Η Πεντηκοστή ως πρόσκληση στην εν αληθεία εκκλησιαστική ενότητα

ΦΩΤΟ: web

«Ότε του πυρός τας γλώσσας διένειμε εις ενότητα πάντας εκάλεσεν…»

Το κοντάκιο της Πεντηκοστής μάς παραπέμπει σε ένα κρίσιμο και καθοριστικό περιστατικό της ανθρώπινης πρωτοϊστορίας, όπως μας το περιγράφει ο θεόπτης Μωυσής στο 11ο κεφάλαιο της Γενέσεως.

Συμφώνησαν οι άνθρωποι, σημειώνει ο Μωυσής, να κατασκευάσουν ένα πολύ υψηλό πύργο που να φτάνει στον ουρανό, στο θρόνο του Θεού.  Η κατασκευή του δεν εξυπηρετούσε κάποια ανθρώπινη ανάγκη, δεν θεράπευε ανθρώπινη έλλειψη αλλά στόχευε στη δόξα των ανθρώπων, «ποιήσωμεν εαυτοίς όνομα, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Μωυσής.

Άρχισαν λοιπόν την κατασκευή με όρεξη και ζήλο και ασφαλώς πολύ κόπο. Ο Μωυσής μάς αποκαλύπτει ότι ο Θεός βλέποντας τη ματαιότητα του εγχειρήματος αποφάσισε να διακόψει τον ανόητο αυτό ανθρώπινο κόπο: Μάλιστα, η θεία απόφαση αναφέρεται με πολύ ασυνήθιστες για τον Ένα Θεό λέξεις: «Και είπεν ο Θεός: δεύτε καταβάντες συγχέομεν αυτών εκεί την γλώσσαν».

Εξαιρετικά παράδοξη η φράση αυτή, διότι παρουσιάζει τον Θεό να συνδιαλέγεται, να συνομιλεί με κάποιους: «Ελάτε, να κατέβουμε και να συγχίσουμε την γλώσσα τους». Εντελώς δυσεξήγητος για τους ανθρώπους της Π. Δ. ο πληθυντικός για τον ένα και αληθινό Θεό.  Όμως μη ξεχνάμε ότι και άλλες φορές ο ένας Θεός ομιλεί σε πληθυντικό αριθμό. Ας θυμηθούμε τη μυστηριώδη αναγγελία της δημιουργίας του ανθρώπου: «Είπεν ο Θεός: Ποιήσωμεν άνθρωπον κατ’ εικόνα ημετέρα και καθ’ ομοίωσιν»! Με ποιον άλλον ισότιμό του συνδιαλέγεται και συνομιλεί και συναποφασίζει, άραγε, ο Ένας Θεός; Με ποιον άλλον έχει την ίδια εικόνα ο Ένας Θεός;

Μυστηριώδης και δυσεξήγητος ο πληθυντικός στη Θεότητα για τους ανθρώπους της Π.Δ. Όμως όταν ήλθε το πλήρωμα του χρόνου και ο ίδιος ο Κύριός μας μας αποκάλυψε το Μυστήριο της Αγίας και Ομοουσίου και Αδιαιρέτου Τριάδος, τότε αντιληφθήκαμε ότι ο  Ένας και μοναδικός Θεός είναι ταυτόχρονα και Τριαδικός: είναι ο Θεός Πατήρ , ο Θεός Υιός και ο Θεός το Άγ. Πνεύμα. Είναι όμως μία ουσία, μία θέλησις,  μία ενέργεια,  απόλυτα κοινή η  βούληση και η ενέργεια και των Τριών Θείων Προσώπων: «Ο Πατήρ δι’  Υιού εν Αγίω Πνεύματι ποιεί τα πάντα», όπως τόσο περιεκτικά μας αναφέρει ο Μ. Αθανάσιος.

Έτσι, το «ποιήσωμεν άνθρωπον» ή το «δεύτε καταβάντες συγχέωμεν» υποδηλοί με ανθρωπομορφικές εκφράσεις τον άρρητο και μυστηριώδη τρόπο της “συνομιλίας” και “συνδιασκέψεως” εντός της Αγ. Τριάδος, της εκφράσεως της κοινής βούλησης και ενέργειας των Θείων ισοτίμων Προσώπων, του Θεού Πατρός, του Θεού Υιού και του Θεού Αγ. Πνεύματος. Δηλαδή, τα Τρία Πρόσωπα της Αγίας Τριάδος ενεργούν από κοινού τη σωτηρία του ανθρώπου, το καθένα με το δικό του ιδιάζοντα τρόπο: «Ο Πατήρ δι’  Υιού εν Αγ. Πνεύματι ποιεί τα πάντα».

