Σύμφωνο συμβίωσης και αλήθειες

Το σύμφωνο συμβίωσης γεννήθηκε μέσα από μια κοινωνία που άλλαξε ραγδαία και που χρειαζόταν έναν θεσμό λιγότερο θορυβώδη, πιο ευέλικτο και σίγουρα πιο συμβατό με τις ποικίλες μορφές σχέσεων του σήμερα. Δεν είναι γάμος, δεν προσπαθεί να γίνει γάμος. Είναι μια ήσυχη, καθαρή, νομική συμφωνία δύο ανθρώπων που θέλουν να ζουν μαζί, να μοιράζονται την καθημερινότητά τους και να έχουν θεσμική προστασία χωρίς να περάσουν από την τελετουργική διαδικασία του μυστηρίου ή από το συμβολικό βάρος του πολιτικού γάμου.

Με ένα ραντεβού σε συμβολαιογράφο, μια υπογραφή και λίγη γραφειοκρατία, δύο άνθρωποι αποκτούν δικαιώματα κληρονομικότητας, ασφαλιστικές καλύψεις, φορολογικά οφέλη, κοινή νομική υπόσταση και τη δυνατότητα να σταθούν ο ένας δίπλα στον άλλο σε στιγμές κρίσης, όπου το κράτος αναγνωρίζει σχέσεις μόνο όταν αυτές είναι καταχωρημένες.

Έχει όμως ενδιαφέρον να δούμε όχι μόνο τι προσφέρει, αλλά και τι συμβαίνει όταν η ζωή, όπως πάντα αποφασίζει να τραβήξει το χαλί κάτω από τα πόδια μιας σχέσης. Το σύμφωνο συμβίωσης, όσο πρακτικό κι αν είναι, δεν προστατεύει τους ανθρώπους από τα κλασικά «ναυάγια». Μπορεί να τελειώσει με μια απλή, κοινή δήλωση, παρόλα αυτά το δράμα δεν εξαφανίζεται, απλώς παίρνει μια διαφορετική μορφή.

Φαντάσου, για παράδειγμα, ένα ζευγάρι που υπέγραψε σύμφωνο συμβίωσης με την αίσθηση πως «είναι κάτι πιο χαλαρό». Δεν συζήτησαν ποτέ σοβαρά για οικονομικά, για υποχρεώσεις, για το ποιος πληρώνει τι, για το αν σκοπεύουν να κάνουν παιδιά ή αν έχουν κοινό ορίζοντα.

Ένα χρόνο μετά, εκείνος πιστεύει πως το σύμφωνο λειτουργεί σαν δοκιμαστικός γάμος, ενώ εκείνη το βλέπει σαν ένα πρακτικό χαρτί που της εξασφαλίζει πρόσβαση στο νοσοκομείο και στην κοινή κατοικία. Το αποτέλεσμα; Ένα «ναυάγιο» όχι θεαματικό, αλλά ύπουλο, διαφορετικές προσδοκίες, σιωπές που συσσωρεύονται, άνθρωποι που δεν είχαν ποτέ την κουβέντα που έπρεπε να γίνει. Η "λύση" έρχεται με μια δήλωση στον συμβολαιογράφο, αλλά το συναισθηματικό κενό παραμένει, όπως συμβαίνει σε κάθε σχέση.

Σε άλλο παράδειγμα, ένα ζευγάρι ομόφυλων ανθρώπων επιλέγει το σύμφωνο γιατί μέχρι πρόσφατα δεν είχε καμία άλλη επιλογή. Όμως, χωρίς να υπάρχει η αίσθηση του «δεσμού» που στο μυαλό πολλών συνοδεύει έναν γάμο, κάποιοι πιστεύουν πως η εύκολη λύση του συμφώνου σημαίνει και εύκολη δέσμευση. Κάποιος μπορεί να το υπογράψει επειδή «δεν πειράζει, αν δεν πάει καλά, το λύνουμε». Αυτή η νοοτροπία οδηγεί συχνά σε γρήγορες αποφάσεις, λίγο επιπόλαιες, και αργότερα σε γρήγορα ναυάγια. Δεν είναι το σύμφωνο που φταίει, είναι η ιδέα ότι η απλότητα του μηχανισμού σημαίνει και απλότητα στη συναισθηματική δέσμευση, κάτι που αποδεικνύεται ψευδαίσθηση.

