Ο ιεράρχης παραχώρησε συνέντευξη στον Ιωσήφ Παπαδόπουλο, στην οποία αναφέρθηκε εκτενώς στη διαδικασία που ακολουθήθηκε στην Ιεραρχία του 2019.

Σε συνέντευξή του στον Ιωσήφ Παπαδόπουλο, ο Μητροπολίτης Κυθήρων και Αντικυθήρων Σεραφείμ τοποθετείται εφ' όλης της ύλης για τα κρίσιμα ζητήματα που απασχόλησαν την Εκκλησία και την κοινωνία τα τελευταία έτη. Αναλύει τους λόγους της έντονης διαφωνίας του με το Ουκρανικό ζήτημα και καταγράφει τις αποφάσεις που έλαβε κατά την πανδημία, καθώς και τις δικαστικές τους προεκτάσεις.

Παράλληλα, εκφράζει τις θέσεις του για τις σχέσεις Κράτους και Εκκλησίας, τη δέσμευση της εκκλησιαστικής περιουσίας και τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών. Τέλος, φωτίζει την ιστορική διαδρομή της αρχιερατικής του πορείας και την πολυδιάστατη διακονία του στα Κύθηρα. Κλείνει με μια ξεχωριστή αναφορά στην πνευματική σημασία του εμβληματικού προσκυνήματος της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας.

Το Ουκρανικό ζήτημα και η εκκλησιαστική κανονικότητα

Στη συνέντευξή του στον Ιωσήφ Παπαδόπουλο, ο Μητροπολίτης Κυθήρων και Αντικυθήρων Σεραφείμ εξήγησε ότι η διαφωνία του για το Ουκρανικό εστιάζει στη διαδικασία που υιοθετήθηκε στην Ιεραρχία το 2019, καθώς και στην κανονικότητα της χειροτονίας του Επιφανίου. Ανατρέχοντας στην περίοδο 2018–2019, όταν συμμετείχε στην Ιερά Σύνοδο εν μέσω των έντονων συζητήσεων για το θέμα, σημείωσε ότι κατά τη συνεδρίαση της Ιεραρχίας διατυπώθηκαν απόψεις υπέρ και κατά. Εντούτοις, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν διενεργήθηκε ούτε μυστική ψηφοφορία ούτε ψηφοφορία δια ανατάσεως της χειρός. Ο κ. Σεραφείμ είχε επιμείνει πως οποιαδήποτε λήψη απόφασης απαιτούσε κανονική ψηφοφορία, απορρίπτοντας ως εκ τούτου την επίκληση απόφασης «διά βοής».

Παράλληλα, εξέφρασε τη δεύτερη ένστασή του σχετικά με το πρόσωπο του Επιφανίου, τον οποίο δήλωσε ρητά ότι δεν αναγνωρίζει ούτε αποδέχεται ως κανονικό: «Και αυτόν τον Επιφάνιο δεν τον αναγνωρίζω. Δεν μπορώ να αποδεχθώ ότι είναι ο κανονικός». Υποστήριξε ότι υφίσταται ουσιαστικό κανονικό πρόβλημα, καθώς ο Επιφάνιος χειροτονήθηκε από τον Φιλάρετο σε διάστημα κατά το οποίο ο τελευταίος τελούσε υπό καθαίρεση, επικαλούμενος και τη σχετική θέση του Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Αναστασίου για τις χειροτονίες. Ερωτηθείς εάν με τη στάση του αυτή ευθυγραμμίζεται με τον Πατριάρχη Μόσχας, απάντησε αρνητικά, διευκρινίζοντας ότι οι αντιρρήσεις του αφορούν αποκλειστικά τον τρόπο παραχώρησης της αυτοκεφαλίας και την κανονικότητα των αναγνωρισθέντων προσώπων.

Εκκλησιαστική πορεία και αρχιερατική διακονία

Ο κ. Σεραφείμ χειροτονήθηκε διάκονος το 1971 στην Καρδίτσα. Το 1974 μετατέθηκε στην Ιερά Μητρόπολη Ύδρας, Σπετσών και Αιγίνης, όπου υπηρέτησε επί 31 συναπτά έτη ως ιεροκήρυκας και Γενικός Αρχιερατικός Επίτροπος, μεταξύ άλλων καθηκόντων. Το 2005 εξελέγη Μητροπολίτης Κυθήρων και Αντικυθήρων. Περιγράφοντας τη διακονία του, δήλωσε ότι γνώμονας της πορείας του ήταν πάντοτε η συνείδησή του, τονίζοντας ότι ρόλος του επισκόπου δεν είναι η εισαγωγή καινοτομιών, αλλά η διαφύλαξη και συνέχιση της εκκλησιαστικής παράδοσης.