Η κάθοδος λοιπόν του Τριαδικού Θεού οδήγησε στη ματαίωση της ανόητης κατασκευής του πύργου  της ανθρώπινης αλαζονείας, και έτσι ο Πύργος αυτός ονομάστηκε Πύργος της Βαβέλ, δηλαδή Πύργος της συγχύσεως. Η Βαβέλ, λοιπόν, είναι η αρχή της σύγχυσης στην ανθρώπινη κοινωνία σε όλα τα επίπεδα: σύγχυση γλωσσών, σύγχυση φρενών, σύγχυση προσανατολισμού.

Ενώ μέχρι τότε η γλώσσα  αποτελούσε τον τρόπο επικοινωνίας και ενότητας των ανθρώπων, μετά τη Βαβέλ έγινε το σύμβολο του διαμερισμού και της αποξένωσης ανθρώπων και λαών.

Το περιγράφει αυτό πολύ εμφαντικά το αυριανό κοντάκιο στο πρώτο μέρος του: «Ότε καταβάς τας γλώσσας συνέχεε διεμέριζεν έθνη ο Ύψιστος».  Η σύγχυση των γλωσσών οδήγησε στην διάσπαση, αποξένωση και ανθρώπων και εθνών. Η ενότητα της ανθρωπότητας έπαψε να υπάρχει και αποτελούσε πλέον μία ανάμνηση.

Αλλ’ όμως ήρθε η ημέρα της Πεντηκοστής και ανατρέπεται τελείως η διασπαστική κατάσταση της Βαβέλ. Οι Απόστολοι βρίσκονταν «άπαντες ομοθυμαδόν επί το αυτό». Εκεί ακριβώς που ήσαν «ομοθυμαδόν», όλοι μαζί  συγκεντρωμένοι , ήλθε με δυνατό ήχο «ώσπερ φερομένης βιαίας πνοής» το Πανάγιο Πνεύμα εν είδει πυρίνων γλωσσών και εκάθισε εφ’  ένα έκαστον αυτών και επλήσθησαν άπαντες Πνεύματος Αγίου». Η αγιοπνευματική ενέργεια ήταν άμεση: «ήρξαντο λαλείν ετέραις γλώσσαις καθώς το Πνεύμα εδίδου αυτοίς αποφθέγγεσθαι».

Το εμπόδιο της γλώσσας πλέον εξέλιπε, η διάσταση καταργήθηκε, η διάσπαση εξαφανίστηκε.  «Ότε του πυρός τας γλώσσας διένειμε εις ενότητα πάντας εκάλεσεν…».  Ακριβώς, το κατ’ εξοχήν σύμβολο της διαίρεσης και της ασυνεννοησίας των ανθρώπων, η γλώσσα, γίνεται πλέον το σύμβολο της ενότητας και αποκαταστάσεως της ανθρώπινης κοινωνίας. Το λένε πολύ εμφαντικά οι ύμνοι: «γλώσσες αλλογενών εκαινούργησας (ανακαίνισες, έκανες καινούριες) Χριστέ» και «λαοί, φυλαί και γλώσσαι τα θεία μεγαλεία της Τριάδος γνώσιν μυούμενοι».

Η ενότητα στην οποία προσκάλεσε την ανθρωπότητα  η κάθοδος του Παναγίου Πνεύματος δεν ήταν μία πρόσκαιρη, επιφανειακή συμφωνία ή σύμβαση  συγκεκριμένου χρόνου αλλά κάτι με πολύ πιο ουσιαστικό και δεσμευτικό με αιώνια προοπτική.

Η ενότητα την οποία συγκρότησε  η κάθοδος του Παρακλήτου Πνεύματος δεν είναι άλλη, από την ίδια την Εκκλησία του Χριστού. Για το λόγο αυτό και η Πεντηκοστή αποτελεί τη γενέθλια ημέρα της Εκκλησίας μας. Η πρόσκληση  διαφόρων λαών και εθνών, πάντων των εθνών, εις μία συναγωγή συγκροτεί το ίδιο το Σώμα του Χριστού, την Εκκλησία Του. Ο Θεάνθρωπος Χριστός μας είναι η μοναδική Κεφαλή του Σώματός του, της Εκκλησίας Του. Μέλη του Σώματος αυτού είμαστε όλοι εμείς οι βαπτισμένοι στο όνομα του Χριστού, όλοι μας, ανεξάρτητα από τη μόρφωση, την ηλικία, το φύλλο, την κοινωνική κατάσταση, από τον Πατριάρχη μέχρι και τον τελευταίο πιστό, είμαστε μέλη του μυστικού σώματος του Χριστού, της Εκκλησίας Του.