Υπάρχουν και τα πιο γήινα ναυάγια, ένα ζευγάρι συγκατοικεί, υπογράφει σύμφωνο, αλλά δεν ρυθμίζει ποτέ τα περιουσιακά του. Ένας από τους δύο επενδύει σε ανακαίνιση του σπιτιού του άλλου, πιστεύοντας πως η κοινή τους ζωή έχει διάρκεια, και όταν χωρίζουν ανακαλύπτει ότι δεν έχει καμία αξίωση. Ο συχνότερος λόγος διαφωνίας στα σύμφωνα δεν είναι το συναίσθημα, αλλά τα υλικά, τι δίνω, τι μείνει σε ποιον, τι δικαιούμαι. Χωρίς κοινό περιουσιακό καθεστώς όπως στον γάμο, τα πάντα πρέπει να έχουν συμφωνηθεί και εκεί ακριβώς γεννιούνται οι μεγαλύτερες τριβές.

Σε όλα αυτά, η Εκκλησία κρατά μια θέση που, σε μεγάλο βαθμό, είναι σταθερή και σαφής, θεωρεί το σύμφωνο μια νομική κατασκευή που δεν έχει σχέση με το Μυστήριο του γάμου. Για εκείνη, ο γάμος δεν είναι απλώς ένα συμβόλαιο μεταξύ δύο ανθρώπων, είναι μια ευλογία, μια ιερή ένωση που χτίζει οικογένεια με τρόπο που υπερβαίνει τη γραφειοκρατία. Το σύμφωνο συμβίωσης, ειδικά όταν αφορά ομόφυλα ζευγάρια, είναι κάτι που η Εκκλησία μπορεί να αναγνωρίζει κοινωνικά, όχι όμως θεολογικά. Δεν το πολεμά, αλλά ούτε και το αγκαλιάζει, το αντιμετωπίζει σαν μια πραγματικότητα έξω από το δικό της πεδίο.

Η σύγκριση με τον Γάμο λοιπόν γίνεται αναπόφευκτη. Ο Γάμος κουβαλά τελετή, συμβολισμό, την αίσθηση πως κάτι σημαντικό και «μεγάλο» συμβαίνει. Έρχεται με δικαιώματα, υποχρεώσεις, κοινοκτημοσύνη, διαδικασία διαζυγίου που απαιτεί χρόνο, ενέργεια, και πολλές φορές σύνθετες δικαστικές μάχες και γι’ αυτό συχνά τα ναυάγια του μοιάζουν πιο ηχηρά, πιο θεαματικά, πιο δραματικά. Το σύμφωνο συμβίωσης, αντίθετα, μοιάζει περισσότερο με μία σύγχρονη, πρακτική επιλογή, χωρίς την αύρα του Ιερού, χωρίς την τελετουργία, αλλά και χωρίς τις βαριές συνέπειες του διαζυγίου.

Και τελικά, αν κοιτάξει κανείς τον άνθρωπο πίσω από τους θεσμούς, θα δει το ίδιο μοτίβο που επαναλαμβάνεται εδώ και αιώνες, οι δεσμοί κρατούν όσο δύο άνθρωποι τους καλλιεργούν. Είτε με έναν Παπά και στεφάνια, είτε με μια υπογραφή στον συμβολαιογράφο, είτε χωρίς κανένα χαρτί. Σχέσεις αντέχουν, σχέσεις ναυαγούν και αυτό που μένει είναι η ανθρώπινη προσπάθεια να βρει στήριξη, συντροφικότητα και νόημα.

Ο Γάμος προσφέρει συμβολισμό και παράδοση, το σύμφωνο προσφέρει πρακτικότητα και ευελιξία. Μα εκεί όπου σπάνε οι σχέσεις, και οι δύο θεσμοί φανερώνουν την ίδια αλήθεια, τον δεσμό δεν τον κρατά ο νόμος, αλλά οι δύο άνθρωποι που αποφασίζουν κάθε μέρα να μείνουν ενωμένοι. Φυσικά μιλάμε πάντα για άτομα που θα αφήσουν, με την ευλογία Του Θεού, απογόνους και θα χαίρονται ο ένας, τη γλυκήτητα και τη ζεστασία, του φύλλου του άλλου.

Προηγουμένως η ΕΟΔ, έγραψε:https://eeod.gr/pneumatika/85626-proseuch-kyoforosis

Читайте также