Η μουσική παιδεία σήμερα και η ...Eurovision

ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΗΜΕΡΑ

Ζούμε σε μια εποχή όπου η μουσική υπάρχει παντού, αλλά η πραγματική μουσική παιδεία όλο και λιγοστεύει. Τα παιδιά μας ακούν ασταμάτητα τραγούδια, βλέπουν βίντεο, παρακολουθούν διαγωνισμούς και εντυπωσιακά σόου, όμως σπάνια μαθαίνουν τι σημαίνει ουσιαστικά μουσική, τι είναι ρυθμός, τι είναι μελωδία, τι σημαίνει να ακούς με προσοχή και όχι απλώς να καταναλώνεις ήχο. Στα σχολεία η μουσική συχνά αντιμετωπίζεται σαν μάθημα «δευτερεύον», κάτι που εύκολα κόβεται ή περιορίζεται. Κι όμως, η μουσική δεν είναι πολυτέλεια· είναι τροφή για την ψυχή, είναι τρόπος έκφρασης, είναι μέσο που διαμορφώνει χαρακτήρα.

Την ίδια στιγμή, μεγάλα θεάματα όπως η Eurovision προβάλλονται με τεράστια ένταση και διαφημίζονται ως κορυφαία πολιτιστικά γεγονότα. Χιλιάδες παιδιά παρακολουθούν με ενθουσιασμό τις εμφανίσεις, τα φώτα, τα σκηνικά, τα εκκεντρικά ρούχα, τα συνθήματα. Δεν είναι κακό να υπάρχει χαρά και διασκέδαση. Όμως συχνά αυτό που προβάλλεται δεν είναι η μουσική ως τέχνη, αλλά το σοκ, η πρόκληση, η υπερβολή. Το τραγούδι περνά σε δεύτερη μοίρα και μένει η εικόνα, το εφέ, η εντύπωση. Όταν η μουσική γίνεται κυρίως θέαμα, τότε χάνει κάτι από την ουσία της.

Παλαιότερα, η μουσική στο σπίτι και στο σχολείο είχε άλλο βάρος. Τα παιδιά μάθαιναν τραγούδια με νόημα, συμμετείχαν σε χορωδίες, άκουγαν διαφορετικά είδη, έρχονταν σε επαφή με την παράδοση. Στην πατρίδα μας υπάρχει ένας τεράστιος πλούτος: η δημοτική μουσική, τα παραδοσιακά τραγούδια, η βυζαντινή υμνολογία της Εκκλησίας μας. Αυτά δεν είναι απλώς «παλιά πράγματα». Είναι κομμάτια της ταυτότητάς μας, τρόποι με τους οποίους γενιές ολόκληρες εξέφρασαν τον πόνο, τη χαρά, την πίστη και την ελπίδα τους. Όταν τα παιδιά δεν γνωρίζουν αυτές τις ρίζες, χάνουν ένα σημαντικό στήριγμα.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο τι ακούν τα παιδιά, αλλά το ότι δεν μαθαίνουν να ξεχωρίζουν. Όταν όλα παρουσιάζονται ως ίσα και όμοια, όταν το εντυπωσιακό βαφτίζεται αυτόματα «ποιοτικό», τότε η κρίση αδυνατίζει. Η συνεχής έκθεση σε θόρυβο, ένταση και προκλητικές εικόνες μπορεί να συνηθίσει το παιδί σε ένα ύφος υπερβολής. Κι όταν αυτό γίνει συνήθεια, η ηρεμία, η απλότητα και το βάθος φαίνονται «βαρετά». Έτσι όμως χάνεται η ικανότητα της εσωτερικής ακρόασης, της σιωπής, της συγκέντρωσης.

Η Εκκλησία μας έχει μια μεγάλη ευθύνη αλλά και μια μεγάλη ευκαιρία. Η εκκλησιαστική μουσική δεν γράφτηκε για να εντυπωσιάσει, αλλά για να προσευχηθεί. Δεν στηρίζεται σε φώτα και σκηνικά, αλλά στη δύναμη του λόγου και της μελωδίας που αγγίζει την καρδιά. Όταν ένα παιδί συμμετέχει σε μια νεανική χορωδία, όταν μαθαίνει έναν ύμνο, όταν καταλαβαίνει τι ψάλλει, τότε αποκτά μια διαφορετική σχέση με τη μουσική. Μαθαίνει να σέβεται, να ακούει τον άλλον, να συνεργάζεται. Μαθαίνει ότι η ομορφιά δεν χρειάζεται κραυγές για να υπάρξει.

Η προστασία των παιδιών μας δεν σημαίνει ότι θα τους απαγορεύσουμε τα πάντα. Σημαίνει ότι θα τους δώσουμε κριτήρια. Ότι θα καθίσουμε μαζί τους να συζητήσουμε τι βλέπουν και τι ακούν. Ότι θα τους δείξουμε και άλλους δρόμους. Αν στο σπίτι ακούγεται μόνο ό,τι προβάλλει η τηλεόραση και το διαδίκτυο, τότε το παιδί δεν έχει επιλογή. Αν όμως ακούσει και ένα παραδοσιακό τραγούδι, έναν ύμνο, ένα ποιοτικό σύγχρονο κομμάτι, αν πάει σε μια συναυλία χορωδίας ή σε μια εκδήλωση της ενορίας, τότε ανοίγονται μπροστά του νέοι ορίζοντες.

Χρειάζεται επίσης το σχολείο να ξαναδεί σοβαρά τη μουσική παιδεία. Όχι ως «διάλειμμα» από τα σημαντικά μαθήματα, αλλά ως βασικό στοιχείο διαμόρφωσης προσωπικότητας. Έρευνες έχουν δείξει ότι η ενασχόληση με τη μουσική βοηθά τη συγκέντρωση, τη μνήμη και τη συνεργασία. Πέρα όμως από τα επιστημονικά στοιχεία, υπάρχει και η απλή εμπειρία: ένα παιδί που μαθαίνει να τραγουδά σωστά, να κρατά ρυθμό, να ακούει τους άλλους, γίνεται πιο ισορροπημένο και πιο κοινωνικό.

Το ζήτημα, λοιπόν, δεν είναι να καταγγείλουμε απλώς τη Eurovision ή κάθε σύγχρονο θέαμα. Το ζήτημα είναι να μην αφήσουμε αυτά να γίνουν το μοναδικό πρότυπο. Αν θέλουμε μια κοινωνία πιο ήρεμη, πιο ουσιαστική, πιο πνευματική, πρέπει να επενδύσουμε στη σωστή καλλιέργεια των παιδιών μας. Να τους μάθουμε ότι η αληθινή ομορφιά δεν φωνάζει, δεν προκαλεί, δεν σοκάρει. Μιλά ήσυχα και βαθιά. Κι όταν η μουσική ξαναγίνει γλώσσα ψυχής και όχι απλώς προϊόν θεάματος, τότε θα έχουμε κάνει ένα μεγάλο βήμα για την αναβάθμιση της κοινωνίας μας και την προστασία της νέας γενιάς.

Προηγουμένως η ΕΟΔ έγραψε για το «Σταυραετό» του Μαχαιρά και Εθνομάρτυρα του Ελληνισμού Γρηγόρη Αυξεντίου.

Γίνετε μέλη στην μεγάλη ομάδα μας στο VIBER

Читайте также