Όπως κάθε σώμα για να είναι ζωντανό πρέπει να έχει ψυχή, έτσι και το Σώμα του Χριστού, η Εκκλησία, έχει ως ψυχή του το Πανάγιο Πνεύμα που την ζωοποιεί και τη ζωογονεί. Το Άγ. Πνεύμα, όπως ψάλαμε «όλον συγκροτεί τον θεσμόν της Εκκλησίας»

Ο Παράκλητος δεν επέλεξε να εμφανιστεί ως Νεφέλη πυρός, όπως στην Π. Δ. που έσκεπε ή προπορευόταν του Λαού του Θεού, αλλά εμφανίστηκε ως πύρινες γλώσσες οι οποίες εκάθισαν εφ’ ένα έκαστον των Αποστόλων για να υποδηλωθεί η προσωπική σχέση και ο προσωπικός φωτισμός του κάθε πιστού χωριστά!

Το πύρινο των γλωσσών υποδηλώνει το πυρ της Θεότητος, ότι το Πανάγιο Πνεύμα είναι τέλειος Θεός, έχει ολόκληρο το πλήρωμα της Θεότητος,  όπως ο Πατήρ και ο Υιός.

Η εμφάνιση του Αγ. Πνεύματος εν είδει γλώσσας υποδηλώνει το κύριο και πρώτιστο έργο στο οποίο εκάλεσε και απέστειλε τους Αποστόλους,  να κηρύξουν το Ευαγγέλιο εις πάντα τα έθνη,  το Ευαγγέλιο της Αληθείας, το Ευαγγέλιο Ιησού Χριστού.  Η εμφάνιση του Αγ. Πνεύματος με τη μορφή  γλωσσών υποδηλώνει λοιπόν την κεφαλαιώδη διακονία του Αγ. Πνεύματος για τη σωτηρία του ανθρώπου: ο Παράκλητος είναι το Πνεύμα της Αληθείας, που έργο του είναι να οδηγήσει τους Αποστόλους και δι’ αυτών ολόκληρη την Εκκλησία «εις πάσαν την αλήθειαν», όπως τους υποσχέθηκε ο Χριστός.

Ενότης και αλήθεια είναι τα δύο θεμελιώδη γνωρίσματα της Εκκλησίας τα οποία συνυπάρχουν αδιαίρετα και αχώριστα. Την εν αληθεία ενότητά της η Εκκλησία πάντοτε αγωνιζόταν να τη διαφυλάξει ως κόρη οφθαλμού από όσους την επιβουλεύονταν.

Και εχθροί τής εν αληθεία ενότητος είναι οι ίδιοι οι εχθροί της Εκκλησίας: οι αιρέσεις και τα σχίσματα.

Οι αιρετικοί προσβάλλουν άμεσα την πληρότητα της αλήθειας της Εκκλησίας, δηλαδή την ακεραιότητα του ίδιου του Προσώπου του Κυρίου Ιησού, διότι η αλήθεια της Εκκλησίας μας είναι ο ίδιος ο Χριστός. Σε δεύτερο χρόνο τραυματίζουν και την εκκλησιαστική ενότητα των πιστών τους οποίους, κατά τον Απ. Παύλο «αποσπούν οπίσω αυτών».

Το σχίσμα είναι ο άλλος εχθρός της Εκκλησίας διότι προσβάλλει άμεσα την ενότητά της και σε δεύτερο χρόνο εξελίσσεται σχεδόν πάντοτε σε αίρεση. Η διάσπαση της εκκλησιαστικής ενότητας μέσω των σχισμάτων ήταν πάντοτε σοβαρότατο κανονικό αμάρτημα που προσέβαλε τον πυρήνα της Εκκλησίας. Για το λόγο αυτό και οι Πατέρες ομιλούν με σκληρά λόγια για το σχίσμα και τις διαιρέσεις. Ο ιερός Χρυσόστομος φτάνει στο σημείο να λέει ότι «ούτε αίμα μαρτυρίου δεν καθαρίζει την αμαρτία του σχίσματος».