Η περίοδος της πανδημίας: Λειτουργίες, εμβολιασμός και δικαστική εξέλιξη

Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, ο ιεράρχης επέλεξε να συνεχίσει τις ιερουργίες, παρά τις σχετικές απαγορεύσεις. Όπως εξήγησε, κατά το πρώτο εξάμηνο τα Κύθηρα δεν κατέγραψαν κρούσματα, ενώ ο ίδιος βίωσε την κατάσταση ως σύγκρουση καθηκόντων μεταξύ των κρατικών εντολών και της εκκλησιαστικής του αποστολής. Θεωρώντας τα περιοριστικά μέτρα στους ναούς άδικα συγκριτικά με όσα ίσχυαν στα μέσα μαζικής μεταφοράς και στους χώρους συνάθροισης, συνέχισε να λειτουργεί στον Μητροπολιτικό Ναό κρατώντας τις θύρες ανοιχτές για τους πιστούς, αναλαμβάνοντας προσωπικά την ευθύνη.

Η στάση αυτή οδήγησε σε δικαστική εμπλοκή: κατόπιν καταγγελίας, η αστυνομία σχημάτισε δικογραφία και ο Μητροπολίτης δικάστηκε στον Πειραιά, όπου τελικά αθωώθηκε. Στη δίκη κατέθεσε ως μάρτυρας ο Μητροπολίτης Πειραιώς Σεραφείμ, ο οποίος υποστήριξε ότι ο ιεράρχης βρισκόταν πράγματι αντιμέτωπος με σύγκρουση καθηκόντων.

Διαφωνία εκδηλώθηκε και ως προς την ώρα τέλεσης της αναστάσιμης Θείας Λειτουργίας. Όταν προτάθηκε να πραγματοποιηθεί νωρίτερα από τα μεσάνυχτα, ο κ. Σεραφείμ αντέδρασε από κοινού με τον μακαριστό Μητροπολίτη Αιτωλοακαρνανίας Κοσμά. Και οι δύο απέστειλαν σχετικά υπομνήματα στην Ιερά Σύνοδο και κλήθηκαν να δώσουν εξηγήσεις, χωρίς ωστόσο να προχωρήσουν περαιτέρω οι σχετικές ανακρίσεις.

Σχετικά με τον εμβολιασμό, ο Μητροπολίτης ανέφερε ότι περίπου 25 κάτοικοι στα Κύθηρα που αρνήθηκαν να εμβολιαστούν υπέστησαν στέρηση μισθού, με τη Μητρόπολη να καταβάλλει προσπάθειες για την οικονομική τους στήριξη. Ο ίδιος επέλεξε επίσης να μην εμβολιαστεί, επικαλούμενος επιφυλάξεις για τη χρήση εμβρυϊκών κυτταρικών σειρών κατά την παραγωγή των εμβολίων. Τις αρχικές πληροφορίες για το θέμα είχε λάβει από θεολόγο στην Ιταλία, ενώ έκανε μνεία και στον σχετικό προβληματισμό εντός του καθολικού χώρου. Ξεκαθάρισε, πάντως, ότι η τοποθέτησή του είχε αμιγώς προσωπικό χαρακτήρα -δήλωσε απλώς ότι ο ίδιος δεν θα εμβολιαστεί- χωρίς να προτρέπει τους πιστούς θετικά ή αρνητικά. Ο ίδιος νόσησε από κορωνοϊό μία ή δύο φορές με ήπια συμπτώματα. Υποστήριξε, επιπλέον, ότι στην ιατρική κοινότητα δεν υπήρχε ομοφωνία, παραπέμποντας σε διεθνές ιατρικό συνέδριο του 2021, για τα πορίσματα του οποίου είχε ζητήσει εγγράφως από την Ιερά Σύνοδο να ληφθούν υπόψη.

Σχέσεις Εκκλησίας - Πολιτείας και κοινωνικά ζητήματα

Παρά τις αντιπαραθέσεις του με τις κρατικές αποφάσεις, ο κ. Σεραφείμ δεν υποστηρίζει τον πλήρη διαχωρισμό Εκκλησίας και Κράτους. Τάχθηκε υπέρ του καθεστώτος της «συναλληλίας», υποστηρίζοντας ότι η ιστορική σύνδεση Ελληνισμού και Ορθοδοξίας καθιστά έναν απόλυτο διαχωρισμό οδυνηρό, ενώ παράλληλα διαχώρισε τη θρησκευτική ελευθερία από την έννοια του ουδετερόθρησκου κράτους.

