Ο Μάρτυρας του Αγίου Φωτός - Άγιος Τούνομ

Ο Μάρτυρας του Αγίου Φωτός - Άγιος Τούνομ - Φωτογραφία: ΕΟΔ

Το Μ. Σάββατο του 1579, σύμφωνα με τα εκκλησιαστικά χρονικά της πόλης τα Ιερουσαλήμ, οι Τούρκοι κυβερνήτες απαγόρευσαν στον Έλληνα πατριάρχη και στους Ορθοδόξους πιστούς να εισέλθουν στον Ναό της Αναστάσεως για την καθιερωμένη τελετή [του Αγ. Φωτός]. Το πλήθος των πιστών μαζί με τον πατριάρχη παρέμεναν στο προαύλιο του ναού καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, αλλά ακόμα και μετά τη δύση του ηλίου. Ο πατριάρχης Σωφρόνιος Δ’, που διένυε το πρώτο έτος της πατριαρχίας του, ανέλαβε για πρώτη φορά να φέρει εις πέρας τη σημαντικότερη τελετή του έτους, όμως, οι Τούρκοι του στέρησαν το νόμιμο δικαίωμα.

Σχετικά Με βραχιολακι οι πιστοί στα Ιεροσόλυμα για το Άγιο Φως

Ο πατριάρχης στεκόταν προσευχόμενος στο αριστερό μέρος της πύλης του ναού, πλησίον ενός κίονα. Ξαφνικά, την ώρα της εσπέρας, ενώ έπεφτε η νύχτα, ο κίονας διερράγη και το Άγιο Φως ξεπήδησε από το εσωτερικό του. Ο πατριάρχης άναψε αμέσως τη λαμπάδα του και μοίρασε το Άγ. Φως στους πιστούς, Μέσα σε λίγα λεπτά, η ιερή φλόγα εξαπλώθηκε σε όλους τους παρευρισκόμενους και το προαύλιο φωτίστηκε. Οι έκπληκτοι Τούρκοι φρουροί άνοιξαν τότε τις πύλες του Ναού και ο Πατριάρχης μαζί με το πλήθος των Ορθοδόξων, κατευθύνθηκε προς τον Πανάγιο Τάφο.

Το Άγ. Φως εκείνο το έτος εμφανίστηκε χωρίς να έχει προηγηθεί η καθιερωμένη τελετή. Και ήλθε μόνο του την εσπέρα, μετά τη δύση του ηλίου -όπως μόνο του κατήλθε και πριν από μία χιλιετία , περί το έτος 617, και πάλι κατά την εσπέρα, όταν οι πιστοί έψαλαν τον ύμνον «Φως ιλαρόν»….

Τα εντυπωσιακά γεγονότα του Μεγάλου Σαββάτου 1579 καταγράφονται στα αποκαλούμενα Προσκυνητάρια, που είναι βιβλία για τα ιερά Προσκυνήματα των Αγ. Τόπων. Το αρχαιότερο από αυτά τα Προσκυνητάρια, στο οποίο αναφέρεται η διάρρηξη του κίονα, περιέχεται σ’ ένα πολύτιμο χειρόγραφο που βρίσκεται στη Βιβλιοθήκη του Μονάχου. Είναι ο κώδικας Monacensis Gr. 346, ο οποίος περιέχει το Προσκυνητάριο του ιερομονάχου Ανανία. Το χειρόγραφο αυτό, γραμμένο από τον Κρητικό ιερομόναχο Ακάκιο το 1634, είναι αντίγραφο του αρχικού έργου του ιερομονάχου Ανανία που γράφτηκε το 1608, δηλαδή 29 έτη μετά το θαύμα που περιγράφει.

Την ώρα του θαύματος της διάρρηξης του κίονα και της εμφάνισης του Αγ. Φωτός, βρισκόταν στο προαύλιο του Ναού ένας Άραβας εμίρης, ονόματι Τουνόμ. Όταν αντίκρυσε την ανάφλεξη του κίονα συνειδητοποίησε την αυθεντικότητα του θαύματος και ομολόγησε στους ομοθρήσκους του τον Ιησού Χριστό. Η ομολογία του αυτή στάθηκε αιτία να διαταχθεί η εκτέλεσή του και να παραδοθεί το σώμα του στην πυρά. Η μνήμη του Νεομάρτυρα Τουνόμ εορτάζεται στις 18 Απριλίου, τα δε λείψανά του φυλάσσονται στη Μονή της Μεγάλης Παναγιάς, πλησίον του Ναού της Αναστάσεως.

Η παρουσία του Αγ. Φωτός στο προαύλιο του Ναού της Αναστάσεως το Μ. Σάββατο του 1579 ήταν τόσο φανερή που ακόμα και οι Τούρκοι που βίωσαν το γεγονός διαβεβαίωσαν τον Σουλτάνο Μουράτ Γ’ περί της αυθεντικότητας του θαύματος και εκείνος απάντησε με φιρμάνι που χαράχτηκε σε μαρμάρινη πλάκα, το οποίο διασφάλιζε την ελεύθερη και ανεμπόδιστη διεξαγωγή της τελετής.

Πηγή: Χ. Σκαρλακίδης, Άγιο Φως, Ογδονταπέντε ιστορικές μαρτυρίες (4ος-16ος αι.), Αθήνα 72021, 214-224.

Εικόνα του Αγ. Νεομάρτυρα Τουνόμ, (Ι. Μ. Μεγάλης Παναγίας, Ιεροσόλυμα) - ΦΩΤΟ: ΕΟΔ

Προσκυνητάριο ιερομονάχου Ανανία περί του θαύματος του Αγ. Φωτός, Κώδικας Monacensis Gr. 3346, φφ. 85α, 85β, 86α, 1634, Bayerische Staatsbibliothek, Μόναχο, (Χ. Σκαρλακίδης, Άγιο Φως, Ογδονταπέντε ιστορικές μαρτυρίες (4ος-16ος αι.), Αθήνα 72021, σ. 217)