Αντιλαμβανόμαστε λοιπόν πόσο σοβαρό, σοβαρότατο είναι για τη σωτηρία μας η διατήρηση της εν αληθεία ενότητας της Εκκλησίας μας. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο εφ’ όσον ο κάθε πιστός αγωνίζεται να έχει μέσα του το Άγ. Πνεύμα και να ενεργεί πάντοτε με το φωτισμό του.

Ας προσέξουμε όμως ένα πολύ κρίσιμο σημείο το οποίο συχνά επισημαίνουν οι Πατέρες της Εκκλησίας ιδιαίτερα έντονα.

Υπάρχει η θεοφιλής ειρήνη και ομόνοια και σύμπνοια, η αγιοπνευματική ενότητα, αλλά υπάρχει και η επίπλαστη, η ψεύτικη, η δαιμονοκίνητη ομόνοια. Λέει χαρακτηριστικά ο ιερός Χρυσόστομος ότι ακόμα και όσοι σχεδιάζουν ένα κακό έργο έχουν ενότητα για τη διάπραξή του, όπως στη Βαβέλ υπήρξε ομόνοια και σύμπνοια  για την επιτέλεση του ανοήτου και ασεβούς έργου που ως κίνητρο είχε την ανθρώπινη αλαζονεία. Είναι η ομόνοια των «κακώς ομονοησάντων» που ψάλλουμε στον κανόνα της εορτής.

Ασφαλώς μία τέτοια ενότητα δεν είναι αυτή στην οποία μας προσκαλεί το Άγ. Πνεύμα. Δεν είναι το Πνεύμα του Θεού που κατεργάζεται αυτή την ενότητα, αλλά το πονηρό πνεύμα.

Για το λόγο αυτό ο Απ. Παύλος  φωνάζει επισημαίνοντας τον κίνδυνο: Αδελφοί, «μη παντί πνεύματι πιστεύετε, αλλά δοκιμάζετε τα πνεύματα ει εκ του Θεού εστί». Υπάρχουν και πνεύματα που δεν είναι εκ του Θεού. Ο διάβολος είναι πανούργος και μπορεί ακόμα και ο ίδιος να μετασχηματιστεί σε άγγελο φωτός για να μας οδηγήσει στην απώλεια. Έτσι διαστρεβλώνει και το ύψιστο ιδανικό, την εκκλησιαστική ενότητα, για να εξαπατήσει «ει δυνατόν και τους εκλεκτούς».

Μία τέτοια κακοποίηση της εκκλησιαστικής ενότητας λανσάρει ο πονηρός στις ημέρες μας για να πολεμήσει την Εκκλησία, για να μας στερήσει τη σωτηρία. Θα τολμούσα να χαρακτηρίσω αυτή την κακοποιημένη ενότητα ως δαιμονοκίνητη. Αυτή η δαιμονοκίνητη ενότητα βάζει και σήμερα το προσωπείο τής δήθεν θεοφιλούς και καλεί τους πιστούς σε ουσιαστική άρνηση της αλήθειας του Ευαγγελίου.

Προσκαλεί σε ενότητα και συνεργασία χωρίς την ευαγγελική αλήθεια, που είναι απαραίτητη για κάθε εκκλησιαστική μας ενέργεια. Και το χειρότερο: σχετικοποιεί την αλήθεια του Ευαγγελίου. Ακούμε πολλούς θεολόγους, ακόμα και κληρικούς και μάλιστα και επισκόπους και πατριάρχες να προσκαλούν σε εκκλησιαστική ενότητα και κοινωνία με δεδηλωμένους κακοδόξους και αιρετικούς. Βλέπουμε, ακούμε προσκλήσεις σε συμπροσευχές με αλλόδοξους και αλλόθρησκους ακόμα περιφρονώντας την εκκλησιαστική τάξη.