Στο ζήτημα του γάμου των ομόφυλων ζευγαριών εξέφρασε απόλυτη αντίθεση, δηλώνοντας ότι για την Εκκλησία και την παράδοσή της γάμος νοείται αποκλειστικά η ευλογημένη ένωση μεταξύ άνδρα και γυναίκας, η οποία και συγκροτεί τη μόνη αναγνωρισμένη μορφή οικογένειας.

Εκκλησιαστική περιουσία και το ειδικό καθεστώς των Κυθήρων

Αναφερόμενος στην εκκλησιαστική περιουσία, υποστήριξε ότι μετά το 1821 το κράτος δήμευσε σταδιακά περίπου το 96% αυτής, ενώ στο εναπομείναν 4% ισχύουν αυστηροί περιορισμοί αξιοποίησης. Διευκρίνισε ότι η περιουσία αυτή προήλθε κατά κύριο λόγο από αφιερώματα πιστών (όπως κτήματα ή οικίες) προς ναούς και προσκυνήματα, καθώς και από παραχωρήσεις δήμων και κοινοτήτων για τις ανάγκες του κλήρου και των ναών.

Στα Κύθηρα, η διαχείριση των ιερών προσκυνημάτων συνδέεται ιστορικά με την Επιτροπή Εγχωρίου Περιουσίας. Το ιδιότυπο αυτό καθεστώς διαμορφώθηκε επί Ενετοκρατίας και Αγγλοκρατίας, αλλά, κατά την άποψή του, μετά την ένωση του 1864 όφειλε να ενταχθεί στο γενικό πλαίσιο της Εκκλησίας της Ελλάδος. Οι διαφωνίες αυτές οδηγήθηκαν επανειλημμένα στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), τόσο από τον ίδιο όσο και από προκατόχους του, χωρίς όμως να δικαιωθεί η Μητρόπολη. Ειδικότερα, κανονισμοί που είχε καταρτίσει κατ' εντολήν της Ιεράς Συνόδου κρίθηκαν ανίσχυροι από το ΣτΕ για τυπικούς λόγους. Σήμερα, αν και προεδρεύει στο Εκκλησιαστικό Συμβούλιο του προσκυνήματος, στερείται ουσιαστικής ανάμειξης στη διαχείρισή του.

Η Παναγία η Μυρτιδιώτισσα και η ιστορία του προσκυνήματος

Την περίοδο παραχώρησης της συνέντευξης, τα Κύθηρα βρίσκονταν σε τροχιά προετοιμασίας για τη γιορτή της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας, την οποία ο Μητροπολίτης χαρακτήρισε ως τη μεγαλύτερη πανήγυρη του νησιού. Η παράδοση ανάγει την εύρεση της εικόνας πριν από περίπου έξι αιώνες, όταν ένας βοσκός την εντόπισε ανάμεσα σε μυρτιές, γεγονός που αποτέλεσε την αφορμή για την οικοδόμηση του ιερού προσκυνήματος στα Μυρτίδια.

Το προσκύνημα λειτούργησε παλαιότερα ως μονή, αν και σήμερα δεν διαθέτει μοναστική αδελφότητα. Ο κ. Σεραφείμ αναφέρθηκε στον αρχικό μικρό ναό, στην επέκταση που πραγματοποίησε ο μοναχός Λεόντιος, καθώς και στο νεότερο καθολικό του 19ου αιώνα με το κωδωνοστάσιο, έργο που συνδέεται με τον ηγούμενο Αγαθάγγελο Καλλίγερο. Όπως υπογράμμισε, η Μυρτιδιώτισσα αποτελεί το κορυφαίο πνευματικό σημείο αναφοράς για τους απανταχού Κυθήριους, συμπεριλαμβανομένων των ομογενών του εξωτερικού, οι οποίοι διατηρούν άρρηκτο δεσμό με το μοναστήρι και φροντίζουν πάντοτε να περνούν από τα Μυρτίδια για να προσκυνήσουν κατά την αναχώρηση ή την επιστροφή τους στο νησί

Νωρίτερα, ο Μητροπολίτης Κυθήρων είχε τοποθετηθεί δημόσια για την υπόθεση του διωγμού της Κανονικής Εκκλησίας της Ουκρανίας, ζητώντας τότε το τέλος των διώξεων εναντίον κληρικών και πιστών.

Διαβάστε επίσης