Ακούμε, στο όνομα, δήθεν, της ενότητας των Χριστιανών να περιφρονείται η αλήθεια του Ευαγγελίου, η πατερική παράδοση, η παρακαταθήκη της Ορθοδόξου πίστεως.  Με το μανδύα μιας ψεύτικης και επίπλαστης δήθεν αγάπης,  η ενότητα αυτή αποβλέπει στην αλλοίωση της ευαγγελικής αλήθειας και αποστολικής πίστης. Αυτό ακριβώς είναι ο Οικουμενισμός! Είναι πρόσκληση όχι στην αγιοπνευματική ενότητα του Σώματος του Χριστού, που θεμελιώνεται στο στέρεο έδαφος της ευαγγελικής αλήθειας, αλλά σε μία  ψεύτικη, νόθα συγκόλληση που κολακεύει την αίρεση και την πλάνη και χαϊδεύει και αποκοιμίζει τα θύματα, τους πλανεμένους αιρετικούς. Αυτή η ενότητα έχει κοσμικά, πολιτικά κίνητρα και μεθόδευση, σχεδιάζεται δε στα σκοτεινά καταγώγια κάθε είδους στοών. Δεν έχει αγιοπνευματικά ερείσματα, δεν διαπνέεται από το Πνεύμα της Αληθείας αλλά διακατέχεται από το Πνεύμα της πλάνης. Είναι εύκολα κατανοητό για όποιον έχει καθαρά τα πνευματικά μάτια της ψυχής του ότι αυτή η προσέγγιση δεν είναι αγιοπνευματική  αλλά δαιμονοκίνητη.

Ίσως σκεφτεί κάποιος ότι είναι πολύ σκληρός ο λόγος ότι η Οικουμενική Κίνηση, που επαγγέλλεται την ενότητα των Χριστιανών και στην οποία συμμετέχουν και συμπράττουν θεολόγοι, κληρικοί και μάλιστα επίσκοποι και Πατριάρχες είναι δαιμονοκίνητη. Αυτό δεν το γράφω εγώ, αλλά οι σύγχρονοι Άγιοι της Εκκλησίας μας. Αναφέρω μία συγκλονιστική θεία αποκάλυψη που έγινε στον σύγχρονο Άγιο Εφραίμ Κατουνακιώτη: Τον ρώτησε ο Καθηγητής της Δογματικής Δημ. Τσελεγγίδης, όπως ο ίδιος καταθέτει,  και το περιστατικό το επιβεβαιώνουν και οι πατέρες της συνοδείας του Γέροντος Αγ. Εφραίμ: «Γέροντα, η ενότητα που θέλει να επιτύχει η Οικουμενική Κίνηση έχει αγιοπνευματική βάση, προέρχεται από το Άγιο Πνεύμα;». Και ο Άγιος Γέροντας απάντησε: «Την ερώτηση αυτή μου την έκανε προ καιρού ένας επίσκοπος. Εγώ όμως εδώ πάνω στο Άγ. Όρος, απομονωμένος δεν γνωρίζω απ’  αυτά. Γι’  αυτό έκανα πολλή προσευχή και παρακάλεσα τον  Θεό να μου αποκαλύψει τι να απαντήσω. Γέμισε ο κελί μου μία δυσωδία, μία βρώμα μὲ γεύση ξυνή, ἁλμυρή, πικρή… Νά! Αὐτὸ ἦταν τὸ ἀποτέλεσμα”, ἔλεγε μὲ ἀποτροποιασμό» ο Άγιος! Δηλαδή ὁ Θεός φανέρωσε στον Άγιο ὅτι «ὁ οἰκουμενισμός ἔχει πνεῦμα πονηρίας καί κυριαρχεῖται ἀπό ἀκάθαρτα πνεύματα» γι’ αυτό και η δυσωδία και το ανακάτεμα των γεύσεων ξυνής, αλμυρής πικρής…, όπως ο Οικουμενισμός είναι ανακάτεμα, αχταρμάς πλανών και αιρέσεων.

Πώς λοιπόν, μετά από τέτοια θαυμαστή και θεία αποκάλυψη μπορώ εγώ ως απλός κληρικός να δεχθώ ότι η ενότητα στην οποία μας προσκαλούν με την Οικουμενική  Κίνηση προέρχεται από το Θεό; Άπαγε της βλασφημίας!

Και ας προχωρήσουμε λίγο πιο πέρα τη σκέψη μας: Πώς μπορούμε να δεχθούμε ως αγιοπνευματική μία Σύνοδο ακόμα και Πανορθόδοξη, όπως τη Σύνοδο της Κρήτης, που επικύρωσε και αποδέχθηκε την Οικουμενική Κίνηση, όταν ο Θεός αποκαλύπτει ότι αυτή η Κίνηση κυριαρχείται από ακάθαρτα, δαιμονικά πνεύματα και όχι από το Πνεύμα του Θεού;

Ο εχθρός της αλήθειας και του ανθρώπου για να εξαπατήσει τον πιστό λαό του Θεού χρησιμοποιεί ως δόλωμα την ενότητα των Χριστιανών για να μας παγιδεύσει. Και δυστυχώς, έχει παγιδεύσει πολλούς και επισκόπους και πατριάρχες στα πλοκάμια του.

Γι’  αυτό φωνάζει ο Απ. Παύλος: «μη παντί πνεύματι πιστεύετε, αλλά δοκιμάζετε (εξετάζεται) τα πνεύματα ει εκ του Θεού εστί». Έτσι, ως βαπτισμένοι Χριστιανοί και μέλη του Σώματος του Χριστού ανάλογα με τα χαρίσματα που μας έχει δώσει ο Θεός και ανάλογα με τη θέση που έχουμε στην Εκκλησία, όλοι, και οι απλοί πιστοί και οι κληρικοί και μοναχοί, είμαστε υποχρεωμένοι να αγωνιζόμαστε να μην πέσουμε στη δαιμονική παγίδα. Είμαστε υποχρεωμένοι να υψώσουμε φωνή διαμαρτυρίας, να εφαρμόσουμε αυτό που λέει ο Άγ. Γρηγόριος: «επαινετότερος πόλεμος ειρήνης χωριζούσης του Θεού» (είναι καλύτερος ο πόλεμος παρά μια ειρήνη που μας χωρίζει από το Θεό)!  Και αν χρειαστεί να τολμήσουμε να διαχωρίσουμε τη θέση μας από  τους ασεβείς, όποιοι και αν είναι αυτοί.

Καλούμαστε να ανταποκριθούμε στην πρόσκληση του Παναγίου Πνεύματος για πραγματική, ουσιαστική, μυστική, αγιοπνευματική  ενότητα μεταξύ μας ως μέλη του Σώματος του Χριστού. Και τότε ας είμαστε βέβαιοι ότι η ενότητα της πίστεως και η πιστότητα στην Ορθόδοξη του Χριστού Εκκλησία, στην Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική,  θα μας οδηγήσει στη βαθύτερη ενότητα και κοινωνία με τον ίδιο τον Τριαδικό Θεό. Μόνο έτσι θα συμβεί και σε εμάς αυτό που ψάλλουμε ότι η κάθοδος του Παναγίου Πνεύματος «εις μίαν αρμονίαν θείως συνήψε, γνώσιν συνετίζουσα πιστούς της Τριάδος». Μας ενώνει σε μία θεία αρμονία και μας οδηγεί στη Θεογνωσία, στη βαθύτερη γνώση – κοινωνία  της Αγ. Τριάδος.

Διαβάστε εδώ για την Πατριαρχική υπαίθρια Θεία Λειτουργία και εγκαίνια Πνευματικού Κέντρου στην Κένυα

Читайте также

Η Πεντηκοστή ως πρόσκληση στην εν αληθεία εκκλησιαστική ενότητα

Γράφει ο Πρεσβύτερος π. Αναστάσιος Γκοτσόπουλος, Εφημέριος Ιερού Ναού Αγίου Νικολάου Πατρών

Αγία Υπομονή: «Τη υπομονή αυτής εκτήσατο την ψυχήν αυτής».

Η Αγία Υπομονή με τον ενάρετο βίο της, ανήλθε σε υψηλά επίπεδα αρετής και η Αγία μας Εκκλησία την αγιοκατέταξε.

Άγιος Ιωάννης ο Ρώσος: Ο θαυματουργός πολύπαθος άνθρωπος του Θεού

Λάμπρου Κ. Σκόντζου, Θεολόγου - Καθηγητού

Από το Ισλάμ στην Ορθοδοξία: Η πνευματική μεταστροφή της Μίλιτσα

Η συγκλονιστική μαρτυρία μιας κοπέλας από τη Σλοβενία που βρήκε την πνευματική της εστία, την ειρήνη και την αγάπη του Χριστού στην Ορθόδοξη Εκκλησία.

Άγιος Νεομάρτυς Αλέξανδρος ο Δερβίσης

Λάμπρου Κ. Σκόντζου, Θεολόγου – Καθηγητού

Άγιος Ιωακείμ (Παπουλάκης) ο Ιθακήσιος

Λάμπρου Κ. Σκόντζου, Θεολόγου – Καθηγητού